ZEIST – Na tien jaar is de Schijf van Vijf vernieuwd. De nieuwe versie stuit op kritiek van veel voedingsdeskundigen. Waarom is de Schijf van Vijf veranderd, en hoe kijken deskundigen tegen de nieuwe richtlijnen aan?
Geschreven door: Fem Brouwer
De Schijf van Vijf is een hulpmiddel van het Voedingscentrum dat mensen via vijf vakken laat zien hoeveel van welke voedselgroep ze dagelijks nodig hebben. De adviezen zijn gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en cijfers van het RIVM.
Het Voedingscentrum beweegt mee in een veranderende wereld. De vernieuwing is gekomen door de nieuwe inzichten op het gebied van duurzaamheid en voedselveiligheid, met als doel het voorkomen van chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en kanker. Het Voedingscentrum baseert zich daarbij op een nieuw advies van de Gezondheidsraad van afgelopen december.
Minder vlees, meer plantaardig voedsel
De grootste wijzigingen zitten in het zogenoemde roze vak, dat gaat over eiwitbronnen. Het advies is om minder vlees te eten en meer plantaardig voedsel. De aanbevolen hoeveelheid peulvruchten stijgt van 120-180 gram naar 250 gram per week, en vlees mag voortaan niet meer dan 200 gram per week bedragen.
Voedingsdeskundige Nicoline Schipper uit Zeist is het daar niet mee eens. Volgens haar is er in Nederland al sprake van een vitamine B12-tekort, een vitamine die vooral in vlees zit. ‘Als mensen al dat plantaardig voedsel blijven eten, zullen de ziekenhuizen sneller vol raken, aangezien dit voedsel bewerkt is met toevoegingen en schadelijke stoffen.’
Duurzaam en gezond
Ook de duurzaamheidsargumenten overtuigen de experts niet. ‘Milieu en gezondheid gaan niet altijd samen’, zegt voedingsexpert Xavier Martins Dias. Volgens hem gaat de Schijf van Vijf te veel mee met maatschappelijke en politieke trends. ‘Wat goed is voor de planeet is lang niet altijd goed voor de mens, en andersom. Voor ieder persoon is gezond anders.’
Schipper wijst daarnaast ook op het advies van meer peulvruchten, die ook vaak worden gebruikt als alternatief voor vlees. ‘Soja, een peulvrucht, is een hormoonverstoorder en puur een afvalproduct van veevoer.’
Geen universeel voedingspatroon
De kritiek op de Schijf van Vijf gaat nog verder, er is zelfs kritiek op de Schijf van Vijf in het algemeen. Volgens Martins Dias bestaat er geen universeel gezond voedingspatroon. ‘Elk mens is anders. Welk voedsel kan jij goed verwerken en wat heb je op dat moment nodig? Er bestaat geen universeel gezond voedsel, wel universeel ongezond voedsel, en daarmee doel ik op sterk bewerkt voedsel met schadelijke stoffen.’ Die kritiek hoor je ook in de praktijk van Nicoline Schipper. Bij haar cliënten in Zeist merkt Schipper veel weerstand door de nieuwe wijzigingen, vooral doordat er zo sterk wordt aangestuurd op plantaardig eten.
Persoonlijk voedingsadvies
Schipper en Martins Dias hebben elk hun eigen alternatief. Volgens hen is het belangrijk om meer groente en fruit te eten en minder bewerkt voedsel binnen te krijgen. Ook benadrukken ze het belang van een goede balans in je maaltijd. ‘Eet weer drie maaltijden per dag en haal niet te veel koolhydraten uit je maaltijd. Anders verzadigt een maaltijd minder goed en ga je sneller tussendoortjes nemen. Probeer wél zoveel mogelijk natuurlijke voedingsmiddelen te eten’, zegt Martins Dias.
Schipper sluit af met een waarschuwing: ‘Ik denk dat ziekenhuizen voller zullen raken door de schijf zoals die nu is.’ Schipper en Martins Dias roepen beide op tot meer persoonlijk voedingsadvies, in plaats van één universele richtlijn voor heel Nederland.
Danielle Koster is Diëtist bij Dietheek en vertelt over de vernieuwde Schijf van Vijf, die na tien jaar weer is aangepast. In dit portret, gemaakt door Ophelie van Vliet, staat vooral centraal wat de Schijf van Vijf is en wat de belangrijkste veranderingen zijn binnen de voedingsrichtlijnen.
