ZEIST – De Boswerf komt dit jaar weer in actie voor de Nationale Bijentelling. In het hele land worden tijdens de telling zoveel mogelijk bijen en andere zweefvliegen geteld. Maar waarom is de Nationale Bijentelling juist nu belangrijk en hoe kan ook jij de bij helpen?
De Nationale Bijentelling helpt om inzicht te krijgen in de bijenpopulatie en bewustwording te creëren. De telling vond dit jaar plaats van donderdag 16 april tot en met maandag 20 april en is een gezamenlijk project van Naturalis, IVN Natuureducatie en LandschappenNL. Deelnemers kunnen een online telformulier downloaden en in hun eigen omgeving bijen en zweefvliegen tellen. De jaarlijkse tellingen dragen bij aan het onderzoek naar de wilde bijen in Nederland en geven inzicht in verschillen tussen regio’s en tussen stedelijke en landelijke gebieden.
Hommelkoningin bij de Boswerf
De Boswerf in Zeist betrekt bezoekers actief bij natuur en biodiversiteit en zet tijdens de Bijentelling extra in op de bij. Het is een tuin waar volwassenen inspiratie op kunnen doen voor laagdrempelige manieren om de natuur te helpen. Bijvoorbeeld via een plantenasiel, hier kunnen planten ingeleverd en geruild worden. Ook kinderen maken er spelenderwijs kennis met de natuur via een kabouterpad en lessen voor schoolklassen. Tijdens de Bijentelling staat de bij centraal in activiteiten op de Boswerf. Er bevindt zich een bijentuin waar bezoekers dagelijks een bijenexpeditie kunnen volgen met interactieve opdrachten. Op zondag 19 april was er in het teken van de Nationale Bijentelling een speciale wilde bijenexpeditie met een hommelkoningin.
Zonder bij geen voedsel
Bijen zijn onmisbaar voor onze voedselvoorziening. De mens is voor 80 procent afhankelijk van bestuivers voor voedsel. Zonder bestuivers zullen we veel minder groenten en fruit hebben, maar bijvoorbeeld ook minder koffie en chocola. ‘Veel mensen hebben misschien last van deze beestjes, maar elke insect heeft een doel’, zegt Judith Stoker, bijenliefhebber en vrijwilliger bij de Boswerf.
Met uitsterven bedreigd
De bij wordt bedreigd door klimaatverandering, pesticiden en de Aziatische hoornaar. Door klimaatverandering en het gebruik van landbouwgif is er minder natuur, waardoor bijen minder voedsel en nestgelegenheid hebben. Daarnaast verspreidt de Aziatische hoornaar, ook wel de geelpoothoornaar genoemd, zich snel in Nederland. Dit insect heeft geen natuurlijke vijanden en eet veel bestuivende insecten. ‘Ze eten het liefst de honingbij, dan hebben ze twee vliegen in één klap. De bij zelf levert eiwitten op voor de larven, en de nectar die de honingbij vaak bij zich heeft levert brandstof op voor de hoornaar’, zegt Imker Anne Brandenburg.
Resultaten van de telling
De resultaten van de telling van dit jaar laten verschillen zien, maar geven nog geen definitieve conclusie. Dit jaar werden er 46.861 bijen en zweefvliegen geteld door 2.251 mensen. In 2025 telden meer dan 3.500 mensen ruim 77.000 insecten, een aanzienlijk verschil. Volgens Marian Schras van LandschappenNL hoeft dit niet te betekenen dat er minder bijen zijn, omdat factoren zoals het weer invloed hebben op de telling. Voor betrouwbare trends is het nodig om meerdere jaren achter elkaar te tellen. ‘Het kan zo zijn dat er minder bijen zijn, maar het kan ook aan het weer liggen. Hoewel het dit jaar zonnig was, was het ‘s ochtends en ‘s avonds vrij koud, dan zie je de bijen niet’, zegt Schras.
In actie komen
Iedereen kan helpen om de leefomgeving van de bij te verbeteren op een manier die bij hem of haar past. Een eenvoudige stap is het planten van voedsel die het hele jaar voedsel bieden, want ook in de winter hebben insecten voedsel nodig. In de zomer kun je denken aan lavendel of zonnebloemen en in de winter aan krokussen en sneeuwklokjes. ‘Het is wel belangrijk dat planten biologisch zijn. Op veel planten staat “PlanetProof” of “bijvriendelijk”, maar trap daar niet in, dat is vaak greenwashing van commerciële bedrijven’, zegt Brandenburg.
Ook aanpassingen in de tuin kunnen bijen helpen. Minder bestrating zorgt voor meer nestgelegenheid en een bijenhotel kan extra schuilplekken bieden. ‘Er is geen hotel zonder restaurant’, zegt Stoker, waarmee ze benadrukt dat er ook genoeg voedsel in de buurt moet zijn.
Hoop
Er is hoop door toenemende bewustwording en betrokkenheid. Volgens betrokkenen groeit het besef dat bijen bescherming nodig hebben. Ze maken zich zorgen over de afname van soorten en aantallen, maar verwachten niet dat de bij volledig zal uitsterven.
Ook gemeenten kunnen een rol spelen in het beschermen van de bij. Volgens Stoker is Zeist een groene gemeente die bewuste keuzes maakt op het gebied van klimaat. Iets waar andere gemeentes nog veel van kunnen leren.
Brandenburg roept op: ‘richt je tuin bijvriendelijk in, koop wat plantjes waar de bij blij van wordt, maar laat je niet misleiden door etiketten.’
