ZEIST – De gemeente Zeist geeft al zes jaar op rij steeds meer geld uit aan jeugdzorg. De stijgende kosten zijn niet alleen lokaal een probleem, het speelt ook op landelijke schaal een grote rol. Gemeenten hebben steeds meer moeite om de jeugdzorg betaalbaar te houden. Volgens Jeugdzorg Nederland is ingrijpen noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de zwaarste gevallen ook in de toekomst de juiste zorg blijven ontvangen.
De stijgende uitgaven aan jeugdzorg zijn de afgelopen jaren uitgegroeid tot een landelijk probleem. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat steeds meer jongeren gebruikmaken van jeugdzorg, terwijl gemeenten tegelijkertijd te maken krijgen met sterk oplopende kosten (Centraal Bureau voor de Statistiek [CBS], 2024). Ook uit onderzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten blijkt dat de uitgaven aan jeugdzorg sneller stijgen dan de beschikbare budgetten, waardoor veel gemeenten financiële tekorten oplopen (Vereniging van Nederlandse Gemeenten [VNG], 2024). Volgens NU.nl staan gemeenten daardoor voor een grote opgave om de zorg betaalbaar te houden (NU.nl, 2024). De ontwikkelingen zijn ook zichtbaar in Zeist, waar de jeugdzorgkosten de afgelopen zes jaar fors zijn gestegen.
Oorzaken van de stijgende kosten
Volgens Wouter van der Galiën, woordvoerder van Jeugdzorg Nederland, ligt de oorzaak niet alleen bij een groeiende vraag naar zorg, maar vooral bij de manier waarop de jeugdzorg tegenwoordig wordt ingezet. “De jeugdzorg wordt steeds vaker en steeds breder ingezet. Inmiddels krijgt ongeveer één op de zeven jongeren jeugdzorg en zijn de kosten meer dan verdubbeld.” Volgens van der Galiën komen steeds meer maatschappelijke problemen bij de jeugdzorg terecht, terwijl de oplossing vaak buiten de sector ligt. “Armoede, mentale problemen van ouders of woonproblematiek worden nu vaak onderdeel van de jeugdzorg. Dat zijn problemen waarvoor de oplossing niet altijd binnen de jeugdzorg ligt.” Volgens Jeugdzorg Nederland speelt ook de organisatie van het stelsel een grote rol, zegt de woordvoerder. Meer dan 340 gemeenten sturen gezamenlijk ruim 10.000 zorgorganisaties aan. “Door die versnippering lekt veel geld weg. Daarnaast wordt relatief veel lichte of niet-effectieve hulp ingezet, terwijl de specialistische zorg juist onder druk staat.”
Gevolgen voor de jeugdzorg
Volgens van der Galiën begint het huidige systeem zijn grenzen te bereiken. Door de toenemende vraag en de stijgende kosten komt de specialistische hulp steeds verder onder druk te staan. “De jeugdzorg barst uit zijn voegen. Als iedereen zorg krijgt, komt juist de specialistische zorg voor de meest kwetsbare kinderen onder druk te staan.” Ook voor professionals heeft deze ontwikkeling grote gevolgen. De werkdruk neemt toe doordat zij steeds meer jongeren moeten begeleiden binnen een ingewikkeld en versnipperd zorgsysteem. “Professionals moeten steeds meer kinderen helpen in een complex systeem. Dat maakt het steeds moeilijker om mensen voor de sector te behouden.”
Gevolgen voor gezinnen
Niet alleen zorgprofessionals merken de gevolgen. Ook gezinnen ervaren volgens de woordvoerder dat het huidige systeem niet altijd goed functioneert. “Het aanbod is versnipperd en niet altijd even effectief. Trajecten duren soms onnodig lang en gezinnen worden regelmatig doorgestuurd voordat zij op de juiste plek terechtkomen.” Vooral kinderen met zware problematiek lopen daardoor het risico dat zij niet snel genoeg de specialistische hulp krijgen die zij nodig hebben.
Oplossingen
Volgens Jeugdzorg Nederland zijn structurele veranderingen noodzakelijk om de kosten beheersbaar te houden. Van der Galiën zegt dat de brancheorganisatie ervoor pleit de jeugdzorg tegelijkertijd te versterken en te beperken. “Versterken betekent investeren in bewezen effectieve specialistische zorg voor kinderen en gezinnen die die hulp echt nodig hebben. Beperken betekent scherper kiezen waar jeugdzorg wel en niet van is.” Volgens Jeugdzorg Nederland moet meer worden geïnvesteerd in preventie op scholen, in wijken en binnen gezinnen, zodat lichte hulpvragen niet automatisch bij de jeugdzorg terechtkomen. Daarnaast moeten gemeenten volgens Jeugdzorg Nederland de versnippering terugdringen, administratieve lasten verminderen en stoppen met hulpvormen waarvan de effectiviteit onvoldoende is bewezen.
Grafiek is gebaseerd op cijfers van CBS Statline
Reële kosten in euro’s aan de jeugdzorg in gemeente Zeist
