Nederlanders zijn op dit moment het duurst uit aan de pomp vergeleken met alle andere Europese landen. Dat blijkt uit gecombineerde datasets van ANWB en de Europese Commissie. Sinds het uitbreken van de oorlog in Iran op 28 februari jongsleden zijn de prijzen flink gestegen en lijkt er niet snel een oplossing te komen. Vanwege deze oorlog kan de olie uit de omliggende Arabische landen amper het land uit met alle gevolgen van dien.
Waar je in Nederland begin januari gemiddeld nog rond de twee euro betaalde voor een liter benzine en rond de €1,80 voor een liter diesel, betaal je nu rond de €2,35 en €2,45 per liter. Waar diesel vroeger (mede door de lagere accijnzen) vele malen goedkoper was, betaal je nu dus rond de tien cent meer aan de pomp dan benzine. Dat heeft een logische verklaring legt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom bij het Centraal Bureau voor de Statistiek uit. “Diesel moet grotendeels geïmporteerd worden, ook door de Straat van Hormuz, dus vooral de dieselprijzen hebben daar veel meer last van dan de benzineprijzen.”
Nederland is echter niet de grootste stijger, blijkt uit cijfers van de Europese Commissie; van alle EU-landen staat Nederland slechts op de twintigste plek met een stijging van 13,2% sinds 23 februari. Oostenrijkers zijn qua percentage het meest de dupe met een stijging van 24,5%, gevolgd door België (22,9%) en Tsjechië (22,8%). Malta is het enige land dat niet met stijgingen te maken heeft gehad. De overheid heeft daar namelijk besloten om de prijs actief vast te stellen en schommelingen op te vangen met subsidies.
Duurste land van Europa
Ondanks dat alle landen in Europa getroffen zijn door het conflict in Iran, steekt Nederland qua prijs per liter er met kop en schouders bovenuit. Dat komt doordat een groot deel van de olieprijs bestaat uit accijns. Volgens Van Mulligen zou een tijdelijke verlaging van de accijns kunnen leiden tot lagere benzine- en dieselprijzen. “Een paar jaar geleden is dat ook gebeurt toen Rusland Oekraïne binnenviel. Toen gingen ook in korte tijd benzine-en dieselprijzen heel hard omhoog. Er is toen afgesproken om de accijns tijdelijk te verlagen en dat resulteerde in lagere prijzen, maar daarna gingen ze wel weer verder omhoog.”
Andere landen hebben ook met accijnzen te maken, maar dat is in veel mindere maten terug te zien; Nederland is vaak met tien cent of meer duurder dan het land dat qua literprijs volgt. Hoe verder je naar het oosten gaat, hoe goedkoper de literprijzen van zowel benzine als diesel worden. Dit komt vooral door de lagere belastingen en accijnzen die in de prijzen zijn doorgevoerd.
Van Mulligen durft niet te zeggen wat er in de nabije toekomst met de prijzen aan de pomp zal gebeuren. “Het hangt natuurlijk van alles af; wat er verder in het Midden-Oosten gebeurt en ook hoe landen erop reageren in hun verdere beleid. Heel vaak wordt er naar korte termijn- maatregelen gegrepen omdat ze natuurlijk snel werken, maar dat is natuurlijk geen structurele oplossing.”
Voorlopig zullen de meeste Europeanen nog wel even last hebben van de hoge benzineprijzen. “Het lijkt erop dat dit conflict niet zomaar voorbij is”, legt Van Mulligen uit. “Ook als vandaag de Straat van Hormuz weer opengaat, duurt het nog wel een aantal maanden voordat de productie, maar ook het vervoeren van het vloeibaar gas en al die olieproducten weer terug is op het oude niveau
Verantwoording data
De eerste grafiek bestaat uit cijfers van het CBS en brandstofdata.nl. Hierin is alleen de data van het jaar 2026 gebruikt en er is gemeten tot aan 1 april. De getallen die hier worden aangegeven zijn per liter in euro’s. Hierbij gaat het om de prijzen die de consument aan de pomp betaalt. De benzinesoort in deze grafiek is E10 (Super 95), omdat dit de benzinesoort is die het vaakst in Nederland wordt getankt. In de tweede grafiek is ook de soort E5 (Super 98) meegenomen, omdat deze een andere prijsindicatie geeft dan E10. In de E5 grafiek zijn niet alle landen meegenomen, niet omdat deze benzinesoort daar niet voorkomt, maar omdat deze data onvindbaar was. Dit geldt ook voor de landen Kosovo, San Marino en Vaticaanstad, waarvan alle data niet gevonden kon worden. Ook op deze grafieken geldt het getal dat er staat als de prijs per liter in euro’s. Van landen waar niet met de euro wordt betaald, zijn de lokale prijzen naar euro’s omgerekend. De data uit deze grafiek is afkomstig van de Europese Commissie en de ANWB.
