Waar de Amsterdamse Pride jaarlijks in het teken staat van zichtbaarheid en vrijheid, kreeg Pride in Hongarije de afgelopen jaren een heel andere betekenis. Onder de inmiddels vertrokken premier Viktor Orbán groeide het evenement uit van een viering van diversiteit tot een protest voor democratie. Nu Orbán niet langer aan de macht is, rijst de vraag: wat heeft zestien jaar beleid achtergelaten voor de Hongaarse LHBTIQ+-gemeenschap?
Hoewel de Pride dit jaar weer mocht plaatsvinden, was de sfeer volgens de Hongaarse Anna Tonai Vajgel anders dan vorig jaar. “Mensen waren blij en voelden trots. Iedereen was er vooral om te vieren en samen te zijn met mensen zoals zij.” Waar de editie van vorig jaar nog draaide om verzet, overheerste nu de opluchting, vertelt Anna.
Volgens Rémy Bonny, directeur van belangenorganisatie Forbidden Colours, was Hongarije vóór Orbán juist een van de koplopers op het gebied van LHBTIQ+-rechten in Centraal- en Oost-Europa. “In 2008 voerde Hongarije al een regeling voor geregistreerd partnerschap in voor koppels van hetzelfde geslacht. Daarmee liep het internationaal voorop.” Dat veranderde volgens Bonny volledig tijdens de regeringsperiode van Orbán. “Het was eigenlijk een draai van 180 graden.” Vooral buiten de hoofdstad Boedapest werd het voor veel mensen steeds moeilijker om openlijk zichzelf te zijn. “Op het platteland moesten veel LHBTIQ+-personen ondergedoken leven. Mensen waren bang dat ze hun baan zouden verliezen vanwege hun seksuele oriëntatie of genderidentiteit.” aldus Bonny.
Dat contrast herkende ook Anna tijdens de Pride. “Vorig jaar moesten we laten zien dat we bestaan.” Volgens haar stond de mars toen veel meer in het teken van protest tegen de beperkingen van de regering-Orbán. Dit jaar was de Pride weer vooral een moment om zichtbaar jezelf te kunnen zijn.
Voor transgenderpersonen waren de gevolgen van het beleid volgens Bonny het grootst. Sinds 2020 is het juridisch wijzigen van de geslachtsregistratie niet meer mogelijk. “Ik ken verschillende transactivisten die Hongarije zijn ontvlucht, omdat ze zichzelf er niet meer konden zijn. Hun dagelijks leven werd vrijwel onmogelijk gemaakt.” Volgens Bonny zullen de gevolgen van zestien jaar Orbán dan ook niet van de ene op de andere dag verdwijnen.
Toch zag Anna tijdens de Pride een moment dat voor haar symbool stond voor de verandering. Zij en haar vriendin kusten elkaar voor een brug vol Hongaarse én regenboogvlaggen. Een paar dagen eerder waren regenboogvlaggen daar nog weggehaald en in de rivier gegooid. Tijdens de Pride hingen ze er weer. “Dat beeld was voor mij heel bijzonder.” vertelt ze.
Audio-reportage:
Na zestien jaar Viktor Orbán staat Hongarije onder leiding van premier Péter Magyar voor een nieuwe fase. Maar betekent het terugkeren van de Pride ook dat het land echt een nieuw hoofdstuk is ingeslagen? In de audioreportage onderzoeken we wat de machtswisseling betekent voor de Hongaarse LHBTIQ+-gemeenschap en vragen we ons af of de Pride van dit jaar het begin is van blijvende verandering.
