UTRECHT – Tijdens ‘Dit had (g)een mail kunnen zijn’ dragen negentien studenten eigen teksten voor, geïnspireerd door eigen fantasie en andere schrijvers. Het evenement speelt in op de bredere maatschappelijke ontwikkeling van ontlezing en digitalisering en laat zien dat taal machtig en belangrijk is.

Bij binnenkomst wijzen posters bezoekers de weg naar een open ruimte in de foyer. Op ramen en aan het plafond hangen uitgeprinte teksten: losse fragmenten die doen denken aan berichten uit een inbox. De ruimte vult zich met studenten, docenten en andere bezoekers, terwijl het geroezemoes langzaam stopt. Wanneer presentatoren Joost en Teun het programma openen, staan studenten nerveus te wachten op hun beurt. De eerste voordrachten worden telkens bedankt met een groots applaus. Na elke performance klinkt luid gejuich, waarna het publiek zich richt op de volgende spreker.

Vrije thema’s en persoonlijke verhalen
Er worden uiteenlopende thema’s aangesneden. Vaak met een persoonlijke en emotionele lading. Volgens Kila van der Starre komt dat voort uit de vrijheid die de studenten krijgen tijdens de cursus waarin zij binnen de studie Nederlands op deze manier hebben leren schrijven. “Ze waren heel vrij” zegt ze. “Qua thematiek waren er geen grenzen. De meesten zijn geïnspireerd door hun eigen leven en ervaringen.” Deze persoonlijke insteek is te zien: van mentale gezondheid tot seizoen veranderingen en de toegankelijkheid van taal. “Maatschappelijk, maar ik zou eigenlijk ook vooral emotioneel zeggen,” aldus van der Starre.

Van workshop naar podium
Het evenement is het resultaat van een cursus waarin studenten zowel schrijven als opdragen. Volgens studente Anne-Marthe Westmaas doorlopen ze een intensief proces. “We hebben twee workshops gehad: één over poëzie schrijven en één over performen,” zegt ze. “Iedereen koos zijn eigen onderwerp en insteek. Dat maakte het heel persoonlijk.

Tijdens het oefenen met opdragen experimenteren studenten met voordracht en ruimtegebruik. “We moesten bijvoorbeeld op de plek gaan staan waar wij de meeste autoriteit voelden. Sommigen gingen op tafels of stoelen staan.” Volgens Westmaas. Ook leren de studenten spelen met contrast in hun voordracht. “Een verdrietig gedicht moet je niet per se verdrietig voorlezen. Juist het contrast maakt het spannend en memorabel.” Zegt Westmaas.

Taal als gereedschap in de maatschappij
Volgens Van der Starre ligt het evenement in verband met een grotere maatschappelijke ontwikkeling. “In de huidige maatschappij wordt er steeds minder gelezen en geschreven,” zegt ze. “Maar taal maakt uit. In taal zit macht.” Die gedachte brengt belangrijke motivatie. “Welke woorden je gebruikt, bepaalt hoe mensen denken. Je kunt objectiviteit nastreven, maar je woorden blijven toch subjectief. Dat door hebben, is ontzettend belangrijk.” Door de studenten zelf te laten schrijven en op te treden, ontstaat er een vergrootte betrokkenheid bij taal. “Zelf de taal vormgeven door te schrijven, is enorm verschillend van enkel lezen.” zegt Van der Starre.

Kunst met een boodschap
Hoewel de opdracht vrij is, kiezen veel studenten voor een maatschappelijk relevant thema. Westmaas merkt dat ook bij zichzelf. “Ik wilde Nederlandse gebarentaal aan het licht brengen,” zegt ze. “Het is voor velen onbekend, terwijl het voor anderen hun eerste taal is, de taal van hun hart.” Volgens haar zit die maatschappelijke betrokkenheid bij veel studenten. “Ik denk dat we allemaal iets willen meegeven. Bijvoorbeeld om mee om je heen te kijken.”

Tivoli leent zich als podium
De keuze voor Tivoli Vredenburg als locatie blijkt als grote waarde. “We dachten eerst dat de studenten het zouden organiseren in een kroeg of een zaal op de Universiteitscampus, maar dit is een perfecte plek, zegt Van der Starre. Ze wijst op de maatschappelijke functie die de ruimte heeft. “Dat deze plek midden in de stad beschikbaar is voor dit soort initiatieven, is bijzonder. Mensen krijgen letterlijk een podium hier.” Deze open setting draagt ook bij aan de sfeer: de kunstliefhebbers nemen plaats, en laten het over hen heen komen. Tussen de serieuze thema’s door is er genoeg ruimte om te lachen.

Aan het einde van de middag klinkt er een groots applaus gevolgd door groepsfoto’s van alle deelnemers. Bezoekers blijven napraten en de borrel begint. Met Dit had (g)een mail kunnen zijn’ maken studenten duidelijk dat taal aandacht verdient.