Foto: Ben Krewinkel

In de journalistiek is denken nooit genoeg. Onderzoek doen en analyseren is hooguit het halve werk; daarna begint het echte sjouwwerk. Bronnen vinden, nabellen, overtuigen, wachten, nog eens bellen. Uiteindelijk moet er iets uitkomen: een artikel, een item, een productie. Iets dat af is. Dat is precies wat het vak zo mooi maakt, maar ook zo vermoeiend. Komend halfjaar mag ik stoppen vóór die laatste stap. Ik mag denken, zonder te hoeven leveren. Wat een verademing. 

Journalistiek wordt vaak voorgesteld als één handeling: je zoekt iets uit en je maakt er iets van. In de praktijk zijn dat twee totaal verschillende vaardigheden. Denken vraagt om rust, twijfel en tijd. Maken vraagt om snelheid, keuzes en afronden. In mijn opleiding ligt de nadruk op dat laatste. Maar misschien schuilt het gevaar erin dat we leren produceren voor we leren nadenken. Dat ik nu verlang naar theorie, zegt misschien minder over mijn motivatie en meer over hoe zeldzaam die denkruimte is geworden.

Dat verlangen naar denkruimte is niet uniek voor journalisten. In steeds meer beroepen ligt de nadruk op doen, produceren en opleveren. Uit onderzoek van RIVM, TNO en Trimbos blijkt dat het aantal burn-out gerelateerde klachten al jaren toeneemt door te lang stress door werk of studie Met name onder jonge mensen, en in het bijzonder bij vrouwen. Psychologen waarschuwen al jaren voor wat zij cognitieve overbelasting noemen: het gevoel dat je hoofd nooit ‘uit’ mag, omdat elke gedachte meteen rendement moet hebben. Burn-out wordt vaak gekoppeld aan lange werkdagen, maar minstens zo belangrijk is het ontbreken van reflectietijd. Niet kunnen nadenken zonder doel, zonder deadline.

Misschien verklaart dat waarom dit halfjaar zo aantrekkelijk voelt. In de academische wereld werkt het bijna omgekeerd. Daar is het proces belangrijker dan de uitkomst. Je mag terugkomen op conclusies, iets níét afmaken, een gedachte laten sudderen. Dat staat haaks op de journalistiek, waar onaf nooit een optie is. Waar een vraag pas telt als hij eindigt in een verhaal.

Misschien romantiseer ik deze periode en het ‘even iets anders doen’ wel teveel en heb ik over een aantal maanden weer zin om te mogen denken én doen. Maar ik ben te nieuwsgierig om het niet uit te proberen. Dus nee, laten we het geen journalisitieke burn-out noemen. Het is eerder journalistieke verzadiging.

Tips zijn welkom 
Kijk hier (https://www.youtube.com/watch?v=zdwpso4sRjY) als je wilt weten wie er in de redactie van SVJmedia zitten. Mail ons svjmedia@hu.nl als je leuke tips hebt voor ons en als het jou ook leuk lijkt om in de toekomst ook (video)verhalen te maken voor dit platform voor en door jonge journalisten van de School voor de Journalistiek Utrecht.