Moeten we ons zorgen maken om verdere escalatie tussen Rusland en Oekraïne?

Moeten we ons zorgen maken om verdere escalatie tussen Rusland en Oekraïne?

Poetin in gesprek met Mark Rutte. (Bron: Flickr.com)

Steeds meer Russische troepen hebben zich verzameld vlak aan de Oekraïense grens. Volgens Oekraïne en de VS gaat het om tussen de 90.000 en 100.000 militairen. Oekraïne ziet dit als een dreiging, Rusland wil alleen ontspannen mits de NAVO haar gestationeerde troepen weghaalt uit Oost-Europa. De angst heerst dat Rusland volgend jaar van plan is Oekraïne en Belarus binnen te vallen.

Rusland ziet Oekraïne nog altijd als een deel van de Sovjet-Unie. Tot en met de jaren negentig behoorde het land als een groot onderdeel van de Sovjet-Unie. In 2014 drongen Russische troepen het Oekraïense schiereiland de Krim binnen, wat sindsdien nog steeds geannexeerd is. Rusland mist de macht die zij hadden in de Koude Oorlog, toen bijna heel Oost-Europa banden had met de Sovjet-Unie. Dat is nu niet meer, en nu de Russen ook nog eens bemoeienis vanuit het Westen merken lopen de spanningen alsmaar hoger op. Oekraïne als land is geen lid van de NAVO, ook al zouden ze dat wel willen. Na het presidentschap van Michael Gorbatsjov heeft de NAVO belooft niet verder uit te breiden in Oost-Europa. Deze belofte is niet nagekomen. Verschillende landen die tijdens de Koude Oorlog onderdeel uit maakten van het Warschaupact (Polen, Hongarije, Tsjechië), sloten zich in 1999 aan bij de NAVO. Voor Rusland voelt dit als een dolk in de rug, zij dachten immers dat de NAVO alleen was opgericht tegen het communisme, terwijl communisme al jaren lang niet meer zegeviert in de voormalige Sovjet-Unie. Rusland begrijpt het belang dus niet.

Voor Oekraïne geldt op dit moment de hoogste bondgenootschap aan de NAVO, maar is officieel geen lid vooralsnog. Hierom kunnen zij Oekraïne moeilijk helpen mochten de Russen daadwerkelijk de grens oversteken. Rusland eist hierom ook dat de NAVO zich terugtrekt uit Oost-Europa. De angst voor escalatie van het conflict speelt hoger op. Poetin heeft aangegeven dat het Kremlin alleen wil ontspannen mits de NAVO zich terugtrekt. Biden heeft aangegeven dat Rusland zware economische gevolgen te verduren zal krijgen wanneer de Russen de Oekraïense grens betreden. Zo kan de bijvoorbeeld de gasleiding Nordstream 2 in zijn geheel platgelegd worden, waardoor de Russen geen vraag meer ontvangen op het gebied van gas uit het Westen. Het Westen betaald een veel hogere gasprijs dan bijvoorbeeld China, in het Oosten.

Toch heeft Rusland verdragen opgesteld die door de NAVO en VS ondertekend dienen te worden. Echter zijn de eisen van deze verdragen irreëel. Zo stellen ze dat Rusland vetorecht zou moeten hebben bij intreding van Oekraïne of andere voormalige Sovjetlanden binnen de NAVO. Rusland is zelf niet eens lid van de NAVO, dus zo’n eis kun je van tevoren eigenlijk al afschrijven.

Nederland

Mocht de situatie verder escaleren kan Nederland ook een grotere rol gaan spelen, gezien het verleden met vlucht MH-17 en de afhankelijkheid van gasleiding Nordstream 2. Hoewel Rusland blijft ontkennen betrokken te zijn geweest bij het neerhalen van MH-17, heeft het Nederlandse gerechtshof de vier hoofdverdachten van het afvuren van raketten veroordeeld tot levenslang. Rusland zegt dat zij vrijwel geen rol heeft gehad bij het afvuren van de raketten. Maar volgens experts is het voor ‘normale’ Russische rebellen onmogelijk om zonder hulp van buitenaf een BUK-raket af hebben laten vuren.

Hans van Konigsbrugge

Te gast bij de Probcast deze week is professor Hans van Koningsbrugge. Hij is hoogleraar Geschiedenis en Politiek van Rusland aan de Universiteit van Groningen. Tevens is hij directeur van het Nederland-Rusland Centrum (NRC). Sinds 2000 verricht hij in opdracht van de ministeries van Buitenlandse Zaken en OCW onderzoek naar Nederlands cultureel erfgoed in Russische bibliotheken en archieven. Voorts is hij, in het kader van het voor het Instituut Clingendael te verzorgen onderwijs, gespecialiseerd in het vervaardigen van politieke en economische analyses over het huidige Rusland.

In de podcast beantwoord hij vragen over de huidige situatie tussen Rusland en Oekraïne en de potentiële gevolgen hiervan.

Probcast staat deze week in het teken van conflicten in de wereld. Om welke conflicten moeten we ons zorgen maken? Samen met verschillende experts spreken we over conflicten waar spanningen op dit moment hoog oplopen. Hieronder is het gedeelte van de podcast over Rusland en Oekraïne terug te beluisteren. Presentatoren Leon Zantinge en Luuk van Blerkom spreken met Hans van Koningsbrugge.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.