NIEUWEGEIN – De afgelopen jaren zijn in Nieuwegein meer misdrijven geregistreerd dan voorheen, de meest opvallende stijging zie je in maart 2025. Vooral bij drugshandel en winkeldiefstal laten de cijfers een stijgende lijn zien. Op basis van politiecijfers lijkt het alsof deze vormen van criminaliteit toenemen. Toch blijkt uit gesprekken met wijkagent Hans de Groot dat de cijfers niet altijd het volledige verhaal vertellen. Factoren zoals politie-inzet, aangiftebereidheid en preventiecampagnes hebben namelijk grote invloed op wat uiteindelijk in de statistieken terechtkomt.

De politie gebruikt criminaliteitscijfers vooral om trends te signaleren. Volgens De Groot wordt niet op iedere kleine schommeling gereageerd. ‘Als ik ineens één week meer fietsdiefstallen zie, trek ik niet direct alle collega’s erbij. Maar als het twee of drie weken een duidelijke trend wordt, dan gaan we kijken wat er aan de hand is,’ vertelt hij. Voor veel voorkomende delicten, zoals fietsdiefstal en winkeldiefstal, bestaan al vaste plannen van aanpak. Wanneer de cijfers oplopen, kan de politie deze maatregelen snel inzetten.

Vertekend beeld

Een opvallende stijger in de cijfers is drugshandel. Toch waarschuwt De Groot ervoor om daar niet direct uit te concluderen dat er meer drugscriminaliteit plaatsvindt. Volgens hem zijn veel registraties juist het gevolg van extra controles en politie-inzet. Wanneer agenten vaker controleren en meer verdachten aanhouden, verschijnen automatisch meer zaken in de statistieken. ‘Als er twintig deals per dag plaatsvinden en niemand ziet het, dan staat er nul in de cijfers. Als wij er vijf pakken, dan staan er ineens vijf registraties,’ legt hij uit. Nieuwegein is volgens De Groot vanwege de ligging op het knooppunt van de A2 en A12 aantrekkelijk voor criminelen. Daarnaast bieden bedrijventerreinen mogelijkheden voor ondermijnende criminaliteit, waardoor drugshandel een belangrijk aandachtspunt blijft.

Aangiftes

De betrouwbaarheid van criminaliteitscijfers hangt sterk samen met de bereidheid van inwoners om aangifte te doen. Veel misdrijven worden volgens De Groot nooit gemeld. Dat geldt vooral voor fietsdiefstallen. ‘Wij zien misschien twintig aangiftes per maand, maar ik denk dat er in werkelijkheid drie keer zoveel fietsen verdwijnen,’ zegt hij. Wanneer slachtoffers geen aangifte doen, blijft een groot deel van de criminaliteit buiten beeld. Daardoor kunnen problemen kleiner lijken dan ze werkelijk zijn.

Shoppen

Volgens De Groot wordt criminaliteit in Nieuwegein niet alleen gepleegd door inwoners van de stad zelf. Criminelen verplaatsen zich regelmatig tussen gemeenten, waardoor ontwikkelingen in omliggende plaatsen ook invloed kunnen hebben op de situatie in Nieuwegein. ‘Als een crimineel denkt, het wordt me te heet onder de voeten, dan gaan ze buiten de regio wel gezellig shoppen,’ vertelt De Groot. Wijkagenten werken samen met collega’s uit omliggende gemeenten en wisselen informatie uit over verdachte personen en nieuwe ontwikkelingen. Volgens De Groot helpt die samenwerking om patronen sneller te herkennen en daders in beeld te krijgen. ‘Het houdt niet op bij de grens, het werk is veel breder. We helpen elkaar regelmatig.’ De beweging van criminelen tussen verschillende gemeenten maakt het volgens De Groot ook lastig om stijgingen en dalingen in de cijfers altijd direct te verklaren.

Preventie

De politie probeert criminaliteit niet alleen op te sporen, maar ook te voorkomen. Een voorbeeld daarvan is een actie tegen zakkenrollers in het stadscentrum. Samen met winkeliers en studenten van veiligheidsopleidingen deelde de politie duizenden waarschuwingskaartjes en kleine belletjes uit die mensen aan hun tas of portemonnee konden bevestigen. Tegelijkertijd werden bezoekers aangesproken op risico’s, zoals open tassen of telefoons die zichtbaar werden meegedragen. De actie had volgens De Groot opvallend resultaat. Waar voorheen jaarlijks meer dan honderd meldingen van zakkenrollerij werden geregistreerd, daalde dat aantal daarna sterk. Volgens hem laat dit zien dat bewustwording soms net zo effectief kan zijn als handhaving.

Meldingen

Niet alleen aangiftes, maar ook meldingen zijn belangrijk. De Groot merkt dat inwoners vaak te laat contact opnemen met de politie. Mensen bellen bijvoorbeeld pas de volgende dag over verdachte situaties, terwijl agenten op het moment zelf mogelijk nog hadden kunnen ingrijpen. Daardoor gaan kansen verloren om daders op heterdaad aan te houden. ‘Wij proberen mensen alert te maken. Ook het feit dat ze meer 112 moeten gaan bellen.’ De Groot vertelt dat mensen snel geneigd zijn om het algemene politienummer te bellen of zelfs pas een dag later een melding maken. ‘Als mensen 112 hadden gebeld, dan hadden we ze gehad.’

Hoewel criminaliteitscijfers een belangrijk hulpmiddel zijn voor politie en gemeente, vormen ze volgens De Groot nooit een volledig beeld van de veiligheid in een stad. Registraties hangen niet alleen af van criminaliteit zelf, maar ook van controles, aangiftes, meldingen en preventieprojecten. Daardoor kan een stijging soms betekenen dat er meer criminaliteit is, maar ook dat de politie er beter zicht op heeft gekregen. Tegelijkertijd kunnen lage cijfers juist een vertekend beeld geven wanneer veel slachtoffers geen melding maken. Voor de politie blijven de cijfers daarom vooral een middel om ontwikkelingen te volgen en keuzes te maken over waar extra aandacht nodig is.