UTRECHT – De gemeente Utrecht wil ouders in wijken met een lage vaccinatiegraad beter bereiken met extra middelen, onder meer via persoonlijk contact, sleutelpersonen en een laagdrempeliger vaccinatieaanbod. Uit RIVM-cijfers via Utrecht in Cijfers blijkt dat vooral Overvecht opvalt: daar daalde het percentage 2-jarigen dat alle RVP-vaccinaties kreeg tussen 2017 en 2024 van 86,9 naar 66,3 procent.
Daarmee blijft Overvecht duidelijk achter bij andere Utrechtse wijken. In Zuidwest daalde het percentage volledig gevaccineerde 2-jarigen in dezelfde periode van 86,6 naar 76,5 procent. In Leidsche Rijn ging het van 94 naar 84,6 procent. Noordoost laat juist een lichte stijging zien, van 92,8 naar 93,6 procent.
De cijfers laten zien waar de vaccinatiegraad lager ligt, maar verklaren niet waarom ouders hun kind wel of niet laten vaccineren. Juist daarom richt de gemeente zich in haar aanpak niet alleen op het aanbieden van vaccinaties, maar ook op bereikbaarheid, duidelijke informatie en gesprekken met ouders die vragen of twijfels hebben.
Extra geld voor vaccinatieaanpak
Utrecht krijgt, samen met Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, extra geld om de lage vaccinatiegraad aan te pakken. Volgens DUIC ontvangen de vier grote steden samen zeven miljoen euro. Utrecht wil vaccinaties daarmee toegankelijker en laagdrempeliger maken, onder meer door meer voorlichting en door te experimenteren met vaccineren op scholen.
In een raadsbrief over de vaccinatiegraad tussen 2020 en 2024 schrijft de gemeente dat de daling niet overal in de stad hetzelfde is. De vaccinatiegraad verschilt per wijk en doelgroep. Daarom kiest Utrecht voor een aanpak op stedelijk niveau, maar ook voor gerichte maatregelen in wijken en groepen waar de vaccinatiegraad lager ligt.
Overvecht valt daarbij op. In 2024 kreeg 66,3 procent van de 2-jarigen in de wijk alle RVP-vaccinaties. Daarmee is de wijk in deze cijfers de laagste uitschieter binnen Utrecht.
Bereiken via bekende gezichten
De gemeente wil ouders onder meer bereiken via mensen en organisaties die al contact hebben met bewoners. In het actieplan ‘Verhogen vaccinatiegraad’ schrijft de gemeente dat zij nauwer wil samenwerken met onder andere GGD regio Utrecht, scholen en sleutelpersonen in wijken. Door sleutelpersonen in te zetten, wil Utrecht het bereik vergroten en beter aansluiten bij de praktijk en de doelgroep.
De Utrechtse aanpak bestaat uit drie onderdelen. De gemeente wil vaccineren laagdrempeliger maken, duidelijker en gerichter communiceren en sterker samenwerken met partners in de stad. Voor ouders met jonge kinderen is daarnaast de campagne Vacciwijzer gestart. Die campagne richt zich op ouders en toekomstige ouders met kinderen van 0 tot 4 jaar die vragen of twijfels hebben over vaccineren.
Ook wil de gemeente werken met ervaringsverhalen van ouders en sleutelpersonen. Daarmee moet informatie over vaccineren dichter bij ouders komen te staan en beter aansluiten bij vragen of twijfels die zij hebben.
Niet alleen informatie, maar vertrouwen
Volgens de woordvoerder van wethouder Dennis de Vries, die in Utrecht over Volksgezondheid gaat, is het uiteindelijke doel van de aanpak het verhogen van de vaccinatiegraad. ‘Onze ambitie is het verhogen van de vaccinatiegraad. Hiervoor zijn onder andere goede gesprekken nodig’, laat de woordvoerder weten.
Die gesprekken moeten ouders de ruimte geven om hun vragen aan professionals te stellen. Volgens de woordvoerder ziet de gemeente bijeenkomsten tussen sleutelpersonen, jeugdartsen en ouders als een goede manier om met elkaar in gesprek te gaan over infectieziekten en vaccineren.
Ook jeugdartsen en verpleegkundigen worden volgens de gemeente regelmatig getraind in het voeren van gesprekken met ouders die twijfelen. ‘Een goed gesprek draagt eraan bij dat ouders hun vragen kunnen stellen aan een professional, wat weer bijdraagt aan vertrouwen in vaccinaties en de gezondheidszorg’, aldus de woordvoerder.
Daarmee gaat de aanpak niet alleen over het verspreiden van algemene informatie. De gemeente probeert ouders ook te bereiken via persoonlijk contact en communicatie op maat, waarbij rekening wordt gehouden met vragen, twijfels en zorgen van ouders en jongeren.
Vaccineren makkelijker maken
Naast gesprekken en voorlichting wil Utrecht vaccineren praktischer maken. In het actieplan staat dat vaccinaties zo laagdrempelig mogelijk moeten worden aangeboden. Dat kan bijvoorbeeld via extra mogelijkheden om gemiste vaccinaties in te halen, via afspraak of inloop. Ook doet de gemeente een proef met vaccineren op school.
Volgens de gemeente is samenwerking met partners in de stad daarbij belangrijk. Scholen, GGD regio Utrecht en sleutelpersonen in wijken kunnen helpen om informatie beter over te brengen en ouders op een laagdrempelige manier te bereiken.
De dalende vaccinatiegraad speelt niet alleen in Utrecht. In het landelijke rapport over het Rijksvaccinatieprogramma schrijft het RIVM dat de werkelijke vaccinatiegraad bij zuigelingen en kleuters iets lijkt te zijn afgenomen. Volgens het RIVM blijft een hoge vaccinatiegraad belangrijk om de bevolking te beschermen tegen ernstige infectieziekten.
Effect moet nog blijken
Of de extra middelen ook zorgen voor een hogere vaccinatiegraad in wijken zoals Overvecht, moet de komende jaren blijken. De gemeente schrijft dat zij de voortgang van het actieplan blijft volgen op stedelijk en wijkniveau, zodat er op tijd kan worden bijgestuurd. Voor nu ligt de nadruk vooral op beter bereik, begrijpelijke informatie en gesprekken met ouders die vragen of twijfels hebben over vaccineren.
