Voor het eerst in jaren maken minder jongeren in Amersfoort gebruik van jeugdzorg. Volgens voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), gepubliceerd op 30 april 2026, daalde het percentage jongeren tussen de 0 en 23 jaar met jeugdzorg in 2025 naar 10,7 procent. Daarmee komt Amersfoort voor het eerst in jaren onder het landelijk gemiddelde van 10,8 procent uit.
Tussen 2021 en 2024 lag het aandeel jongeren in de jeugdzorg in Amersfoort juist structureel boven het landelijke gemiddelde. De plotselinge daling afgelopen jaar roept daarom vragen op: hoe is hij te verklaren en wat vertelt hij over hoe het met jongeren in Amersfoort gaat?
Een medewerker van een zorgaanbieder uit Amersfoort plaatst kanttekeningen bij de cijfers. De bron wil anoniem blijven; naam en functie zijn bekend bij de redactie.
Volgens de medewerker betekent de daling niet automatisch dat het beter gaat met jongeren in Amersfoort. “Ik zie de problemen op andere plekken terugkomen, bijvoorbeeld binnen de Wmo en in de wachtlijsten van de ggz zodra jongeren achttien worden,” zegt de bron.
Volgens de medewerker spelen bezuinigingen een belangrijke rol. “Bij de aanbesteding was het expliciet de opdracht om te besparen. Minder budget voor jeugdhulp leidt logischerwijs tot minder indicaties.” Ook veranderingen binnen de organisatie van de specialistische jeugdhulp in de regio zouden invloed kunnen hebben gehad. “Er zijn minder gecontracteerde aanbieders. Dat kan betekenen dat er strenger wordt geïndiceerd.”
Daarnaast zouden problemen vaker worden opgevangen door scholen, wijkteams en buurtorganisaties. “Het is goed mogelijk dat preventie op lokaal niveau een grotere rol speelt, maar of dat voldoende is, weet ik niet.”
Cijfers uit officiële bronnen
De cijfers over jeugdzorg in Amersfoort zijn afkomstig uit de CBS-dataset Kerncijfers over jeugdzorg. De gegevens over de periode 2021 tot en met 2024 zijn daarnaast terug te vinden in de Monitor Inclusieve Stad 2025 van de gemeente Amersfoort, die eveneens gebaseerd is op CBS-data. Daaruit blijkt dat de jeugd van Amersfoort jarenlang bovengemiddeld veel gebruik maakte van jeugdzorg.
De medewerker waarschuwt er wel voor om cijfers niet los van de praktijk te bekijken. “Ik ben geen fan van het idee dat cijfers alles zeggen. Ze worden soms gebruikt om te laten zien dat het goed gaat, terwijl de problemen alleen verschuiven.”
Dataverantwoording
De cijfers in dit artikel zijn afkomstig uit de CBS-dataset Kerncijfers over jeugdzorg en uit de Monitor Inclusieve Stad 2025 van de gemeente Amersfoort, die eveneens gebaseerd is op CBS-data. Voor deze analyse is gekeken naar het percentage jongeren van 0 tot 23 jaar dat gebruikmaakt van jeugdzorg in de periode 2021-2025.
Cijfers van vóór 2021 zijn niet meegenomen, omdat de invoering van de Jeugdwet in 2015 en latere wijzigingen in registratiemethoden hebben geleid tot een zogenoemde trendbreuk. Volgens het CBS zijn gegevens van vóór en na 2021 daardoor minder goed vergelijkbaar. De cijfers over 2025 zijn voorlopig en kunnen later nog worden aangepast.
Waarom cijfers van vóór 2021 ontbreken
Cijfers van vóór 2021 zijn bewust niet meegenomen in deze analyse. In 2015 werd de Jeugdwet ingevoerd, waardoor gemeenten volledig verantwoordelijk werden voor de jeugdzorg. De stelselwijziging zorgde in de jaren daarna voor veranderingen in de registratie van gegevens.
Daarnaast voerde het CBS rond 2021 verbeteringen door in de manier waarop de data werd verzameld en verwerkt. Daardoor zijn cijfers vanaf 2021 consistent en beter onderling vergelijkbaar. Om een betrouwbare trend te kunnen schetsen, richt deze analyse zich daarom op de periode 2021-2025.
Hoewel er ook voor de jaren 2015 tot en met 2020 CBS-cijfers beschikbaar zijn, benadrukt het CBS zelf dat deze niet goed vergelijkbaar zijn met de cijfers vanaf 2021. Door wijzigingen in wetgeving en registratiemethoden is sprake van een zogenoemde trendbreuk.
Geen garantie op verbetering
Dat minder jongeren jeugdzorg ontvangen, betekent volgens de medewerker niet automatisch dat de problemen onder jongeren afnemen. “We zien juist dat de druk zich verplaatst. Jongeren die geen jeugdzorg meer krijgen, komen later vaak alsnog terecht bij andere instanties.”
Of de daling structureel is, hangt volgens de bron vooral af van politieke keuzes. “Hoe meer er wordt bezuinigd, hoe minder geld beschikbaar is voor jeugdhulp. Uiteindelijk is dat een politieke beslissing.”
Veranderende jeugdzorg in de regio
De daling vindt plaats in een periode waarin de jeugdzorg in de regio ingrijpend is veranderd. Sinds 2024 is de specialistische jeugdhulp in de regio anders georganiseerd. De gemeente Amersfoort hoopt met die centralisatie en een grotere nadruk op preventie de zorg efficiënter en toegankelijker te maken.
Of die veranderingen daadwerkelijk hebben bijgedragen aan de daling van het aantal jongeren in de jeugdzorg, is nog onduidelijk. Wel staat vast dat de druk op de jeugdzorg in Amersfoort de afgelopen jaren hoog was, met percentages die lange tijd boven het landelijk gemiddelde lagen.
