Bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen in Amersfoort sloegen GroenLinks en de PvdA voor het eerst de handen ineen. Kijkend naar de landelijke politiek was dit geen verrassende zet, maar op lokaal niveau stond deze keuze nog niet muurvast. Uiteindelijk wel met succes, want de partij kwam als grote winnaar uit de tussentijdse prognoses. Bastienne Bernasco, co-voorzitter van het bestuur van GroenLinks-PvdA in Amersfoort, blikt terug op de keuze om samen te gaan, verschillen tussen beide partijen en een uitslag die, ondanks een verloren zetel, voelt als een overwinning.
Volgens Bernasco begon het traject met een brede verkenning binnen de gemeenteraad om de opties voor een linkse samenwerking in kaart te brengen. Al snel bleek de klik tussen GroenLinks en de PvdA van beide kanten het sterkst. “De reden is eigenlijk heel simpel”, legt Bernasco uit. “De combinatie van groen en sociaal is ontzettend krachtig. Bovendien is het lastig aan de kiezer uit te leggen als je landelijk wel samengaat, maar op lokaal niveau niet. Je kunt zowel programmatisch als qua mankracht simpelweg beter de krachten bundelen.”
Hoewel de landelijke samenwerking tussen de partijen een duwtje in de rug gaf, benadrukt Bernasco dat er absoluut geen sprake was van dwang vanuit Den Haag. “Nee, het moest niet, we konden helemaal zelf kiezen”, lacht de co-voorzitter. “Het was echt een afweging op lokaal niveau. Als je kijkt naar de dynamiek in de raad en de programmapunten die we wilden realiseren, kwamen we tot de conclusie dat dit gewoon heel kansrijk zou kunnen zijn.”
Samenwerking in de praktijk
Helemaal nieuw was de samenwerking overigens niet. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in 2025 trokken de Amersfoortse campagneteams ook al gezamenlijk op. “De teams waren daardoor al goed op elkaar ingespeeld. Bovendien konden we makkelijk gebruikmaken van de nieuwe logo’s en campagneartikelen die landelijk werden geproduceerd. Dat liep eigenlijk gestroomlijnd.”
Toch ging de samensmelting niet helemaal zonder slag of stoot. Beide partijen blijken zo hun eigen gewoontes te hebben overgehouden als het gaat om procedurele kwesties. “Echte inhoudelijke verschillen kan ik achteraf lastig herleiden, die waren heel subtiel”, blikt Bernasco terug. “Waar de verschillen wel zaten, was in de procedures binnen de partijen. Hoe kom je tot beslissingen? Hoe richt je een algemene ledenvergadering in en hoe komt de besluitvorming daar tot stand? Dat zijn echt procedurele kwesties. Die moesten we even van elkaar overnemen en integreren, maar dat lukte prima.”
Ook het smeden van één kieslijst uit twee bestaande partijen leverde weinig frictie op. In plaats van een herverdeling waarbij evenveel plekken naar de PvdA als naar GroenLinks moesten gaan, kozen de selectiecommissies voor een andere tactiek. “De commissie die de lijst samenstelde, heeft heel sterk gekeken naar het smeden van een sterk team. We wilden gewoon een krachtig team op de lijst”, vertelt Bernasco. Uiteindelijk mochten de leden tijdens een algemene ledenvergadering democratisch stemmen over de definitieve lijst én de lijsttrekker.
Bitterzoete winst
Het harde werk in campagnetijd wordt beloond voor de partij. Het zijn nog wel tussentijdse uitslagen, maar als het zo blijft, wordt de partij de grootste van Amersfoort. Een scenario waar Bernasco stiekem al op hoopte, al hield het bestuur rekening met alle mogelijke uitkomsten. “Natuurlijk hebben we alle scenario’s vooraf besproken”, geeft Bernasco toe. “Levert apart meedoen meer op, of juist samen? Wij gingen overduidelijk voor gezamenlijke winst.”
Als er puur naar de cijfers gekeken wordt, is de winst toch ietwat bitterzoet. In de vorige gemeenteraadsverkiezingen waren de partijen, los van elkaar, goed voor in totaal acht zetels. Ditmaal zijn dat er zeven. Eén zetel minder dus, maar toch overheerst bij Bernasco het positieve gevoel. “We zien dit echt als iets positiefs. In de huidige politieke dynamiek zie je de enorme opkomst van lokale partijen, daar hebben wij natuurlijk ook enigszins last van gehad. Maar we zijn wel de grootste. We kunnen nu samen met andere partijen een mooie coalitie gaan smeren.”
Blik op de formatie
Als grootste partij ligt het initiatief voor de formatie nu bij GroenLinks-PvdA. De op een na grootste partij in de stad is Keihart voor Amersfoort. Of er gesprekken en eventueel zelfs een samenwerking gaat komen tussen de partijen, is nog een groot vraagteken. Het proces ligt nu in handen van de kersverse fractie. “Onze lijsttrekker gaat daarmee beginnen en er wordt een verkenner aangesteld. Het is nu nog echt te vroeg om daar conclusies uit te trekken.”
Wat de uitkomst van de coalitieonderhandelingen ook wordt, de gekozen koers is lokaal nu al een ongekend succes gebleken. “We hebben een ontzettend sterke beweging neergezet met enorm veel actieve vrijwilligers tijdens de campagne. En daarbij is het aantal leden bij beide partijen de afgelopen tijd flink toegenomen. We zijn allemaal echt enorm trots.”
