Factcheck: Binnenhouden van Katten; welzijnsrisico’s afhankelijk van omstandigheden

Factcheck: Binnenhouden van Katten; welzijnsrisico’s afhankelijk van omstandigheden

Foto: Lois Doornheim

Bewering 
Diverse kattenorganisaties stellen dat het welzijn van katten in gevaar komt als ze niet meer naar buiten mogen. Deze uitspraak komt naar voren in een artikel in het Dagblad Trouw, dat ingaat op de vraag of huiskatten met hun jachtinstinct een bedreiging vormen voor de natuur. Tilburgse juristen betogen dat katten binnen moeten blijven tijdens een ecologische crisis, maar kattenorganisaties waarschuwen dat dit gevaarlijk is voor het welzijn van de kat. Maar is dat zo? 

Oordeel
Onnauwkeurig. 

Definitie welzijn 
Om te bepalen of het welzijn van katten in gevaar komt, kijken we eerst naar de definitie van het begrip welzijn. De Van Dale omschrijft welzijn als een toestand waarin niets ontbreekt en men zich prettig voelt. Volgens een onderzoek van de Universiteit van Utrecht betekent welzijn bij katten dat ze zich kunnen aanpassen aan hun leefomgeving en deze als positief ervaren. Dit sluit aan bij de vijf vrijheden van dierenwelzijn, zoals vrijheid van honger, dorst, ongerief, ziekte, angst en de mogelijkheid tot natuurlijk gedrag. 

Verschillen per kat 
Kattengedragsdeskundige Liesbeth Puts benadrukt dat de behoeften per kat verschillen: “Een boerderijkat kun je niet zomaar binnenhouden, terwijl een binnenkat daar prima aan gewend is.”  

Zo stelt ook Claudia Vinke, Universitair Hoofddocent Klinische Ethologie, het volgende: “Sommige katten kunnen zich, met voldoende fysieke en mentale uitdaging, goed aanpassen aan een binnenleven, maar anderen niet. Het hangt af van de individuele kat.” 

Dit benadrukt dat niet alle katten op dezelfde manier reageren op binnenhouden en dat het welzijn afhangt van hun specifieke behoeften en aanpassingsvermogen. 

Behoefte van de kat 
“Wanneer katten hun natuurlijke gedragsbehoeften niet kunnen vervullen, kan dit leiden tot ernstige gevolgen voor zowel hun gedrag als hun gezondheid”, stelt Vinke. Volgens haar kan langdurige stress leiden tot gedragsproblemen. Denk aan compulsief gedrag, zoals overmatig eten of poetsen, maar ook plaatsvervangend jachtgedrag, zoals het bespringen of bijten van hun eigenaar.” Daarnaast waarschuwt Vinke voor gezondheidsproblemen: “Langdurige stress maakt katten vatbaarder voor infecties en een verzwakt immuunsysteem.”  

Het is dus van cruciaal belang om, bij het binnenhouden van katten, goed te zorgen voor voldoende verrijking in hun omgeving. Alleen zo kan het welzijn van de kat gewaarborgd blijven. 

Wetenschappelijk onderzoek  
Het onderzoek van het Katten Kenniscentrum, waarnaar kattenorganisaties in Trouw verwijzen, stelt dat het beperken van de bewegingsvrijheid invloed kan hebben op het welzijn van katten. Een gebrek aan mogelijkheden voor jacht- en exploratiegedrag kan leiden tot stress, verveling en compulsief gedrag. Ook sociale en emotionele gevolgen spelen een rol. Om deze negatieve effecten te voorkomen, is een verrijkte leefomgeving noodzakelijk. 

Aanvullend onderzoek van het Podium voor Bio-Ethiek bevestigt dat binnenkatten voldoende stimulatie nodig hebben om welzijnsproblemen te voorkomen. Zonder speelmateriaal en klimmogelijkheden neemt het risico op stress en verveling toe. 

Verder toont een studie van Igor de Abreu Oliveira (Elsevier) aan dat een gebrek aan beweging en mentale prikkels kan leiden tot obesitas, stress en gedragsproblemen. Een goed ingerichte omgeving kan deze risico’s echter beperken. 

Uit deze onderzoeken blijkt dat binnenhouden niet per se schadelijk is voor katten, mits er voldoende aandacht wordt besteed aan hun fysieke en mentale behoeften. 

Conclusie
Het welzijn van katten kan mogelijk in gevaar komen wanneer ze uitsluitend binnen verblijven. Dit is afhankelijk van verschillende factoren, zoals de beschikbare beweegruimte en de mate waarin het baasje zich inzet voor het welzijn van de kat. Bovendien varieert het per kat. De ene kat kan zich prima binnen vermaken, terwijl de andere niet volledig in haar behoeften kan voorzien. Daarom kan gesteld worden dat het welzijn van een kat in gevaar kan komen, maar dit is sterk afhankelijk van meerdere aspecten. Er is dus nuance in het antwoord. Waardoor gesteld kan worden dat deze claim onnauwkeurig is.  

Over de auteur

Lois Doornheim

Lois Doornheim (2005) studeert Journalistiek aan de Hogeschool van Utrecht. Als journalist streeft ze naar de gevoeligheid en emoties in verhalen. Deze verhalen zoekt ze op in Utrecht. Daarbij zoekt ze actuele en relevante onderwerpen. Nieuws dat mensen aan het denken zet en wat ze meenemen in hun eigen leven. Vorig jaar heeft ze een film oriëntatie gevolgd bij Open Studie. Hier heeft ze onder andere een gevoelige korte documentaire gemaakt met als hoofdthema 'aanraking'. Ze wil de uitlaatklep zijn van belangrijke maatschappelijke thema's. Ze deelt verhalen met een unieke kijk en kwetsbare en betekenisvolle thema's. Momenteel studeert Lois Doornheim aan de School voor de Journalistiek in Utrecht, waar ze producties over het centrum van Utrecht maakt. Lois Doornheim is bereikbaar via onderstaand e-mailadres voor uitnodigen, vragen en tips. lois.doornheim@student.hu.nl