ZEIST- In het wijkinloophuis Lindenhuis in Zeist worden meerdere bijeenkomsten georganiseerd over digitale vaardigheden voor ouderen. Nu steeds meer zaken online geregeld moeten worden, wordt zelfstandig meedoen zonder digitale vaardigheden steeds lastiger. Tijdens de lessen leren deelnemers onder andere omgaan met DigiD, phishing en veilige wachtwoorden.

 De lessenreeks bestaat uit vijf bijeenkomsten en wordt georganiseerd in samenwerking met Kunstenhuis Idea. De bijeenkomsten zijn bedoeld om ouderen meer zelfvertrouwen te geven in het gebruik van digitale diensten en hen te helpen veilig online actief te blijven. Deze vrijdag stond de les in het teken van DigiD.

“De hele wereld wordt steeds digitaler”

Met telefoons, tablets en notitieboekjes zitten elf ouderen in het Lindenhuis. Buiten loopt de temperatuur flink op, binnen draaien ventilatoren, terwijl koffie, thee en koekjes rondgaan. Toch blijft de aandacht gericht op het scherm voorin de ruimte.

Regelmatig gaan handen omhoog met vragen. Niemand lijkt zich daarvoor te schamen. De sfeer is ontspannen en deelnemers helpen elkaar tussendoor ook regelmatig.

Volgens docent Wandrina van Voorst is de cursus hard nodig. “De hele wereld wordt steeds digitaler”, vertelt ze. “Je kunt wel denken: het zal mijn tijd wel duren. Maar deze dames en heren leven nog wel even. Alles wat ze nu nog meekrijgen om zelfstandig te kunnen doen, helpt hen om zo lang mogelijk eigen regie te houden op het leven.”

Dit is de tweede les van de cursus en wordt georganiseerd in samenwerking met Kunsthuis Idea en een lokaal inloophuis. Volgens organisator Marianne Krijgsman is er een grote groep ouderen die moeite heeft met digitalisering.

“Er is gewoon een hele grote groep mensen die niet digitaal vaardig is”, zegt ze. “Daarom wordt er vanuit de overheid ook geld beschikbaar gesteld om mensen op weg te helpen naar meer zelfredzaamheid.”

Bang om iets fout te doen

Dat ouderen moeite hebben met digitalisering is niet vreemd. Uit onderzoek van de Universiteit Twente blijkt dat ouderen vaker moeite hebben om mee te komen in een steeds digitalere samenleving. Ook worden ouderen relatief vaak slachtoffer van online oplichting, zoals phishingmails, neptelefoontjes of fraude via WhatsApp.

Juist daarom draait een deel van de lessen om online veiligheid. Vorige week leerden deelnemers phishing herkennen: nepberichten die bedoeld zijn om persoonlijke gegevens of wachtwoorden te stelen.

“Als mensen twijfelen over een mailtje, dan zeggen we: vraag het aan iemand anders”, vertelt docent Wandrina. “Samen weet je meer.”

Tijdens de bijeenkomst blijkt direct dat die tips blijven hangen. Een deelnemer laat een binnengekomen mailtje zien aan iemand naast haar met de vraag of het betrouwbaar is. Er wordt samen gekeken voordat er ergens op wordt geklikt.

Volgens Wandrina speelt angst bij veel ouderen een grote rol. “Mensen denken vaak: ik durf het niet, of ik weet het allemaal niet”, zegt ze. “Daardoor wordt de drempel om iets digitaal te doen heel hoog.”

Ze merkt dat sommige deelnemers zelfs in paniek raken wanneer er onverwacht iets op hun scherm verschijnt. “Dan begint er iets te knipperen of verschijnt er ineens een rood lampje. Dan durven mensen niks meer. Terwijl het vaak helemaal niet ernstig is.”

Minder afhankelijk

Voor veel deelnemers draait de cursus niet alleen om veiligheid, maar vooral om zelfstandigheid. Een deelneemster vertelt dat ze het fijn vindt om steeds meer zelf online te kunnen regelen.

“Anders ben ik afhankelijk van mijn kinderen”, zegt ze. “Nu kan ik vaker zelfstandig dingen doen.”

Ze noemt vooral de sfeer prettig. “De groep is heel leuk en de docent is heel geduldig. Je kunt gewoon al je vragen stellen.”

Die open sfeer is duidelijk zichtbaar tijdens de middag. Terwijl deelnemers hun tablets en telefoons erbij pakken, wordt er tussendoor gelachen en gezellig gekletst. Toch wordt er ook serieus meegeschreven in schriftjes waarin belangrijke informatie zorgvuldig worden genoteerd.

Volgens Wandrina helpt juist die veilige sfeer deelnemers om actiever mee te doen. “Ik heb het gevoel dat mensen zich veilig voelen in deze groep.”

Quiz als afsluiting

Aan het einde van de bijeenkomst volgt nog een quiz over de onderwerpen die zijn besproken. Vragen over DigiD worden enthousiast beantwoord. De deelnemers blijken goed te hebben opgelet: Alle antwoorden zijn correct.

Daarmee lijkt het belangrijkste doel van de cursus langzaam werkelijkheid te worden: ouderen meer zelfvertrouwen geven in de digitale wereld. “Het zou zo fijn zijn als mensen ontdekken dat ze zelfverzekerder zijn dan ze denken”, zegt Wandrina. “Dat ze weten wat de valkuilen zijn en dat ze gewoon op knopjes kunnen drukken zonder bang te zijn dat alles misgaat.”

Terwijl de deelnemers hun spullen weer inpakken en langzaam richting de warme buitenlucht lopen, wordt er al vooruitgekeken naar volgende week. Dan staat veilig omgaan met wachtwoorden centraal.