De boeren en het waterschap willen met het project Otterpaden de otter terugbrengen naar de provincie Utrecht. Door sloten en oevers natuurvriendelijker in te richten, hopen zij het leefgebied van het dier te herstellen. Uiteindelijk moet dat ervoor zorgen dat de otter zich weer in de provincie kan vestigen. 

De otter leeft alleen in schoon water met voldoende vis en beschutte oevers. Daarom geldt de terugkeer van het dier als een belangrijke graadmeter voor een gezonde natuur. Wetenschappelijk onderzoek van Wageningen University & Research laat zien dat de terugkeer van de otter nauw samenhangt met verbeteringen in de waterkwaliteit, de inrichting van natuurvriendelijke oevers en de verbinding tussen leefgebieden. Omdat de soort hoge eisen stelt aan zijn leefomgeving, wordt de otter door ecologen beschouwd als een belangrijke indicator voor het herstel van zoetwaternatuur. Het project richt zich op het verbeteren van waterkwaliteit en biodiversiteit in het veenweidegebied. Daarbij worden onder andere natuurvriendelijke oevers aangelegd en watergangen op een andere manier beheerd, zodat er meer variatie ontstaat in planten en dieren langs de sloten. 

Om dat te bereiken is de samenwerking tussen boeren en het waterschap volgens ecoloog Danneke Verhagen van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden onmisbaar. Zij benadrukt dat een groot deel van de sloten in het gebied op landbouwgrond ligt en dus door boeren wordt onderhouden. “Die samenwerking is echt essentieel om de doelen te kunnen halen,” zegt Verhagen. “De waterkwaliteit is direct afhankelijk van hoe de boer omgaat met zijn sloot.” 

Die visie wordt gedeeld door Hans Blom van de Zoogdiervereniging, die de ontwikkelingen rondom de otter in Nederland al jaren volgt. Volgens Blom is de aanwezigheid van een enkele otter nog geen bewijs dat de soort zich blijvend heeft gevestigd. “Je hebt behoorlijk wat otters die gewoon doorlopen,” zegt hij. “Het is eigenlijk net als bij de wolf, daarvan kun je ook pas na een langere periode en meerdere sporen zeggen dat hij zich echt in een gebied gevestigd heeft.” Blom benadrukt daarnaast dat veilige verbindingen tussen natuurgebieden onmisbaar zijn voor de terugkeer van de otter. “De ontwikkeling van het Natuurnetwerk Nederland draagt bij aan de verdere verspreiding van otters. De provincie Utrecht heeft ook belangrijke knelpunten in het verkeer voorzien van faunapassages, zodat otters en andere dieren veilig onder de weg door kunnen oversteken.”

Verhagen geeft aan dat de samenwerking alleen kan slagen als er vertrouwen is tussen beide partijen. Boeren en het waterschap moeten volgens haar samen werken aan hetzelfde doel. “Het is belangrijk om elkaar ruimte te geven en gezamenlijk te gaan voor dezelfde doelen: het verbeteren van de waterkwaliteit en het versterken van de biodiversiteit.” Vertrouwen vormt daarmee volgens Verhagen de basis voor elke stap richting een schoner en natuurlijker watersysteem in het gebied.

Luister hieronder naar de reportage van redacteur Dagmar van Hoogstraten over het project Otterpaden en waarom de terugkeer van de otter van groot belang is voor de natuur.