Vanaf 16 januari 2026 is in het Wereldmuseum Rotterdam een nieuwe tentoonstelling te zien die helemaal draait om de invloed van vrouwen op kunst en cultuur. In Art She Crafted komen meer dan vijftig makers samen, met werk en verhalen die laten zien dat vrouwen al eeuwenlang een grote rol spelen in hoe kunst zich ontwikkelt: van ver terug in de geschiedenis tot nu. Ik mocht er op 15 januari bij zijn om een eerste kijkje te nemen. 

Gastcurator Rajae El Mouhandiz en spatial designer Judith Muijs hebben de expositie in het Wereldmuseum vormgegeven. Dit hebben ze gedaan door kunst gemaakt door vrouwen en het verhaal daarachter te laten zien: in deze expositie ligt de nadruk op de structurele uitsluiting van vrouwelijke makers. Rajae heeft acht jaar onderzoek gedaan om Art She Crafted mogelijk te maken. 

Machtige Vrouwen
De eerste zaal, ‘Machtige Vrouwen’, neemt je mee terug in de tijd. Op een geprojecteerd scherm staan foto’s en namen van tientallen belangrijke, maar vergeten vrouwen in de kunst- en cultuurgeschiedenis. Meer bekende namen als Frida Kahlo en Marie Antoinette komen erin voor, maar ook minder bekende als Isabella d’Este. Isabella (1474-1539) verzamelde schilderijen, muziek, literatuur en architectuur. Ze gaf opdrachten aan meesters als Leonardo da Vinci en Mantegna, en cureerde een kleine galerij die een voorbeeld was voor veel vroege musea. Haar patronage gaf vorm aan de hofcultuur, mode en het idee van de vrouwelijke verzamelaar als smaakmaker en cultureel leider. Een andere naam die mij niet bekend voorkwam was Töregene Khatun. Töregene (1185-1265) gaf opdracht voor religieuze monumenten, kloosters en paleizen met invloeden uit Chinese, Perzische en Tibetaanse kunst. Ze beschermde boeddhistische kunstenaars en verspreidde religieuze kunstvormen langs de Zijderoute. Haar patronage versterkte culturele diversiteit en vrouwelijke zichtbaarheid in monumentale architectuur.

Rajae El Mouhandiz | Foto: Annebelle van Nieuwenhoven

Stemmen van verzet
Terwijl Rajae ons meeneemt door de volgende zalen hangt er een ontspannen sfeer. We luisteren aandachtig naar het gepassioneerde verhaal van Rajae. Het is duidelijk dat ze veel weet over alle kunstwerken die er hangen en hun verhalen. We hangen als groep smachtend aan haar lippen.

‘Stemmen van verzet’ draait om kracht. De vierde zaal legt de nadruk op dat kunst steeds vaker een kracht is voor verandering, waarbij kunstenaars onrecht en ongelijkheid aankaarten en tegelijk alternatieve toekomsten verbeelden. Deze vormen van kunst kunnen kritiek opleveren, maar het biedt ook ruimte voor discussie. 

Zo gebruikt Christine Okerlund borduurwerk om te laten zien hoe gemeenschappen in Noord-Amerika hun veerkracht vasthouden en tradities levend houden. Bij Laila Shawa staat juist grafisch werk centraal: haar kunst maakt zichtbaar hoe politieke spanningen en ideologieën doorsijpelen in het alledaagse leven. De Marokkaanse kunstenaar Amina Agueznay werkt veel met textiel, een medium dat vaak als ‘typisch vrouwelijk’ wordt gezien, en koppelt dat aan grotere thema’s zoals milieu en migratie. 

Hedendaagse Renaissance
De laatste zaal, ‘Hedendaagse Renaissance’, legt de focus op het nu. Deze zaal viert de bloei van een jonge generatie vrouwelijke makers. Het is een optimistische en inspirerende vooruitblik voor iedereen, ongeacht je leeftijd, gender, religie en afkomst. 

In de ruimte kom je van alles tegen, maar sommige werken trekken meteen je aandacht. Zo staat er een levensgroot schaakspel van Sophia Kacimi, gemaakt onder haar label Zoubida. Elk stuk is met de hand gemaakt en de stoffen komen rechtstreeks uit Fez, wat het werk een enorme rijkdom aan detail geeft. Daarnaast is er een grote installatie van textielkunstenaar April Bey, waarin futuristische elementen samenkomen met feministische en afrocentrische beeldtaal. Fotograaf Thandiwe Muriu zet haar camera in om vastgeroeste beelden los te trekken en laat een moderne, zelfbewuste kijk op Afrikaanse identiteit zien.

Het schaakspel van Sophia Kacimi | Foto: Annebelle van Nieuwenhoven

Als afsluiter staat Rajae stil bij When the World Sleeps, een schilderij van Malak Mattar. Malak is 27 jaar en groeide op in Palestina, waar dit werk ook is ontstaan. Ze begon al jong met schilderen in Gaza, in een omgeving die werd gekenmerkt door geweld en beperkingen. In haar werk zie je veel kleur, expressie en terugkerende motieven zoals vrouwenfiguren, bloemen en andere tekens van hoop. Volgens Rajae bouwt Malak hiermee een eigen beeldtaal op waarin kracht en doorzettingsvermogen centraal staan. Dat haar schilderijen inmiddels over de hele wereld te zien zijn, laat zien dat creativiteit zelfs onder de moeilijkste omstandigheden kan blijven bestaan.

‘When the World Sleeps’ van Malak Mattar | Foto: Annebelle van Nieuwenhoven

Verborgen parel
Als ik Art She Crafted in één woord zou moeten samenvatten, dan is het: een ontdekking. Dit is zo’n tentoonstelling die je niet schreeuwend binnenhaalt, maar die je langzaam bij de lurven grijpt en niet meer loslaat. Alles klopt: de verhalen, de keuzes, de rust in de zalen en de manier waarop je als bezoeker echt wordt meegenomen in een groter geheel. Het voelt intiem en groots tegelijk, en juist dat maakt het zo sterk.

Wat deze expositie voor mij tot een verborgen parel maakt, is dat je hier niet alleen komt kijken, maar ook leert, voelt en opnieuw gaat nadenken over wie er eigenlijk een plek krijgt in onze kunstgeschiedenis. Je loopt naar buiten met nieuwe namen in je hoofd, andere perspectieven en het besef hoeveel verhalen we al die tijd hebben gemist. Of je nu veel van kunst weet of juist helemaal niet: dit is er één die voor iedereen iets te bieden heeft. Dus ja, zet ’m op je lijstje, neem de tijd en laat je verrassen: want deze wil je echt niet overslaan.

Foto: Aybuke Demirel

Foto: Aybuke Demirel