Steden worden steeds diverser, maar de publieke ruimte blijft achter. Volgens Donica Buisman, oprichter en artistiek directeur van RAUM in Utrecht, is de stad nog lang niet voor iedereen. Tijdens de wandel conferentie Onze Stad, Ons Canvas laat ze zien hoe ongelijk de stad in werkelijkheid is, en waarom dat moet veranderen.
U bent een van de hosts van Onze Stad, Ons Canvas. Waarom is deze conferentie juist nu belangrijk?
‘Omdat het laat zien dat de stad niet voor iedereen hetzelfde werkt. We denken vaak dat de stad van iedereen is, maar als je goed kijkt, klopt dat niet. Door samen te wandelen ontdek je hoe verschillend mensen de stad ervaren. Juist nu is het belangrijk om dat zichtbaar te maken.’
Wat maakt deze editie anders dan eerdere jaren?
‘We doen het nu als wandel conferentie. Eerst zaten mensen vooral binnen te luisteren naar sprekers. Nu ga je echt de stad in. Je ziet meteen wat er gebeurt, wat er ontbreekt en voor wie een plek wel of niet werkt. Dat maakt het veel directer.’
Waar ziet u dat de stad niet voor iedereen is ingericht?
‘Als je naar Utrecht kijkt, zie je dat een groot deel van de inwoners een migratieachtergrond heeft. Maar als je door het centrum loopt, voelt het toch alsof het vooral is ingericht voor witte, hoogopgeleide Nederlanders. Dat verschil valt op. Het laat zien dat niet iedereen zich evenveel herkent in de stad.’
Hoe komt dat volgens u?
‘Dat heeft te maken met wie de stad ontwerpt. Publieke ruimtes worden vaak bedacht door een vrij eenzijdige groep, meestal witte mannen. Als dat je uitgangspunt is, dan mis je automatisch andere perspectieven. En dat zie je terug in hoe plekken eruitzien en functioneren.’
Wat maakt deze conferentie een goede reactie op dat probleem?
‘Dat je het niet alleen bespreekt, maar ervaart. Je loopt door de stad en kijkt bewust anders. Je merkt dingen op die je normaal misschien niet ziet. Dat maakt het confronterend, maar ook waardevol.’
Wat voor dingen vallen dan op tijdens zo’n wandeling?
‘Dat verschilt per route. Soms gaat het over het koloniale verleden en zie je hoeveel verwijzingen er nog zijn naar verhalen vanuit een wit perspectief. Voor sommige mensen kan dat pijnlijk zijn. Maar het zit ook in kleinere dingen, zoals regels voor muzikanten of het gebrek aan plekken waar bepaalde groepen zich welkom voelen.’
Is de stad op dit moment inclusief genoeg?
‘Nee, zeker niet. Er is nog veel te verbeteren. Denk ook aan mensen met een beperking of neurodiversiteit. Hun behoeften worden vaak niet meegenomen. Dat laat zien dat de stad nog lang niet voor iedereen werkt.’
Wat is er nodig om dat te veranderen?
‘Bewustwording is de eerste stap. Mensen moeten zien dat het anders kan. En daarna moeten er meer verschillende mensen betrokken worden bij het ontwerpen van de stad. Het hoeft niet in één keer perfect, maar we moeten wel beginnen.’
Wanneer is deze conferentie voor u geslaagd?
‘Als mensen anders naar de stad gaan kijken. Als ze zich realiseren dat het niet vanzelfsprekend is hoe de stad eruitziet. En als ze het gevoel hebben dat ze daar zelf iets in kunnen doen.’
Wat wilt u meegeven aan mensen die er niet bij konden zijn?
‘Dat ze zich afvragen: voor wie is deze plek eigenlijk? En of iedereen zich hier welkom voelt. Alleen al die vraag kan ervoor zorgen dat je anders naar de stad kijkt.’
Hieronder het audio-interview van Lano de Haan
