Op 10 april 2026 post de FVD op hun socials de uitspraak van Tom Russcher: ‘Het is de overheid zelf die de energie onbetaalbaar heeft gemaakt’. Hij beweert in deze uitspraak dat de energiekosten onbetaalbaar zijn en dat dit komt door de overheid. Maar is dat wel zo? De redactie van ON AIR zoekt dit tot de bodem uit.
Bron: Facebook Forum voor Democratie
Bewering: ‘Het is de overheid zelf die de energie onbetaalbaar heeft gemaakt’ – Tom Russcher
Oordeel: Ongefundeerd/misleidend
Wat bepaalt de energiekosten van huishoudens?
Wat je betaalt aan energie kosten hangt af van je contract en hoeveel energie je als huishouden verbruikt. Uit cijfers van het CBS en de Rijksoverheid blijkt dat de gemiddelde huishouden meer dan 2000 euro per jaar betaald aan energie.
Waarom zijn de energieprijzen de afgelopen jaren gestegen?
De prijzen zijn de afgelopen jaren gestegen met de hoogste pieken in 2021 en 2022. Dit komt door de energiecrisis van toen. De energiecrisis kwam door het herstel na de coronapandemie, de Chinese importbeperkingen op steenkool en de grootste factor: De oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Later in deze tekst staat verdere uitleg hierover. De overheid was dus genoodzaakt om de prijzen van de energierekening te stijgen, dit was geen keuze.
Hoe is de energierekening opgebouwd?
Volgens de Rijksoverheid en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) bestaat de energierekening uit drie onderdelen: De leveringskosten, netkosten en belastingen. De leveringskosten betaal je voor de levering van elektriciteit en gas door je energieleverancier.
Leveringskosten, netkosten en belastingen uitgelegd
De netkosten zijn de kosten voor het transport van de energie. Dit gaat via kabels en leidingen. Daarnaast heb je de belastingen. Dit zijn de energiebelastingen en BTW (21 procent). De energiebelastingen is de prijs van gas per m3 en elektriciteit per kWh. Deze prijs wordt bepaald door de internationale markt. De BTW wordt betaald over de gehele energierekening. Iedereen krijgt een belastingvermindering die wordt afgetrokken van de energierekening. Dit is een vast bedrag per elektrische aansluiting. De overheid geeft dus ook geld terug. Dit is een totale aftrek van 629 euro.
Geopolitieke spanningen en hun invloed op energieprijzen
De belangrijkste oorzaak is de geopolitiek en conflicten die in de wereld spelen. Zo heeft Oekraïne oorlog met Rusland en helpt Europa Oekraïne in deze strijd. Europa straft Rusland met economische sancties. Zo is er daardoor minder handel, een beperking op Russische banken en minder import van energie.
Minder Russisch gas zorgt voor onzekerheid
De EU pleit voor onafhankelijkheid van Russisch gas, dit staat opgesteld in het EU-powerplan. Hierdoor vielen veel gasleveringen uit Rusland weg, wat zorgde voor onzekerheid op de markt en een stijging van de energieprijzen.
Invloed van belastingen op de energierekening
De overheid heft de energiebelasting en de btw, zoals eerder vermeld in dit artikel. Als de overheid belastingen verhoogt, wordt de energie duurder voor huishoudens. De overheid kan dit dus ook laten dalen, zoals bij de energiecrisis werd gedaan.
Investeringen in duurzame energie en het stroomnet
De overheid investeert in duurzame energie en het elektriciteitsnet. De duurzame energie wordt opgewekt via onder andere wind en zonne-energie. Dit kan op korte termijn zorgen voor extra investeringen die deels via de energierekening kunnen worden betaald. Ook zorgt het voor hogere netkosten. Dit is het gevolg op korte termijn. Op lange termijn zullen de verduurzaamde maatregelen zorgen voor lagere energie kosten voor huishoudens en bedrijven.
Kosten voor bedrijven en gevolgen voor consumenten
Bedrijven moeten betalen voor CO₂ uitstoot en energie. Deze kosten kunnen indirect terecht komen bij de consumenten waardoor de energieprijzen stijgen. Deze maatregelen worden genomen om bedrijven aan te zetten tot verduurzaming. ‘Dit is vrij klein aandeel in de energierekening, we spreken over ongeveer 10% maximaal’. Vertelt Pieter Ten Bruggencate van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
Subsidies voor duurzame maatregelen thuis
Huishoudens die zich bezighouden met het opwekken van duurzame energie krijgen subsidie van de overheid. Zo is er subsidie voor de aankoop van een zonneboiler en een warmtepomp bijvoorbeeld.
Het prijsplafond als tijdelijke oplossing
De overheid kan een prijsplafond instellen. Een prijsplafond is een maximumprijs die wordt vastgesteld door de overheid voor de energie. ‘Het prijsplafond van 2022 kwam door de gas crisis destijds. Dit was bedoeld als tijdelijke maatregel en omdat de gasprijs later in 2022 flink daalde was dit na 2023 niet meer nodig’, Aldus Ten Bruggencate.
Extra steun voor huishoudens met lage inkomens
In 2026/2027 komt er waarschijnlijk 100 miljoen euro beschikbaar om mensen met een huishouden met een laaginkomen te helpen met het betalen van hun energierekening. Dit is afkomstig uit een meerjarig energiefonds voor huishoudens waarvoor in totaal 339,75 miljoen euro is gereserveerd.
Bijzondere bijstand bij betalingsproblemen
In 202026 kun je opnieuw een bijzondere bijstand aanvragen wanneer je de energierekening niet kunt betalen. Zo kijkt de gemeente naar je situatie van inkomen, vermogen, type woning en het huishouden. Dit kan in een vorm van een gift zijn of een lening.
Andere mogelijkheden voor hulp en ondersteuning
Er zijn ook andere manieren om aan de bel te trekken wanneer je dreigt de energierekening niet te kunnen betalen. Er kan hulp worden gevraagd bij de energieleverancier zelf door een betalingsregeling af te spreken, er kan contact op worden genomen met het geldloket van de gemeente of er kan hulp worden gevraagd via de NSR.
Conclusie
De uitspraak van Tom Russcher is onjuist en misleidend. De overheid heeft wel invloed op de energierekening door belastingen, netkosten en klimaatmaatregelen, maar is niet de belangrijkste oorzaak van de hoge energieprijzen. De grootste prijsstijgingen kwamen vooral door internationale ontwikkelingen zoals de energiecrisis en de geopolitieke spanningen.
Ook klopt het niet dat energie onbetaalbaar is gemaakt. Voor sommige huishoudens zijn de kosten hoog en lastig te betalen, maar de overheid heeft juist verschillende maatregelen genomen om mensen te helpen. Denk aan belastingkortingen, subsidies, het prijsplafond en extra steun voor lage inkomens.
Daarom is de stelling dat de overheid zelf energie onbetaalbaar heeft gemaakt te simpel en geeft het geen volledig beeld van de werkelijkheid. Daarom is deze uitspraak ongefundeerd en misleidend.
