ZEIST – Het Chinese Nieuwjaar, dit jaar het Jaar van het Paard, stond afgelopen week centraal tijdens een lezing in Zeist. Spreker was Annette Mul van Ubuntu Society. Zij legde uit hoe de Afrikaanse filosofie Ubuntu past bij de thema’s van het nieuwe jaar: energie, vrijheid en doorzettingsvermogen. Ondertussen werd het nieuwjaar in Zeist zelf vooral in familiekring gevierd, vertelt Jun Chan van restaurant Lin Fa.

Mul sprak in een wijkcentrum in Zeist voor ongeveer vijftig bezoekers. De bijeenkomst was georganiseerd rond het Chinese Nieuwjaar en het Jaar van het Paard, dat in de Chinese astrologie symbool staat voor energie, vrijheid en doorzettingsvermogen.

Volgens Mul sluiten die begrippen goed aan bij Ubuntu. “Ubuntu laat zich het best omschrijven als: ‘Ik ben omdat wij zijn’,” zegt zij. “Het gaat uit van de onlosmakelijke verbondenheid tussen mensen onderling en tussen mens en aarde.”

Het begrip werd wereldwijd bekender door Zuid-Afrikaanse leiders als Nelson Mandela en Desmond Tutu. Mul benadrukt dat Ubuntu geen religie of politieke stroming is, maar een manier van kijken naar mens en wereld, waarin vrijheid altijd samenhangt met verantwoordelijkheid.

Vrijheid niet ten koste van de ander

Het thema vrijheid, passend bij het Jaar van het Paard, kreeg tijdens de lezing veel aandacht. Mul verwijst naar Mandela, die 27 jaar gevangen zat en na zijn vrijlating koos voor herstel van vrede in plaats van wraak. “Vrijheid is niet alleen dat je zelf vrij bent,” zegt Mul. “Het is ook dat je de ander bevrijdt van wat hem of haar gevangenhoudt.”

Volgens haar is in het Westen veel nadruk op het individu. In zorg, onderwijs en economie draait het vaak om het ‘ik’. Ubuntu kijkt anders naar verantwoordelijkheid. “Als iemand iets verkeerd doet, is er een eigen verantwoordelijkheid, maar ook een medeverantwoordelijkheid van de gemeenschap.”

Mul illustreert dat met een verhaal uit Zuid-Afrika: een man die voedsel had gestolen werd niet alleen aangesproken op zijn daad, maar ook vroeg de dorpsraad zich af waarom niemand had gezien dat zijn gezin honger had. “Dat is Ubuntu,” zegt zij. “We dragen samen verantwoordelijkheid.”

Energie als ‘deelgever’

Naast vrijheid benadrukt Mul het belang van energie en doorzettingsvermogen. Zij noemt het een morele opdracht om je talenten in te zetten voor het geheel. “Je kunt niet niet bijdragen,” zegt ze. “Je bent altijd deel van een gemeenschap. Daarom spreek ik liever van ‘deelgever’ dan deelnemer.”

Volgens haar is juist nu veel energie nodig om grote problemen aan te pakken, zoals klimaatverandering en ongelijkheid. “Als je ver wilt komen, moet je samen gaan,” zegt ze.

Tijdens de bijeenkomst werd ook gekeken naar overeenkomsten en verschillen tussen Ubuntu en het Chinese denken. Mul benadrukt dat gemeenschappelijkheid niet hetzelfde is als communisme. “Het gaat om ‘common’, om het gemeenschappelijke, maar nooit ten koste van het individu.”

Chinees Nieuwjaar in Zeist: familie centraal

Waar Mul het nieuwjaar aangreep om na te denken over de samenleving, viert Chan het feest vooral thuis. Zij woont al meer dan dertig jaar in Nederland en runt restaurant Lin Fa in Zeist.

“Voor ons is het belangrijkste dat de familie bij elkaar komt,” zegt Chan. “We gaan samen eten, maar niet met een groot feest in het restaurant.” In grote steden organiseren Chinese verenigingen vaak optochten en feesten, maar in Zeist blijft het kleinschalig.

Volgens Chan draait het nieuwjaar vooral om thuiskomen. “Iedereen wil naar huis. Mensen die ver weg werken, reizen terug naar hun familie. Dat is het allerbelangrijkste.”

Over het Jaar van het Paard vertelt zij dat het dier in de Chinese taal een klank heeft die doet denken aan woorden als ‘direct’ of ‘meteen’. Dat wordt gezien als een positief teken: dat goede dingen snel kunnen gebeuren.

Verbinding als boodschap

Hoewel de invulling verschilt, raakt de kern van beide verhalen elkaar in Zeist: het belang van gemeenschap. Bij Chan gaat het om familie die samenkomt. Bij Mul gaat het om een bredere verantwoordelijkheid voor elkaar en voor de aarde. Het Chinese Nieuwjaar krijgt daarmee in Zeist niet alleen een feestelijke, maar ook een betekenisvolle invulling.