ZEIST- Het organiseren van festivals wordt steeds duurder, maar het Open Air Feest in Zeist tijdens Koningsdag blijft voorlopig gratis toegankelijk. Achter de schermen lopen de kosten echter flink op. Hoe lang blijft dat nog haalbaar en waarom staan festivals steeds meer onder druk?
Door: Liv Pieterse
Het Open Air Feest is inmiddels een vaste traditie in Zeist en wordt dit jaar voor de 21e keer georganiseerd. De organisatie van het Open Air Feest in Zeist merkt dat de kosten de afgelopen jaren zijn gestegen. “Alles wordt duurder,” zegt eigenaar en organisator Job Nieuwenhuizen. Vooral uitgaven aan artiesten, beveiliging en techniek lopen op. Toch probeert de organisatie het evenement toegankelijk te houden. “We houden de toegang gratis en de prijzen van drankjes ongeveer gelijk. Voor zo’n vier euro heb je een biertje, vergelijkbaar met een terras,“ aldus Job. “Doordat veel kosten vroeg worden vastgelegd, zijn prijsstijgingen nog niet volledig zichtbaar in deze editie.”
Kosten stijgen sneller dan inkomsten
Volgens Arne Dee, beleidsmedewerker bij de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals, komt dat onder andere door inflatie. “In 2022 was de inflatie ruim 12 procent. Dat is veel hoger dan normaal,” legt hij uit. “Alles wat festivals nodig hebben aan personeel, techniek, beveiliging en artiesten is daardoor duurder geworden.”
Tegelijkertijd kunnen festivals die kosten niet onbeperkt doorberekenen. “Je hebt maar een paar inkomstenbronnen: tickets, horeca, sponsoring en soms subsidie,” zegt Arne. “Maar je kunt prijzen niet eindeloos verhogen, want dan blijven bezoekers weg.”
Dat geldt ook voor gratis festivals zoals in Zeist. Die hebben geen inkomsten uit ticketverkoop en zijn afhankelijk van andere bronnen. “Je kunt drankprijzen verhogen, maar dan drinken mensen minder,” aldus Arne. “Dus daar zit ook een grens aan.”
Organisaties moeten keuzes maken of Keuzes maken
Door de stijgende kosten moeten organisatoren keuzes maken. “Sommige artiesten zijn gewoon te duur geworden,” zegt Job. “Dan moet je afwegen of dat haalbaar is, zeker als je het evenement gratis wilt houden.”
De organisatie probeert het evenement toegankelijk te houden voor een breed publiek. “Er komt een diverse groep bezoekers op af, dus we willen dat het voor zoveel mogelijk mensen betaalbaar blijft,” aldus Job.
Volgens Arne is dit een bredere ontwikkeling in Nederland. Festivals hebben te maken met stijgende kosten, terwijl inkomsten achterblijven. “Daardoor wordt het steeds lastiger om een festival financieel rond te krijgen,” zegt hij. In sommige gevallen leidt dat ertoe dat evenementen helemaal stoppen.
Minder festivals en hogere prijzen
De gevolgen zijn volgens de branche al zichtbaar. “Er zijn festivals die stoppen omdat het risico te groot wordt,” zegt Arne. “Andere festivals die eerst gratis waren, vragen nu entree.” Bezoekers merken dit vooral in hun portemonnee. “Tickets en drankjes worden duurder,” legt Arne uit. “En mensen kiezen er vaker voor om naar minder festivals te gaan.” Waar bezoekers vroeger meerdere festivals per jaar bezochten, beperken ze zich nu vaker tot één evenement.
Toekomst onder druk
Volgens Arne hebben de ontwikkelingen ook gevolgen voor de toekomst van festivals. Vooral kleine festivals hebben het moeilijk. Dat heeft invloed op talentontwikkeling, diversiteit en het aanbod. “Het wordt steeds meer een luxeproduct,” zegt hij. “Dit is wel een grote zorg die wij hebben”.
Hoewel het evenement voorlopig gratis blijft, is de toekomst niet vanzelfsprekend. Dit is ook te zien in de bredere festivalwereld. “Je ziet dat sommige festivals niet meer uitverkocht raken door hoge prijzen,” zegt Job.
Daarnaast spelen regels en veiligheidseisen een steeds grotere rol. “De regelgeving wordt elk jaar strenger, en dat brengt extra kosten met zich mee.”
Voorlopig blijft het Open Air Feest in Zeist bestaan zoals het is, maar de organisatie sluit niet uit dat er in de toekomst keuzes gemaakt moeten worden. “Het is altijd een afweging: houd je het gratis of ga je prijzen verhogen. We proberen het zo lang mogelijk toegankelijk te houden.”
