AMERSFOORT- In Amersfoort is er sinds 2021 geen duidelijke lijn van de nieuwbouw van woningen. De cijfers wisselen sterk per jaar blijkt uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de statistiek (CBS StatLine). Het ene jaar gaan de cijfers van de nieuwbouw omhoog, en het andere jaar weer omlaag, zonder echt patroon.
In 2021 kwamen er 1043 nieuwbouwwoningen bij maar in 2022 zakte dit al best flink naar 673 woningen en in 2023 blijft het redelijk stabiel met 678 woningen. In 2024 gaat het weer omhoog naar 831 woningen. Maar in 2025 is er weer een grote daling naar 335 woningen. Dat is bijna 60% minder dan 2024 en ook meteen het laagste aantal nieuwbouwwoningen sinds 2015.
Nieuwbouw woningen in Amersfoort (totaal)
Alle cijfers zijn voorlopig.
Schommelingen
De gemeente Amersfoort herkent deze schommelingen. Volgens woordvoerder Simon Lamme is het deels normaal dat de aantallen per jaar zo verschillen. “Het ene jaar komen er vooral wat grote projecten af en andere jaren wat minder. Uiteraard kan het aantal projecten dat per jaar af komt ook variëren. We zien wel een afnemende trend nadat we de jaren daarvoor juist een oplopende trend zagen,” zegt hij. Volgens Lamme zijn vooral grote woningbouwprojecten bepalend voor de jaarlijkse cijfers. ‘Grote projecten hebben inderdaad de grootste invloed op het aantal woningen, al tellen ook kleinere projecten flink mee in de aantallen die worden gerealiseerd.’
Volgens Thom Kraanen, Fractievoorzitter van lokale partij KeiHart voor Amersfoort komen de schommelingen vooral door grote bouwprojecten van vroeger die nu klaar zijn. ‘Die grote projecten zijn nu grotendeels afgerond en nieuwe projecten komen wel op gang, maar door veranderingen in beleid loopt het soms vertraging op,’ zegt hij. Volgens hem speelt beleid dus best een grote rol. Als regels veranderen, bijvoorbeeld over parkeren of mobiliteit, dan weten ontwikkelaars soms niet precies waar ze aan toe zijn en dat vertraagt alles.
Meerdere dingen tegelijk
Kraanen zegt ook dat niet een oorzaak is maar een combinatie van verschillende dingen. Zo spelen landelijke problemen zoals stikstof en bouwkosten die omhooggaan een rol. Daardoor wordt bouwen lastiger en soms ook duurder of trager. Ook juridische procedures en bezwaren van omwonenden zorgen volgens hem voor vertraging. ‘Dat zorgt er ook voor dat projecten soms later starten of dat plannen worden aangepast,’ legt hij uit. Daardoor kunnen de aantallen nieuwbouwwoningen per jaar sterk verschillen.
De gemeente noemt vergelijkbare oorzaken. Vooral bouwkosten en bezwaarprocedures zorgen volgens Lamme vaak voor vertraging. ‘Hoge bouwkosten maken dat planvorming langer kan duren om het financieel haalbaar te maken. Bezwaarprocedures kunnen de start bouw uitstellen of, als bezwaren gegrond zijn, maken dat plannen deels aangepast moeten worden.’
Niet alleen maar aantallen
Volgens Keihart voor Amersfoort gaat het niet alleen om zoveel mogelijk bouw. Het gaat ook om wat voor woningen en waar. Ze geven aan dat Amersfoort in 2021 een piek had, maar dat daarna meer gekeken is naar wat er eigenlijk nodig is in de stad. Dus niet alleen snelheid, maar ook kwaliteit en wat mensen willen. Daardoor kan het ook gebeuren dat het ene jaar hoger ligt en het andere jaar lager, omdat keuzes anders worden gemaakt.
Ook de gemeente zegt dat kwaliteitseisen daarin meespelen. ‘We bouwen ook met het oog op de toekomst. Woningen staan er bijvoorbeeld 100 jaar. Dus stellen we als gemeente kwaliteitseisen die in combinatie met de hoge bouwkosten de financiële haalbaarheid van een plan onder druk kunnen zetten.’
Bouwen
Volgens de fractievoorzitter is er nog wel ruimte voor nieuwbouw in Amersfoort, maar dat is niet overal even makkelijk. Binnen de stad kan er volgens hem vooral gekeken worden naar bestaande gebouwen die hoger gemaakt kunnen worden of aangepast. Aan de randen van de stad ziet de partij ook nog mogelijkheden voor nieuwbouw, bijvoorbeeld richting Station Hoevelaken en Stoutenburg-Noord. Tegelijkertijd benadrukt hij dat dit vooral plannen voor de langere termijn zijn en niet iets dat direct op korte termijn gerealiseerd wordt.
De gemeente noemt als grote lopende en geplande projecten Langs Eem en Spoor, Hoefkwartier en Bovenduist. Daarnaast zijn er verspreid over de stad nog plannen voor ongeveer 4.000 woningen. Over de toekomst is de gemeente voorzichtig. ‘Dat is moeilijk te voorspellen,’ zegt Lamme. ‘Vooral het effect van netcongestie maakt de voortgang van veel plannen nu onzeker. Voor 2026 verwachten we nog geen opgaande lijn ten opzichte van 2025.’ Wel verwacht de gemeente dat vanaf 2027 meerdere projecten in uitvoering komen. ‘Tot en met 2030 staan er ruim 5.000 woningen gepland, wat aansluit bij het doel van gemiddeld 1.000 woningen per jaar.’
Vergelijking nieuwbouwwoningen tussen Apeldoorn, Nijmegen en Amersfoort
Wanneer je de cijfers van Amersfoort vergelijkt met andere middelgrote gemeenten zoals Apeldoorn en Nijmegen, valt op dat schommelingen in de nieuwbouw niet uniek zijn. In Apeldoorn en Nijmegen zijn ook duidelijke verschillen per jaar zichtbaar, met zowel stijgingen als dalingen. De aantallen wisselen daar ook sterk tussen 2021 en 2025. Wat wel opvalt is dat Amersfoort in 2025 relatief laag uitkomt in vergelijking met de andere gemeenten. Waar andere steden nog honderden tot soms meer dan duizend woningen per jaar realiseren, ligt het aantal in Amersfoort duidelijk lager.
