CULEMBORG – Op de middelbare school Lek en Linge verzamelen de scholieren zich na de pauze voor de aula deuren. In de aula worden de laatste voorbereidingen door Muziek aan de Lek genomen voor een voorlichting. Het gaat om een voorlichting over een klassiek concert uit de barok, die de leerlingen de week erop zullen bijwonen.
Het ensemble is voor de laatste keer druk aan het repeteren en bezig met de soundcheck, ‘In het theater had ik het anders gedaan, maar voor dit publiek kan het’, roept regisseur Michael Diederich, net voordat de deuren geopend worden. Een grote groep kinderen van ongeveer veertien jaar oud stroomt binnen. Op het podium staat een piano, een cello en een gitaar waar de muzikanten en de operazangeres klaar staan. De leerlingen komen rumoerig en nieuwsgierig binnen.
Interactieve voorstelling
Wat begint met een korte introductie door de muziekdocent, wordt gevolgd door de regisseur die de aandacht trekt. Hij begint met het spelen van een spel met het publiek. Daarna worden de muzikanten één voor één samen met hun instrument geïntroduceerd, ze leggen uit wat voor instrument ze spelen en hoe ze in dit vakgebied gerold zijn. Vervolgens spelen ze een stukje op hun instrument. Dit wordt kort op een luchtige manier uitgevoerd, zo gaat Michael met Henriette, klavecinist, in gesprek. Ze geeft echter antwoord op de vragen door middel van de historische piano. ‘Met een muziek instrument hoef je niet te praten om de emotie over te brengen’, vertelt Henriette. Tijdens de voorlichting, neemt de regisseur de leerlingen op een interactieve manier mee en laat ze actief mee doen.
Muziek aan de lek is een organisatie die in Culemborg verschillende concerten met klassieke muziek uit de zeventiende tot en met de negentiende eeuw aanbiedt. Met de verschillende muzikanten proberen zij de klanken uit die tijd te laten doorklinken in het heden, doordat zij zich richten op de historische uitvoeringspraktijk. Ze bespelen historische instrumenten, of kopieën daarvan uit dezelfde periode. Zo proberen zij de muziek zo authentiek mogelijk te laten klinken, zoals die destijds heeft geklonken.
Onderzoek vergrijzing
Na de coronaperiode is er een grote stijging geweest in het aantal bezoekers van klassieke concerten. Zo laten cijfers van het CBS zien dat er in 2024 zo een 2,17 miljoen bezoekers waren. Terwijl dit in 2019 nog 1,85 miljoen was. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap schrijft in zijn rapport Cultuur in Beeld dat bij de traditionele kunstuitingen, waar klassieke muziek onder valt, de belangstelling na lange tijd afneemt. Dit komt volgens hen doordat de generaties die hiermee opgegroeid zijn, uitsterven. Er worden echter verschillende aannames gedaan over het publiek en de vergrijzing van klassieke muziekconcerten. Zo is er het uiterst negatieve scenario dat klassieke muziek uiteindelijk zal uitsterven. Daartegenover staat de positievere hypothese dat vergrijzing bij klassieke muziekconcerten van alle generaties is en dat de interesse in klassieke muziek vaak pas op latere leeftijd ontstaat.
Voor Henriette, klavecinist en de organisator van Muziek aan de Lek, heeft de vergijzing altijd een rol gespeeld en heeft dit helemaal geen negatieve nadruk. ‘Wij zijn erg blij met ons publiek en we blijven erg goed verkopen’. Tegenwoordig komen kinderen veel minder in aanmerking met klassieke muziek, door de hoeveelheid van muzikale aanbod. Muziek aan de Lek organiseert vaker voorlichtingen op scholen en laat kinderen op een toegankelijke manier kennis maken met klassieke muziek.
Modern jasje
Het concert dat de week daarop wordt gespeeld is in een modern jasje getrokken, zo heet het ‘Händel goes Tinder’, George Händel was een beroemde componist uit de 17de eeuw. Door het samen te voegen met sociale media is er een publiek ontstaan van twee groepen; de oudere generatie die interesse kreeg in het concert vanwege componist Händel. En de tweede groep die juist interesse kreeg in het moderne jasje van sociale media. Dit heeft ervoor gezorgd dat de twee groepen samen in aanmerking kwamen en er een nieuwe dynamiek is gecreëerd.
Kracht van de eerste kennismaking
De meningen van de leerlingen zijn erg verdeeld over de voorlichting. Bram (14) vind het niet heel leuk, ‘Vrijwillig zou ik er niet nog een keer naartoe willen gaan’, vertelt hij. Daarentegen sprak het Temir (14) juist aan. ‘Ik heb nooit gedacht dat ik iets met klassieke muziek had, maar het is wel leuk’, zegt hij. Muziekdocent Julian Dubois vind dat een introductie het belangrijkste is vooraf aan een klassiek concert voor kinderen, dit maakt het veel toegankelijker en laagdrempeliger. Het valt hem op dat de meerderheid van de leerlingen niet een directe interesse krijgt in de klassieke muziek, na een concert.
Volgens Julian is dat niet het belangrijkste. ‘het is belangrijk dat ze dit ontdekken, dat ze weten dat het bestaat. Ze hoeven het nu niet leuk te vinden, niet te plaatsen, want het is ook even wennen. Als je de zangeres op een zin hoort inzetten, maakt dat echt indruk, dat vind ik belangrijk om te laten plaatsvinden. Dat de leerlingen zich desnoods ongemakkelijk voelen en misschien niet zo goed weten wat ze ermee moeten. Maar je hoeft het niet leuk te vinden, het in aanraking komen met deze muziek stijl staat voor mij centraal’, vertelt Julian.
Bezuinigingen
De bezuinigingen die jaren geleden op de cultuursector zijn aangebracht, hebben nog steeds hun littekens achtergelaten. Een van de gevolgen die dit heeft gehad, is dat het leren bespelen van een muziekinstrument veel minder toegankelijk is geworden. ‘Het leren bespelen van muziekinstrumenten is enorm duur geworden, waardoor niet elk kind dat een passie voor muziek heeft en het thuis financieel wat minder breed heeft, in aanmerking komt voor de lessen’, vertelt Pablo Gregorian, medeoprichter van Muziek aan de Lek.
