Door: Vlaams viceminister-president en minister van Dierenwelzijn Ben Weyts.

Bereik: 120.444 volgers op Facebook.

Gecheckt door: Fleur Beumer.

Conclusie: waar maar ongenuanceerd

Claim: ‘In de lente worden veel jonge konijntjes geboren. Ze lijken soms alleen… maar dat zijn ze meestal niet. Moederkonijnen komen maar één à twee keer per dag langs, vaak ‘s nachts. Door kleintjes aan te raken of mee te nemen, verstoor je het nest. Laat jonge konijntjes dus rustig liggen en observeer vanop afstand.’ Deze claim staat op de Facebookpagina van Ben Weyts.

Dierverzorgers

coördinerend dierverzorger Maud Wijnands bevestigt de claim, mits genuanceerd. Ze heeft veertien jaar ervaring bij verschillende boerderijen, inclusief bij Natuurboerderij de Brinkhorst, waar ze nu werkt. De natuurboerderij houdt ook konijnen die in een knuffelweide lopen. “Konijnen zijn prooidieren. Mensen zijn roofdieren. Hierdoor zijn konijnen natuurlijk aangelegd om angstig voor mensen te zijn,” zegt Wijnands. “Op het moment dat een mens een klein konijn aanraakt, draagt die de geur over aan de baby. De moeder herkent deze geur niet, en kan die als een gevaar zien. Er is hierdoor een kans dat de moeder het dier afstoot, als het dier zeer jong is.”

Toch is het niet zo zwart-wit als de post suggereert. Wijnands benadrukt dat leeftijd een cruciale factor is. “Als konijnen jonger dan tien dagen zijn, zijn ze nog niet volgroeid. De ogen zijn nog niet uitgekomen.” Juist in die periode is het risico het grootst. Haar advies: “De eerste drie weken moet je er echt niet aan zitten. Maar eigenlijk kun je de dieren de eerste twee maanden het beste niet aanraken.”

Dierenbescherming

De Dierenbescherming trekt een vergelijkbare lijn. De organisatie wijst erop dat tamme en wilde konijnen anders reageren op menselijk contact: “Tamme konijnen zijn al gewend aan de geur van hun baasje. Wanneer die de baby’s aanraakt, zal die ze minder snel afstoten.” Als iemand anders dan de eigenaar de baby’s aanraakt, zijn de konijntjes dus niet gewend aan de geur. Dan is er nog steeds een risico. Voor wilde konijntjes geldt echter een strenger advies. “Raak de dieren nooit met je handen aan, maar bel een dierenambulance. Wanneer wilde dieren een menselijke geur bij zich hebben, kan de moeder het dier namelijk wel verstoten.”

De Dierenbescherming voegt ook toe: “Hoe ouder de dieren worden, hoe minder afhankelijk ze zijn van geur. Bij jonge konijntjes is de geur dus heel belangrijk.”

De wetenschap

Wetenschappelijk onderzoek nuanceert de claim verder. Uit een studie gepubliceerd in Animal Welfare (Fetiveau et al., 2024) blijkt dat zowel de aard van de mens-dierrelatie als de leefomgeving het stressniveau van konijnen wel degelijk beïnvloeden. Konijnen die vaker positief contact hadden met mensen, kwamen vaker in de buurt van mensen en accepteerden meer aanrakingen. Ze werden door observatoren als aanhankelijker beoordeeld, terwijl konijnen zonder menselijk contact zichtbaar onverschilliger waren. Vroeg en respectvol contact kan dus juist bijdragen aan het welzijn van konijnen op de lange termijn.

Dat neemt niet weg dat het aanraken en aaien op zichzelf stressvol is voor konijnen. Onderzoek van McIndoe et al. (2022, Animal Welfare, Cambridge University Press) toont aan dat hartfrequenties bij gehandelde konijnen universeel hoog waren, wat duidt op aanzienlijke stress door aanraking alleen. Het aanraken van de dieren zorgt dus niet altijd voor afstoting, maar vaak wel voor stress.

CONCLUSIE

de kern van de claim klopt, al vereist ze nuance. Bij het aanraken van een jong konijntje, vooral als ze wild zijn, draag je als mens een onbekende geur over aan het dier. Het kan zijn dat de moeder haar jongen hierna afstoot, maar dit betekent niet dat dit ook echt gebeurt. Wilde dieren zullen hier het meest last van hebben, huisdierkonijnen het minste. Hoe ouder het dier wordt, hoe minder afhankelijk het is van geur. Beter is het om het dier vooral in de eerste drie weken niet aan te raken, om alle risico’s te voorkomen. Daarnaast is het aaien en aanraken van een wild of tam dier vaak in beide gevallen stressvol voor het dier. Maar stellen dat elke aanraking tot verstoring van het nest en verlating leidt, is te kort door de bocht.