Wooncrisis blijft voortduren: waar ligt de oplossing?

Wooncrisis blijft voortduren: waar ligt de oplossing?

Woonprotest in Utrecht I BEELD: ROBIN VAN LONKHUIJSEN / ANP

UTRECHT – Veertig jaar geleden ging Nederland massaal de straat op om te protesteren tegen het woonbeleid. En nu gebeurt dat weer. Bijna wekelijks is er wel ergens in het land een groot woonprotest om de onvrede over de woningmarkt te uitten. Duizenden demonstranten pleiten voor ‘woonzekerheid voor iedereen’. Ze eisen oplossingen vanuit politiek Den Haag. Want daar zou volgens velen het werkelijke probleem moeten liggen, maar is dat wel zo?

 De overheid en de gemeenten hebben samen een belangrijke rol in het woonbeleid. De rol van de gemeentes wordt nog wel eens vergeten. Zij houden namelijk het toezicht op de woningbouw en maken daarover afspraken met woningcorporaties. Ook bepalen de gemeenten welke groepen woningzoekende in de nog te bouwen huizen mogen komen.

Oplossingen duren lang
Bouwen, bouwen en nog eens bouwen. Het klinkt allemaal goed, maar bouwprojecten duren lang. En voor starters duurt het al helemaal lang. Jan Fokkema van NEPROM (belangenorganisatie die zich inzet voor projectontwikkelaars) zegt dat veel projecten tijdens de crisis stil kwamen te liggen en die zijn dus pas later weer zijn opgepakt,  waardoor veel bouwprojecten zijn vertraagd. Ook spelen de strenge klimaateisen een grote rol binnen de bouwprocessen.

Dat het lang kan duren om de problemen met de bouw op te lossen komt volgens wethouder Rein Kroon van gemeente De Ronde Venen  ook doordat er er veel belangen zijn die bij het gebruik van de grond spelen, wat het proces vertraagd. ”Er zijn zoveel regels en zoveel wetten om rekening mee te houden bij het bouwen. Van protest tot parkeerdruk tot flora- en faunawet. Die belangenafweging kost veel tijd.”

Marieke Blom, hoofdeconoom van de ING, laat weten dat het grootste deel van de mensen – en dus ook het grootste deel van de stemmers – geen last heeft van de woningnood. Voor mensen met een huis, of mensen met meer geld, zijn er mogelijkheden en soms zelfs voordelen. Dat maakt het aanpakken met maatregelen die een grote groep raken politiek lastiger. Deze krijgen bijvoorbeeld te maken met een beperking van de hypotheekrenteaftrek.
Marieke legt uit dat er op de woningmarkt spraken is van insiders en outsiders: ” De jonge woningzoekers zijn de outsiders en de mensen met een huis zijn de insiders. De insiders worden met veel regels geholpen. De bouwprocedures zijn bijvoorbeeld streng, omdat de tegenstanders (de insiders) veel rechten hebben. Een oplossing kan zijn om meer geld vrij te maken om met hoge bedragen meer woningbouw mogelijk te maken. Er zijn ook andere oplossingen maar die doen pijn bij de insiders, zoals de beperking van de hypotheekrenteaftrek. Omdat de politiek het lastig vindt keuzes te maken, staan jonge woningzoekers buiten spel.”

Goedkopere woningen voor starters
Volgens de meesten mensen moeten er sowieso zo snel mogelijk woningen bij komen, en dat gebeurt ook. Maar daarvoor moet wel veel gebeuren – en het liefst allemaal tegelijkertijd. ”Denk aan het versnellen van procedures, meer grond kunnen gebruiken en meer financiële ruimte voor corporaties om te investeren in de bouw”, zegt Fokkema.

Wethouder Kroon vertelt dat het bouwen sowieso duurder is geworden: ”De bouwkosten zijn hoger, de grondprijzen zijn duurder en er zijn strengere klimaateisen waar rekening mee gehouden moet worden. Dit alles helpt niet echt in goedkope woningprijzen.”

”De gemeente moet bij nieuwbouw zelf ook strenge eisen stellen rondom sociale woningbouw”,  zegt wethouder Kroon, zodat er ook echt voor een kleinere portemonnee wordt gebouwd. ”Voor het goedkoper maken van bestaande bouw is de landelijke overheid nodig, met bijvoorbeeld betere regels voor het gebruiken van ruimte door meerdere mensen. ”

Fokkema denk dat gemeenten soms ook een tikje harder hun best moeten doen bij het realiseren van bouwprojecten. Bijvoorbeeld als er weerstand in een buurt is tegen bouwplannen. ”Dan moet een politicus zeggen: zo moet het. Maar vaak worden ze bang en komen dan met weer een nieuw onderzoek. En zo blijft het heel lang door spelen.”

Controleren op leegstand
De gemeenten spelen dus een belangrijke rol in het woonbeleid. Dat vindt ook Nina Rutten. Zij is nummer 5 op de lijst van de gemeente fractie van BIJ1. ”Gemeenten kunnen scherper controleren op leegstand. Zo kunnen ze mensen die geen dak boven hun hoofd hebben onderdak bieden in de leegstaande panden.” Rutten vindt het vervelend om te zien dat steeds meer sociale huurwoningen plaatsmaken voor duurdere huizen. Volgens haar kan dat ook andersom: ”De gemeente heeft de mogelijkheid om zelf grond en huizen op te kopen om zo daar sociale huur te kunnen faciliteren.” Maar volgens Rutten moet er ook landelijk het een en ander veranderen voor het probleem echt opgelost kan worden: “De huur moet op veel grotere schaal gereguleerd worden dan het kleine stukje sociale huurwoningen dat we nu hebben. Zowel voor de vrije huursector als voor de woningcorporaties zijn er perverse financiële prikkels die afsturen op winst maken. Al helemaal voor de woningcorporaties is dat vreemd aangezien zij een sociale voorziening zouden moeten faciliteren.”

IN DE UITZENDING IS NINA RUTTEN TE GAST. ZIJ VERTELD WAAR HET PROBLEEM LIGT EN WAT DE MOGELIJKE OPLOSSINGEN KUNNEN ZIJN.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.