Maarsseveen- Zaterdag 18 en zondag 19 april vindt het nationale Weekend van Verdedigingserfgoed plaats. Dit is een mooie gelegenheid om de start van het vijfjarig jubileumjaar Unesco-werelderfgoed Hollandse Waterlinies te vieren. Hoewel Fort Maarsseveen al sinds 1881 bestaat, is de Nieuwe Hollandse Waterlinie pas vijf jaar onderdeel van het Unesco Werelderfgoed. Waaronder Fort Maarsseveen valt. Op dit fort wordt het weekend feestelijke geopend met allerlei activiteiten en primeurs die op het fort te ontdekken zijn.
‘De Stelling van Amsterdam, onderdeel van de Hollandse Waterlinie, viert vandaag eigenlijk haar dertigjarig Unesc-werelderfgoed jubileum’, vertelt Juke van Niekerk directeur-bestuurder van stichting Forten Nederland. Vijf jaar geleden werd dit officieel veranderd, de waterlinies gingen samen en werden gezamenlijk Unesco werelderfgoed, onder de naam Hollandse Waterlinie.
Vijfjarig jubileum Wereld Erfgoed
Dat ze niet in de eerste instantie gezamenlijk werelderfgoed zijn geworden komt omdat de Nieuwe- en Oude Waterlinie eerst beter georganiseerd en gerestaureerd moesten worden. Dit nationale proces van restauratie van de waterlinies begon in 1999. Een aantal jaren later werd de aanvraag voor officiële werelderfgoedstatus in gang gezet. Unesco nam in overweging of de waterlinie aan de ‘Outstanding Universal Value’ voldoet. Met de Unesco-term ‘Outstanding Universal Value’ wordt bedoeld dat het culturele of natuurlijk erfgoed van uitzonderlijke en universele waarde is voor de mensheid. Om deze status te krijgen moeten erfgoederen aan zeer strenge criteria voldoen, waardoor er soms jaren overheen gaan, volgens webpagina Unesco Nederlandse Commissie. ‘Om uiteindelijk sinds vijf jaar als één historistisch verhaal officieel Unesco werelderfgoed te mogen heten’, Aldus Niekerk.
Dat Fort Maarsseveen, onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, nu de Unesco Werelderfgoed status heeft is volgens coördinator van de vrijwilligers Diet Vos heel waardevol. Ze geeft aan dat de forten hierdoor meer bekendheid krijgen. De bekendheid zorgt er niet alleen voor dat mensen van over de hele wereld de forten graag willen bekijken, maar ook dat het beter onder de aandacht komt bij mensen in de omgeving. ‘Ze worden zich bewuster van de historie en de samenhang met het landschap in hun omgeving’, vertelt Vos.
Daarnaast geeft Niekerk aan dat de forten gezorgd hebben voor meer behoud van groen rondom Utrecht. Doordat er allerlei wetten rondom de verdedigingsfunctie van de forten bestonden. Deze wetten bleven intact ondanks het verval van de verdedigingsfunctie. Ze zijn Nederlands rijksmonumenten en vervolgens nu zelfs werelderfgoed. Dit soort labels zorgen ervoor dat het monument en landschap beter beschermd blijven.
Feestelijke opening verdedigingserfgoed
Op Fort Maarsseveen zijn door het jaar heen allerlei dingen te doen en beleven. Het fort dient sinds 2011 als cultuurfort die kunstenaars een werkplek en expositiepodium geeft. Daarnaast heeft het fort een onderwijzende functie en kunnen er dingen georganiseerd worden. Vrijwilliger Linda Rijkers heeft dit openingsweekend georganiseerd en beschrijft het als een start. Er zijn vanaf dit weekend vele dingen te vieren op het fort. Zo ook de algemene opening van het fortenseizoen. Niet alle forten zijn het gehele jaar geopend, soms vanwege de bescherming van de vleermuis, maar dit weekend gaan de meeste open.
Ze beschrijft de activiteiten en organisatie van dit weekend als één van de hoogtepunten van het fort van dit jaar. Er is een nieuw gouden boekje door de Hollandse Waterlinie gemaakt die op het fort te zien is, er wordt een nieuw spel gespeeld, er worden rondleidingen gegeven door de vrijwilligers en er is livemuziek in de namiddag. Allemaal gratis te bezoeken voor bezoekers. ‘We hebben gisteren al één dag gehad en daar kwamen veel meer bezoekers op af dan een normale zaterdag. We zijn hier heel blij mee omdat we er samen als team ook erg ons best voor hebben gedaan. Zo hebben we promotie gemaakt en natuurlijk het fort versierd met lampionnen en slingers’, geeft Rijkers aan.
Fortwachter Anet Swierts-Roes is dit weekend ook aanwezig om rondleidingen op het fort te geven. Dit wisselt zij af met de andere fortwachters en tevens vrijwilligers. Ze geeft aan dat de werkzaamheden voor haar niet anders zijn in dit jubileumjaar. ‘Alleen dat mensen de weg naar het fort beter weten te vinden, het is een stukje drukker’, Vertelt Swierts-Roes. Tijdens de rondleiding die ze geeft weet ze de volledige historie van het fort aan de bezoekers gedetailleerd te vertellen. Dit doet zij op een leuke en interactieve manier.
Historische ontdekkingen
De rondleidingen dit weekend zijn extra speciaal, er is namelijk een toevoeging van informatie. Bij het fort wordt namelijk een opgraving gedaan. Swierts Roes geeft aan, ‘Door dit soort dingen en nieuwe impulsen bij het cultuurfort voel ik mij extra betrokken.’ Door een ambtenaar van de gemeente die erg betrokken is bij de forten zijn er schetsen van 1939 gevonden van het fort die niet helemaal overeen kwamen met de schetsen die ze al hadden uit 1881. ‘Het gaat om een G-kazemat die opgegraven wordt’, vertelt vrijwilliger van het eerste uur Marcel Blekendaal.
Dit is een restant waarop vroeger een kanon stond. En door deze resten op te graven kan ontdekt worden hoe het fort er na de aanpassing in 1939 eruit gezien zal moeten hebben. ‘Er waren andere wallen, loopgraven en een kanon bij de voorkant van het fort op de schetsen te zien’, aldus Blekendaal. Om meer van het fort te weten te komen en een extra toevoeging te kunnen doen aan het verhaal over het fort is Blekenlaan dit weekend begonnen met graven. ‘Extra leuk is dat de kinderen die bij het fort langskomen, dit weekend mogen meehelpen met graven als ze het interessant vinden en we andere bezoekers er gelijk over kunnen vertellen’, aldus Blekendaal.
