Tijdens de Tegenlicht Meet-up op 8 december in Bibliotheek Neude in Utrecht stond de opkomst van fascisme centraal. Na afloop spreekt bezoeker Marco zich uit over wat hem zorgen baart: groeiende ongelijkheid, afnemende vrijheden en een politiek klimaat dat volgens hem steeds harder wordt.

Waarom vond u het nodig om naar een bijeenkomst over opkomend fascisme te komen?

‘Daar kan ik heel kort over zijn: omdat het er is, naar mijn mening.’

Wat is er in de huidige politieke situatie in Nederland of de wereld waar u zich zorgen over maakt?

‘Het zijn een aantal aspecten. Ik maak me zorgen over de groeiende bestaanszekerheid en de groeiende kloof tussen arm en rijk. Ook maak ik me zorgen over het gebrek aan naastenliefde, en dat is heel breed. Daar valt het uitsluiten van transgenders onder, van seksueel anders geaarde  mensen, van bepaalde bevolkingsgroepen en van bepaalde geloven.

Daarnaast maak ik me zorgen over de inperking van vrijheden die we zien. Als je kijkt naar wat er de afgelopen anderhalf jaar door het huidige kabinet allemaal is ingeperkt, dan gaat het om demonstratierecht, maatschappelijke organisaties, maar ook om beperkingen in bijvoorbeeld educatieve kindertelevisie. Er is veel wetgeving die achter de schermen is doorgevoerd, waarvan ik vrees dat we het einde nog niet hebben gezien. Daarom denk ik dat we ons moeten wapenen tegen en laten informeren over de bewegingen die nu gaande zijn. Ik weet niet of je dat allemaal onder fascisme kunt vatten, maar het zijn in ieder geval negatieve ontwikkelingen.’

U noemde net verschillende thema’s. Zijn er specifieke ontwikkelingen of situaties die voor u het gevoel versterken dat het daar misgaat?

‘Dat is een brede vraag. Voor mij is Palestina daarin maatgevend, omdat daar een genocide plaatsvindt en omdat zichtbaar is hoe de politiek daarmee omgaat. Alles van D66 tot en met rechts spreekt zich daar te weinig over uit, terwijl er internationale verdragen zijn waar men zich aan zou moeten houden.

Daarnaast zie je in de media hetzelfde patroon, zowel in kranten als op televisie. Het laat zien dat we steeds meer afstappen van een “rules-based order” en richting machtspolitiek gaan. Dat heeft volgens mij nog enorme implicaties die we als bevolking op dit moment nog niet overzien.

Wat ook zichtbaar is, is de kolonisatiebeweging. Je ziet natuurlijk de settlers die daar actief zijn, maar breder zie je ook welke regeringen worden gesteund. Het westerse blok, Amerika en Europa, blijft zich daar toch achter scharen. Dat vind ik zorgwekkend.’

Wordt de term fascisme tegenwoordig terecht gebruikt of juist te snel?

‘Die wordt naar mijn mening terecht gebruikt. Je kunt daar natuurlijk wetenschappelijk over discussiëren en kijken of het precies aan alle kenmerken voldoet. Misschien kun je zeggen dat als er hier nog geen geweld wordt gebruikt, het formeel nog niet volledig past. Maar ik denk dat we ver genoeg zijn om de term serieus te nemen.’

Merkt u in uw eigen omgeving dat mensen anders zijn gaan denken over politiek de afgelopen jaren?

‘Ik denk dat ik eerder mijn eigen omgeving heb veranderd dan dat mijn omgeving anders is gaan denken. Ik ben zelf eigenlijk meer naar links opgeschoven.’

Heeft u mensen in uw omgeving daarin meegenomen of beïnvloed?

‘Dat vind ik moeilijk te zeggen. Ik denk dat er wel meer begrip is ontstaan omdat ik bepaalde onderwerpen bespreekbaar heb gemaakt, maar ik denk dat het verder beperkt is.’

Heeft u het gevoel dat democratie voor u persoonlijk minder vanzelfsprekend is geworden dan voorheen?

‘Dat vind ik een lastige vraag. Ik neem de democratie op dit moment in ieder geval niet voor lief.’