Afbeelding door Lucas Weening

Elk jaar stoppen tienduizenden studenten met hun opleiding. Niet omdat ze het niet kunnen, maar omdat de studie niet bij ze past. Hoe kan dat nog steeds zo misgaan?

Bijna één op de drie eerstejaars stopt elk jaar met studeren. Van de hbo-studenten die in 2017 begonnen, had na vijf jaar nog geen 52 procent een diploma. Na acht jaar lag dat nog steeds onder de zeventig procent, blijkt uit cijfers van de Onderwijsinspectie. De meest genoemde reden? Bijna de helft van de uitvallers zegt dat de opleiding niet was wat ze ervan verwachtten.

Raimke Groothuizen, studieloopbaanbegeleider en onderwijsadviseur, wijst naar twee kanten. ‘Hogescholen beloven studenten opties die ze vervolgens niet waar kunnen maken,’ zegt ze. Maar studenten dragen ook zelf verantwoordelijkheid. ‘Ze weten vaak niet goed genoeg wat ze willen en kiezen dan toch een opleiding. Soms kiezen ze bewust voor iets breeds, maar daardoor raken ze nergens echt gespecialiseerd in.’

Ze ziet nog iets anders: studenten komen steeds minder opdagen. ‘Als je minder les volgt, motiveert het je minder om bij de stof te blijven. Het is een neerwaartse spiraal.’ Dat raakt aan wat onderzoek bevestigt: motivatie voorspelt studiesucces beter dan eindexamencijfers. Van studenten die hun diploma haalden, had 77 procent een bewuste studiekeuze gemaakt. Bij uitvallers was dat maar 57 procent.

De vraag is dan ook niet alleen hoe we uitval terugdringen, maar of we de goede mensen überhaupt de goede kant op sturen. Want elk jaar beginnen opnieuw 83.000 studenten aan een hbo-bachelor, van wie een groot deel over twee jaar alweer weg is.

Sommige studenten beginnen echter nooit meer met opnieuw studeren. Verslaggever Fleur Beumer reflecteert samen met Harry Stokman op een jonge journalist zonder opleiding. Stokman is onderzoeker bij de hogeschool in Nijmegen gespecialiseerd in vraag gestuurd leren in het onderwijs. Dat gaat over hoe leerlingen effectief vragen kunnen stellen in het voortgezet onderwijs om zo efficiënt mogelijk te leren. Maar heb je per se een docent nodig, of kan je er ook komen als je andere bronnen hebben die je werk reflecteren?