ZEIST – De Tweede Wereldoorlog lijkt voor veel mensen ver weg, maar elk jaar wordt op 4 mei nog steeds stilgestaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. In Zeist komen inwoners samen voor een stille tocht, toespraken en twee minuten stilte. Maar waarom is het juist nu nog steeds belangrijk om te blijven herdenken?
Geschreven door: Iris Kleinmeulman
In Zeist komen inwoners op 4 mei samen om de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Door heel Nederland staan mensen ieder jaar stil bij Dodenherdenking, waarbij om acht uur ’s avonds twee minuten stilte wordt gehouden. Daarna klinkt het Wilhelmus en worden kransen gelegd voor onder anderen Joden, Sinti en Roma, verzetsstrijders en soldaten. Dit jaar spreekt onder andere Jos Coumans, lid van het 4 en 5 mei comité Zeist.
De herdenking begint om 19.00 uur bij het gemeentehuis aan Het Rond. Om 19.15 uur vertrekt een stille tocht naar het Walkartpark, waar de ceremonie verder plaatsvindt. Daar houden burgemeester Joyce Langenacker en Jos Coumans een toespraak. Het Koninklijk Zeister Harmonie Muziekgezelschap verzorgt de muzikale omlijsting en leveren leerlingen van de Comeniusschool een bijdrage door middel van gedichten en het leggen van bloemen.
Persoonlijk verhaal
Jos Coumans is voormalig marinier en is jarenlang ceremoniemeester van de Nationale Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam geweest. In die rol begeleidde hij de ceremonie tot aan de twee minuten stilte. Tijdens zijn tijd als marinier werd hij uitgezonden naar onder andere Cambodja, waar hij van dichtbij mee heeft gemaakt wat oorlog met mensen en samenlevingen kan doen.
Tijdens zijn toespraak wil Coumans vooral vertellen hoe het voor soldaten en militairen is om uitgezonden te worden naar een oorlogs- of onveilig gebied. “Vaak weten mensen niet wat voor impact een uitzending met zich meebrengt,” vertelt Coumans. Ook voor familieleden heeft dit grote gevolgen, doordat zij leven met onzekerheid en spanning. “Zelf heb ik er weinig last van gehad, maar ik zie om mij heen dat veel militairen met de gevolgen van zo’n uitzending blijven zitten,” zegt Coumans.
Belang van herdenken
Volgens Jos Coumans gaat herdenken niet alleen over gebeurtenissen uit het verleden, maar vooral over de impact die oorlog nog jarenlang op mensen heeft. Tijdens zijn toespraak wil hij daarom aandacht vragen voor wat een uitzending doet met militairen, hun familie en het thuisfront. “Het zijn niet alleen de gebeurtenissen daar, maar vooral wat het met de militairen doet,” vertelt Coumans. “Ik heb jongens gezien die met allerlei trauma’s terugkomen, zoals PTSS, psychische klachten en lichamelijke verwondingen,” vult Coumans aan.
Volgens hem is het belangrijk dat deze menselijke kant van oorlog zichtbaar blijft tijdens herdenkingen. “Een uitzending heeft levenslang impact op je leven,” Aldus Jos Coumans.
Daarentegen legt historicus Kees Ribbens, werkzaam bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, juist de nadruk op het belang van herinneren. Als expert op het gebied van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust vertelt hij dat herdenken nodig is om stil te staan bij hoe ingrijpend en verschrikkelijk die periode was. “Herdenken helpt om het verleden niet te vergeten en om bewust te blijven van de gevolgen van oorlog en geweld,” aldus Ribbens
Blik op de toekomst
Volgens Kees Ribbens is het daarnaast belangrijk dat herdenken blijft aansluiten bij de actualiteit. Door ook aandacht te hebben voor conflicten zoals in Oekraïne en het Midden-Oosten blijft de herdenking betekenisvol voor nieuwe generaties. Jos Coumans sluit zich daarbij aan, maar benadrukt dat veranderingen niet te snel moeten gaan. “Zeist is nog een stuk traditioneler,” zegt hij. Volgens hem is het belangrijk om rekening te houden met het tempo, zodat iedereen zich betrokken blijft voelen. “Je moet uitkijken dat je door verandering niet bepaalde groepen afstoot,” legt Coumans uit.
