‘Frankrijk en Europa zijn niet gebaad bij een president van extreemrechtse signatuur’

‘Frankrijk en Europa zijn niet gebaad bij een president van extreemrechtse signatuur’

Nog vijf jaar de centristische Emmanuel Macron of toch de extreemrechtse Marine Le Pen? De tweede en laatste stemronde van de Franse presidentsverkiezingen vindt aanstaande zondag plaats. Momenteel gaat de zittende president aan kop in de peilingen – en volgens historicus en Frankrijk-specialist Niek Pas zal dit zo blijven. “Le Pen zal nog veel inspanning moeten leveren om hem in te halen”, vertelt hij.

Foto: Anthony Choren via Unsplash

Emmanuel Macron gaat op dit moment dus stabiel aan de leiding met 56 procent van de stemmen. Dat is behoorlijk, maar toch is dit gat opvallend veel kleiner dan tijdens de presidentsverkiezingen van vijf jaar geleden. Toen won hij met een verschil van bijna 27 procent.

Niek Pas vindt deze ontwikkeling zorgwekkend. “De kloof tussen centrum en extreemrechts is gekrompen”, zegt hij. “Dat is verontrustend, want Frankrijk en Europa zijn niet gebaad bij een president van extreemrechtse signatuur.” Hiermee doelt de historicus op het anti-Europese en pro-Franse programma van Marine Le Pen. Dit kan volgens hem leiden tot trumpisme: een nationaal-populistisch en neo-nationalistisch sentiment vanuit Amerika.

Ook burgers maken zich ernstig zorgen om de groei van extreemrechts. Rebecca Luczak, die in het noordoosten van Frankrijk woont, is zelfs bang dat de winst van Le Pen zou kunnen leiden tot een burgeroorlog. “Misschien overdrijf ik, maar ik heb het gevoel dat haar overwinning alle mensen die woede hebben opgebouwd over immigratie en de islam het gevoel zal geven dat ze nu alles kunnen maken”, vertelt de 24-jarige vrouw. “Dat zou voor veel mensen echt gevaarlijk zijn.”

Pas denkt dat ze zich hier geen zorgen over hoeft te maken. “Frankrijk heeft natuurlijk een traditie van revoluties en revoltes. De laatste die bij ons op het netvlies staat, is die van de Gele Hesjes in 2018 en 2019. Ik verwacht dus wel demonstraties en manifestaties, absoluut. Maar dat die zullen ontaarden in een complete burgeroorlog, kan ik me niet voorstellen.” Die traditie van revoltes was afgelopen weekend ook te zien toen duizenden demonstranten door het land de straat op gingen om zich uit te spreken tegen rechts-extremisme.

Niet alleen aan de rechterkant van het politieke spectrum is een opkomst van de extremen aan de gang. De radicaal linkse Jean-Luc Mélenchon eindigde tijdens de eerste ronde van de verkiezingen namelijk op de derde plaats. Pas heeft hier een verklaring voor; “De partij van Macron profileert zich als een heel diffuse centrumbeweging die wel eens naar rechts of links beweegt. Wil je dus iets anders dan Macron als kiezer – en het anti-Macron sentiment is heel groot in Frankrijk, want Fransen houden helemaal niet van marktwerking en liberalisme zoals we dat in Nederland kennen – dan kom je eigenlijk automatisch uit bij de flanken, want er is geen goed alternatief. Dat maakt dat relatief veel mensen bij dit soort partijen terechtkomen, terwijl ze ideologisch gezien zelf misschien helemaal niet zo extreem zijn.”

Een sentiment dat ook speelt aan beide kanten is de antiproteststem. Volgens Pas zullen er veel Fransen gaan stemmen voor de republiek en de democratie – en daarmee dus op de zittende president – maar dat wil niet zeggen dat ze zijn beleid en presidentschap steunen. “Ze willen gewoon absoluut niet dat Le Pen in het Elysees terechtkomt, dus dan stemmen ze tégen haar.” Hetzelfde geldt voor Fransen die op Le Pen gaan stemmen, niet zozeer omdat ze nou vóór haar ideeën zijn over Europa en migratie, maar omdat ze een heel grote afkeer hebben tegen Macron.

Veel mensen zijn dus ontevreden met beide opties. Ze herkennen zich in geen van de kandidaten. Daarom zal ook lang niet iedereen diens stem uitbrengen. Tijdens de eerste ronde bleef een kwart van de stemgerechtigden thuis. Aanstaande zondag wordt er een vergelijkbare opkomst verwacht. “Ik heb vrienden die hoogopgeleid en heel politiek bewust zijn en zeggen: ik ben links of centrumlinks, dus ik ga zeker niet op Le Pen stemmen, maar ook niet op Macron”, vertelt Pas. “Zij houden de peilingen nauw in de gaten, als die erop wijzen dat Macron het wel gaat redden, gaan ze niet naar de stembus.”

We spraken hier tijdens onze radio-uitzending over door met Rebecca Luczak, die zondag wél richting de stembus trekt.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.