Afgelopen weekend was oud-VVD-minister Rita Verdonk te gast in, het programma Studio Sedee waarin politiek verslaggever Pim Sedee spraakmakende gasten interviewt. Mevrouw Verdonk deed daar een opmerkelijke uitspraak. Ze zei namelijk dat de armoede onder Mark Rutte is gestegen, als onderbouwing dat ‘Rutte dit land waardeloos heeft achtergelaten’.
Deze factcheck is uitgevoerd op basis van beschikbare informatie op de datum van publicatie.
Bewering
De armoede is gestegen onder Rutte.
Oordeel
niet waar
In de aflevering vertelt Verdonk niet waar ze zich op baseert. Ze zegt: ‘kijk maar naar de armoedecijfers’. Veel organisaties gebruikten echter in de tijd dat Rutte premier was (tussen 14 oktober 2010 en 2 juli 2024) een andere definitie dan nu het geval is. Vanaf 17 oktober 2025 is er een nieuwe manier voor het berekenen van armoede, zodat er tussen het CBS, het Nibud en het SCP geen verschillen meer ontstaan in hoe zij armoede berekenen. In de nieuwe manier wordt niet alleen maar gekeken naar inkomen, maar naar een meer integrale benadering waarin Inkomen, Vaste lasten en vernogen worden meegenomen.
Bij navraag laat mevrouw Verdonk weten ‘dat het goed is als je er zelf onderzoek naar doet’, oftewel: ze laat nog steeds niet weten waar zij haar uitspraken op baseert. En spoort eigenlijk aan om het zelf maar op te zoeken.
Nieuwe methode
Op pagina 25 van dit van rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau worden de verschillende manieren die gehanteerd werden goed opgesomd. Volgens het SCP was iemand arm ‘als het besteedbaar inkomen lager is dan een benodigd budget voor minimaal noodzakelijk geachte goederen en voorzieningen’. Daarentegen mat het CBS (het risico op armoede) voornamelijk op basis van ‘de lage-inkomensgrens’. Onder deze grens ligt een vast koopkrachtniveau dat jaarlijks wordt aangepast aan de prijsontwikkeling, met als ijkpunt de bijstandsuitkering in 1979.Als je de cijfers van het CBS erbij neemt, dan zie je dat tussen 2018 en 2023 — waarbij 2023 het laatste volledige jaar van Rutte was en hij daar dus als laatste volledig rekenschap voor kan afleggen — de armoede is gedaald bijna 1,2 miljoen naar 476 duizend. Dit was met behulp van een oude methode.
Met de nieuwe methode kwam het nieuws dat de armoede in 2024 met ongeveer 75 duizend is toegenomen tot 551 duizend. Na navraag bij Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom bij het CBS, bleek het volgende: ‘Zelfs als je de nieuwe manier van meten zou gebruiken voor de periode vóór vorig jaar, is er geen sprake van een aanzienlijke verandering.’
Hij stelt bij het horen van de claim vooral de vraag: ‘Waar kijkt ze naar als het gaat om armoede?’
‘Voordat we overgingen op het nieuwe systeem, hebben we de uitkomsten van deze methode voor de jaren vanaf 2021 vergeleken. Daarin zitten absolute verschillen, maar vrijwel niet in de ontwikkeling. Daarom lijkt mij de bewering van mevrouw Verdonk op zijn zachtst gezegd onvolledig — en dan praten we echt over een nihil aantal,’ aldus Mulligen.
Het heeft dus de neiging te suggereren dat niet het recente beleid van Rutte, maar het beleid van kabinet-Schoof ten grondslag ligt aan de toename die we nu zien. Volgens het Nibud was het wegvallen van de energietoeslag een belangrijke veroorzaker van de stijging van de armoede. Dat heeft dus vrijwel niets met het tijdperk-Rutte te maken.
ontwikkeling
Volgens Anna Louise Custers, programmaleider Armoede en Bestaanszekerheid bij het Center of Expertise Education, die zich inzet voor de bestaanszekerheid van gezinnen, is het niet zo dat Rutte persoonlijk verantwoordelijk is voor de absolute armoede.’Als je het rapport van het Nibud erbij pakt uit 2024 ie je dat er nog nooit zo weinig Nederlanders moeite hebben gehad met rondkomen, alleen zie ik dat het er wel aan zit te komen, als bijvoorbeeld de stijging van de energiearmoede in Nederland en de oplopende dakloosheid.’
Conclusie
De claim van mevrouw Verdonk is niet waar. De absolute aantallen zijn gestegen, maar ook bij het gebruik van de oude methode was er geen toename van de armoede in het tijdperk-Rutte.
