Het aantal open vacatures per arbeidsplaats is in Nederland groter dan in elk ander EU-land. Dat blijkt uit de nieuwste kwartaalcijfers die Eurostat publiceert over de vacaturegraad. Deze maatstaf geeft aan hoeveel vacatures er openstaan per honderd arbeidsplaatsen. Nederland scoort al langer wat hoger, maar nu is de Nederlandse vacaturegraad met 3,9% twee keer zo hoog als die van de EU in zijn geheel gezien.
Hoogste vacaturegraad
De structuur van de Nederlandse arbeidsmarkt is een van de redenen dat de krapte in ons land zo hoog is in vergelijking met andere EU-landen. Dat zegt arbeidsmarktanalist Arjan Ruis, van het onderzoeksbureau Intelligence Group: “Nederland zit vooral in de hoogwaardige techniek en in de dienstverlening. Denk aan bedrijven zoals ASML, en aan dienstverleningen zoals zorg en IT. Dat is precies waar er schaarste is, dus daar hebben we als land meer last van dan andere landen.”
Groter verschil na corona
De grootste trendbreuk tussen Nederland en de EU in de afgelopen tien jaar, heeft plaatsgevonden tijdens de coronapandemie. Het aantal vacatures in Nederland is in die tijd erg opgelopen ten opzichte van de EU als geheel, zonder dat het daarna weer naar elkaar toegetrokken is.
Ook om het corona-effect te duiden, kijkt Arjan Ruis weer naar het beleid dat Nederland voerde. In vergelijking met andere landen heeft Nederland snel en veel steunmaatregelen getroffen om mensen aan het werk te houden. Dat heeft de werkloosheid succesvol laag gehouden. “Maar dat heeft ook inefficiëntie opgeleverd. Veel mensen deden werk dat ze anders eigenlijk niet meer zouden doen. Dat heeft geleid tot schaarste,” legt Ruis uit. Voor de economie is het beter als mensen werk doen waar het meeste vraag naar is. “Dat zie je tijdens corona duidelijk terug, en daar is niet goed meer vanaf te komen.”
Afgezien van het effect door de coronapandemie, ziet de grafiek van Nederland er juist heel gelijk uit met die van de EU als geheel. Dat heeft volgens Ruis alles te maken met de open economie van de Europese Unie. “Over het algemeen volgen we allemaal wel ongeveer hetzelfde patroon,” doelend op de verschillen
Merkbare gevolgen
Voor werknemers is een krappe arbeidsmarkt juist prettig. Als er veel vacatures openstaan dan is er veel keuze en kom je sneller aan het werk. Aan de andere kant hebben bedrijven last van de krapte. Zonder voldoende gekwalificeerd personeel kunnen zij minder goed functioneren, met effecten op de economie als gevolg.
Als de krapte heel ver oploopt in een sector, dan kan dat ook gevolgen hebben die voor de buitenwereld goed zichtbaar zijn. Ruis haalt als voorbeeld de horecasector aan die het een tijd erg zwaar heeft gehad: “Je zag dat sommige horecatenten een dag minder open konden omdat ze geen personeel hadden.” Tijdens de coronapandemie vertrok veel personeel uit de horeca: “Als je eenmaal uit de horeca vertrokken bent, dan keer je daar ook niet zomaar meer naar terug.”
De data over de vacaturegraad is afkomstig uit openbare data van Eurostat, het statistisch bureau van de Europese Unie. De data over de vacaturegraad is beschikbaar voor verschillende sectoren. Omdat er niet uit alle EU-landen data beschikbaar is over alle sectoren, is voor deze productie alleen de data gebruik uit de sectoren B t/m S volgens de Statistical classification of economic activities (NACE Rev 2.). Het komt erop neer dat de sectoren Landbouw, bosbouw, visserij (A) en huishoudens als werkgever (T), niet meegenomen zijn in de data. Het voordeel hiervan is dat er zo een eerlijke vergelijking gemaakt kan worden tussen alle EU-landen behalve Denemarken.
Uit de dataset van Eurostat is handmatig data geselecteerd over een bepaalde periode of over bepaalde landen om tot de figuren hierboven te komen. Het gemarkeerde gedeelte met de coronacrisis omvat de periode van het eerste kwartaal van 2020 tot en met het eerste kwartaal van 2022. Deze aantekening komt niet voor in de oorspronkelijke data maar is later toegevoegd om context te geven bij het figuur.
De gebruikte en bewerkte data is hier te bekijken.
