UTRECHT-Na tien jaar heeft het Voedingscentrum de Schijf van Vijf vernieuwd. Het grootste verschil zit in het advies om veel minder vlees en juist meer peulvruchten te eten. Maar waarom is de Schijf van Vijf eigenlijk veranderd en hoe heeft dit invloed in de praktijk?
De kern van de Schijf van Vijf blijft hetzelfde, maar er zijn vooral aanpassingen in de aanbevolen hoeveelheden in het roze vak. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum bestaat al sinds 1953. Het is een soort ‘eetkaart’, bestaande uit vijf vakken, die laat zien wat je lichaam elke dag nodig heeft om gezond te blijven en in welke hoeveelheden. De vernieuwde schijf heeft nog steeds de vertrouwde vijf vakken: het blauwe (dranken), groene (groente en fruit), gele (smeer- en bereidingsvetten), roze (vis, peulvruchten, vlees, ei, noten en zuivel) en het oranje vak (brood, graanproducten en aardappelen). Het heeft dus nog steeds dezelfde kern, maar er is wel degelijk iets veranderd, vooral in het roze vak. Het advies voor vlees is van maximaal 500 naar 300 gram gegaan, met maximaal 100 gram rood vlees. De hoeveelheid peulvruchten is bijna verdubbeld van 120-180 naar 250 gram per week.
Duurzaamheid en voedselveiligheid
Het Voedingscentrum past ongeveer elke tien jaar de Schijf van Vijf aan op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten, waarbij nu extra aandacht wordt besteed aan voedselveiligheid en duurzaamheid. Dit komt onder andere door nieuwe inzichten over voedselveiligheid bij vleesproducten. Het is zelfs zo dat vegetariërs een lager risico hebben op vijf soorten kanker dan mensen die wel vlees eten, blijkt uit onderzoek van British Journal of Cancer. Zo zegt ook Anita Hellemons, diëtist en onderdeel van de Voedingsadviesgroep Utrecht, dat minder vlees eten wel echt gezonder is. ‘Er is eigenlijk steeds meer bewijs dat veel dierlijk eten niet goed is voor onze gezondheid.’ Het voedingscentrum heeft hier dus in het vernieuwde model rekening mee gehouden. Ook hebben ze meer aandacht besteed aan duurzaamheid, zegt Anita: ‘Ze zijn meer rekening gaan houden met duurzaamheid, wat ik heel goed vind.’ Dat zie je vooral terug in de hoeveelheid peulvruchten, die bijna is verdubbeld. ‘Daar word ik heel erg blij van. Peulvruchten bevatten heel veel vezels en zijn heel duurzaam, want de meeste kunnen we in Nederland gewoon telen.’ Duurzamer eten is ook volgens Hellemons beter voor zowel onze gezondheid als de aarde. ‘Je hebt hierdoor minder uitstoot en de flora en fauna zijn dan ook beter, wat directe invloed heeft op onze gezondheid. Denk aan de kwaliteit van het drinkwater en een gezonde natuur, dat is voor iedereen gewoon goed.’
Verandering in de praktijk
Slager Frans van Vuuren merkt dat mensen al langer minder rood vlees eten, maar verwacht dat de vernieuwde Schijf van Vijf weinig invloed zal hebben op zijn verkoop en denkt dat de aandacht ervoor snel weer zal verdwijnen. Frans van Vuuren heeft zijn eigen keurslagerij in Utrecht en voor hem komt de verandering van de Schijf van Vijf niet als verrassing. ‘Het advies om minder rood vlees te eten is al langer aan de gang, dat heeft niet per se met de Schijf van Vijf te maken. Dat is vooral vanwege het milieu en omdat het toch de bedoeling is dat we anders met dieren omgaan. Het is al langer aan de gang dat er gewoon minder kilo’s gegeten worden, dat merken wij ook in onze winkel.’ Ondanks dat Frans dus wel veranderingen merkt, denkt hij niet dat het zijn verkoop gaat beïnvloeden. ‘Wij zijn gewoon een slagerij, wij moeten het helemaal niet hebben van de grote kilo-stroom. Dus ik vind het een heel goed idee als mensen minder vlees eten, want dat zal mij als gewone slager eigenlijk niet per se heel erg raken. Omdat de grote kilo’s toch bij de supermarkt worden gekocht, als je het echt puur over vlees hebt.’ Verder denkt de slager ook niet dat hij zich over de vernieuwing zorgen moet maken. ‘Ik vind dat de Schijf van Vijf iets is wat je serieus moet nemen. Maar het is vorige week gepresenteerd en dan hoor je er mensen over, over twee weken hoor je er helemaal niemand meer over. ‘Ik hoor er eigenlijk nu alleen maar mensen een beetje lacherig over doen, eerlijk gezegd. Dat komt ook door de manier waarop het gepresenteerd wordt, denk ik. 100 gram rood vlees stelt voor ‘slagerbegrippen’ eigenlijk niets voor; dat is een gehaktballetje. Dus met deze opzet snap ik dat mensen er lacherig over doen.’
