WOERDEN – In tien jaar is de hoeveelheid geregistreerde vernielingen en beschadigingen in Woerden meer dan gehalveerd. De gemeente en landelijke onderzoekers zeggen alleen dat Woerden er niet veiliger op is geworden. De daling blijkt vooral een verschuiving te zijn van klassieke criminaliteit naar digitale criminaliteit.

Ten opzichte van 2015 is de geregistreerde vernieling en beschadiging in Woerden gezakt naar 43 procent in 2025, dit is maar liefst een afname van bijna 60 procent. De cijfers waren het laagst rond 2022 en 2023, en er was weer een lichte stijging in 2024. Toch is er in de laatste tien jaar een duidelijke, dalende trend te zien. In de rest van Nederland daalde het in dezelfde categorie ook, naar ongeveer 70 procent. Woerden volgt dus niet alleen de landelijke dalende trend, maar ligt er zelfs onder.

“Geen daling, maar een verschuiving”

Volgens Sanne Theil, ondersteuner Openbare Orde en Veiligheid & PGA bij de gemeente Woerden, is die daling alleen niet een reden om te concluderen dat de misdaad daadwerkelijk verminderd is. Volgens Theil vindt er een verschuiving plaats van klassieke criminaliteit, waar vernieling ook onder valt, naar digitale oplichting. Bankhelpdeskfraude en oplichters die zich voordoen als nepagent komen steeds vaker voor. “Er zijn natuurlijk zoveel meer mogelijkheden om mensen op te lichten”, zegt Theil, die beaamt dat het een verschuiving richting “servicecriminaliteit” is.

Dit zien landelijke onderzoekers ook terug. Het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) bevond dat de geregistreerde criminaliteit tussen 2012 en 2023 met ruim een derde daalde. De cijfers over horizontale fraude (oplichting van burgers en bedrijven) stegen juist enorm. Denk hierbij aan een zogenaamd appje dat een vriend dringend geld nodig heeft, of handelsfraude via Marktplaats. In dezelfde periode nam dit met meer dan tienvoudig toe.

Aangiftebereidheid

Door deze daling is het belangrijk om ook te denken aan het feit dat het zou kunnen dat de aangiftebereidheid afgenomen is. Theil laat weten dat ze denkt dat dit voor vernieling en beschadiging niet zo is. De aangiftebereidheid is voor klassieke schade volgens haar niet werkelijk veranderd. Bij digitale criminaliteit blijkt dat wel anders te zijn. Over phishing zegt ze: “Je merkt wel dat daar een drempel ligt bij mensen om aangifte te doen.” Hierdoor zou het kunnen dat er zelfs nog meer digitale criminaliteit is dan verwacht, en dat de verschuiving zelfs nog groter is.

Gemeentelijk eigendom stabiel

Vernieling van gemeentelijk eigendom is niet afgenomen. Denk hierbij aan prullenbakken die rond Nieuwjaar worden opgeblazen. De gemeente doet hierbij altijd aangifte en draait zelf op voor die kosten. Op dat vlak ziet Theil geen toename, maar wel een continuering. Ook al zijn er nu vuurwerkbeperkingen, bleek de schade afgelopen jaarwisseling “redelijk gelijk aan de voorgaande jaren”.

De Gemeentebeleidsmonitor Leefbaarheid en Veiligheid 2023, waarvoor 1.567 inwoners werden ondervraagd, zegt dit ook. Het aandeel huishoudens dat slachtoffer werd van vandalisme of vernieling daalde van 17 procent in 2021 naar 15 procent in 2023. Tegelijk steeg verkoopfraude via internet van 5 procent in 2017 naar 10 procent in 2023. Het rapportcijfer voor de leefbaarheid in de buurt bleef met een 7,7 stabiel.

De daling van vernieling en beschadiging in Woerden is flink en de cijfers laten dat duidelijk zien. Het is alleen belangrijk om in te zien dat er een verschuiving plaats vindt. Een verschuiving van klassieke criminaliteit naar digitale criminaliteit. Het is moeilijk om digitale criminaliteit te meten, dus het is iets om op te letten. De gemeente investeert daarom in voorlichting en preventie. De eigen verantwoordelijkheid van inwoners staat volgens Theil voorop.