In de wijk Jutphaas Wijkersloot blijkt zo’n dertig procent van de tien tot elf-jarigen overgewicht te hebben. Dat is fiks meer dan in andere wijken in Nieuwegein. Aan de hand van BMI-metingen van het consultatiebureau in Nieuwegein is vastgesteld dat een op de drie kinderen in deze leeftijdscategorie overgewicht heeft.
Er is sprake van overgewicht wanneer de verhouding tussen het gewicht en de lengte van een persoon boven een bepaalde grenswaarde komt. Voor kinderen van tien en elf ligt de grenswaarde voor overgewicht ongeveer op 20. Wanneer het kind boven een waarde van 25 uitkomt, is dit ernstig overgewicht. In Jutphaas Wijkersloot ligt dit percentage erg hoog in vergelijking met andere wijken in Nieuwegein. Het op een na hoogste percentage is 23% in Batau Noord en dat is al een stuk minder dan in Jutphaas Wijkersloot. Ook is de verdeling per leeftijdsklasse in andere wijken veel gelijker dan in Jutphaas Wijkersloot.
Oorzaken van overgewicht
Voedingsdeskundige en diëtiste Marleen van Valkenhoef werkt dagelijks met mensen die overgewicht hebben. De voornaamste oorzaken van overgewicht zijn ongezond eten en een tekort aan beweging. ‘Kinderen worden vaak met de fiets naar school gebracht of met de auto, dus er wordt minder bewogen’, zegt Van Valkenhoef, ‘en we leven in een omgeving waar veel voedselverleidingen zijn.’ In heel Nieuwegein is hier sprake van, maar in sommige wijken kunnen er ook andere redenen zijn. ‘In bepaalde wijken zie je dat er minder sociale voorzieningen zijn in de vorm van speeltuinen of speelplekken,’ zegt Van Valkenhoef.
Jutphaas Wijkersloot behoort tot de Centrale As van Nieuwegein. Uit een rapport van de Gemeente Nieuwegein blijkt dat de Centrale As op diverse onderwerpen lager scoort dan het gemiddelde in de gemeente. Een van die onderwerpen is sociale kracht. ‘Je ziet soms wel dat uitschieters vaak voorkomen in wijken met lage sociaaleconomische status waar mensen wonen die bijvoorbeeld minder verdienen, schulden hebben of in een scheiding liggen’, zegt Van Valkenhoef, ‘en dat zijn geen bevorderende factoren voor gezond gewicht.’ Doordat mensen minder te besteden hebben is ongezond eten vaak aantrekkelijker, omdat dat goedkoper is. Daarnaast is een kwart van de inwoners van Jutphaas Wijkersloot laaggeletterd en daarom weten sommige inwoners niet precies welke producten ze kopen en of dit gezond is.
‘Onderschat ook niet het effect van beeldschermen die nu in opkomst zijn, kinderen van 10 en 11 hebben nu soms al een telefoon en als de ouders niet in staat zijn om de beeldschermtijd te begrenzen, dan zullen die kinderen na schooltijd achter een schermpje verdwijnen en dus niet bewegen’, zegt Van Valkenhoef. Het beeldschermgebruik in Nieuwegein onder 10-11-jarigen is 54%. Dat is zo’n twintig procent meer dan het gemiddelde in regio Utrecht.
Plannen om overgewicht te verminderen
De overheid zoekt naar oplossingen om het percentage overgewicht bij jeugd te verminderen. Een van de oplossingen is om duidelijk te maken welke producten beter zijn dan anderen, door een nutri-score aan de producten toe te voegen. Een andere oplossing is om in de kinderopvang een gezonde leefstijl met meer bewegen gewoner te maken, door een geschoolde medewerker voor gezondheid te hebben.
Ook in Nieuwegein probeert de gemeente met oplossingen te komen. ‘Nieuwegein is heel erg bezig met preventie, bijvoorbeeld door op scholen voorlichtingen te geven voor ouders over hoe je een gezonde broodtrommel kan samenstellen’, zegt Van Valkenhoef. Ondanks dat blijft het lastig om het percentage snel te verminderen. ‘Eigenlijk zou je gewoon de omgeving moeten veranderen, dus als je meer voorzieningen maakt, zoals fietspaden, speelgelegenheden en de ongezonde fastfoodketens uit een wijk bant’, zegt Van Valkenhoef.
‘Er zijn tegenwoordig bewegingsprogramma’s en gecombineerde leefstijlinterventie voor kinderen, waarin kinderen worden gecoacht om gezonder te gaan eten en meer te gaan bewegen’, zegt Van Valkenhoef, ‘en dat is vooral om te voorkomen dat kinderen op latere leeftijd geen chronische klachten krijgen.’ Deze bewegingsprogramma’s staan niet altijd bekend bij mensen uit bepaalde wijken zoals Jutphaas Wijkersloot. ‘Die mensen zijn vaak lastig te bereiken, ook vanwege een taalbarrière, dat ze weinig interesse hebben of gewoon niet weten dat er iets aan de hand is’, zegt Van Valkenhoef.
Nieuwegein scoort slecht
Niet alleen in Jutphaas Wijkersloot is dit percentage hoog in vergelijking met andere wijken. De gemeente Nieuwegein op zichzelf scoort ook slecht als het gaat om het aantal mensen met overgewicht. Van de leeftijd tien tot elf ligt dat percentage op twintig procent in vergelijking met het gemiddelde van dertien procent in de rest van de regio Utrecht. Gemeente Nieuwegein zet zich daarom extra in om overgewicht en ongezonde leefstijl in de gemeente te verminderen door middel van preventieprogramma’s zoals de gecombineerde leefstijlinterventie die Van Valkenhoef noemt.
