Het aandeel jeugdhulptrajecten dat in Culemborg via de huisarts wordt verwezen is tussen 2023 en 2025 gedaald, maar ligt nog steeds boven het landelijke gemiddelde. Volgens de gemeente komt dat doordat huisartsen sinds eind 2024 vaker eerst doorverwijzen naar het sociaal team, dat een grotere rol moet krijgen bij de toegang tot jeugdhulp.
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat in 2023 49,8 procent van de jeugdhulptrajecten in Culemborg via de huisarts werd verwezen. Landelijk lag dat aandeel op 35,2 procent. In 2024 ging het om 48,8 procent tegenover 34 procent landelijk. In 2025 daalde het aandeel in Culemborg naar 41,2 procent, terwijl het landelijke gemiddelde uitkwam op 32,8 procent.
Minder regie voor lokale teams
Volgens Jeugdzorg Nederland verloopt landelijk ongeveer 40 procent van de verwijzingen naar specialistische jeugdhulp via de medische verwijsroute, met name via de huisarts. Daardoor vindt een aanzienlijk deel van de instroom plaats buiten het directe zicht van lokale teams. De organisatie vindt dat lokale teams een grotere rol moeten spelen bij de toegang tot jeugdhulp. Volgens Jeugdzorg Nederland kunnen deze teams breder kijken naar de situatie van kinderen en gezinnen en beoordelen welke ondersteuning het meest passend is.
Daarnaast waarschuwt de organisatie dat een relatief grote instroom via de huisarts gevolgen kan hebben voor de jeugdzorg. Wachttijden kunnen oplopen wanneer onvoldoende wordt gekeken naar de achterliggende oorzaken van problemen. Ook bestaat volgens Jeugdzorg Nederland het risico dat jongeren sneller bij specialistische hulp terechtkomen, terwijl vraagstukken rond bijvoorbeeld schulden, scheidingen of bestaanszekerheid onvoldoende worden meegenomen.
Gemeente ziet effect van nieuwe afspraken
De gemeente Culemborg herkent het beeld dat relatief veel jongeren via de huisarts in de jeugdhulp terechtkomen. Volgens beleidsadviseur Jeugd Clara Kooreman is de gemeente daar de afgelopen jaren actief op gaan sturen. “Vanaf eind 2024 hebben we met de huisartsen de afspraak gemaakt dat zij doorverwijzen naar het sociaal team”, zegt Kooreman. Daardoor zijn volgens haar minder verwijzingen rechtstreeks via de huisarts verlopen. Huisartsen blijven wel een wettelijke verwijzer en kunnen nog altijd direct doorverwijzen wanneer sprake is van specialistische problematiek of een crisissituatie.
Waarom het aandeel huisartsverwijzingen in Culemborg hoger ligt dan het landelijke gemiddelde, weet de gemeente niet precies. Kooreman vermoedt dat de route via de huisarts voor inwoners vaak sneller en eenvoudiger is. Volgens haar heeft een huisarts doorgaans beperkte tijd om een situatie te beoordelen, terwijl het sociaal team uitgebreider kan kijken naar de omstandigheden van een gezin. Binnen het team werken onder meer jeugdconsulenten, Wmo-consulenten en schuldhulpverleners samen. Daardoor kan volgens de gemeente beter worden onderzocht welke ondersteuning daadwerkelijk nodig is.
Meer aandacht voor normaliseren
De gemeente ziet de daling van het aandeel huisartsverwijzingen als een positieve ontwikkeling. Om de toegang via het sociaal team te versterken, heeft de gemeente een psycholoog aangesteld die aanmeldingen oppakt en zelf kortdurende behandeling kan bieden. Volgens Kooreman wil de gemeente problemen waar mogelijk normaliseren en demedicaliseren voordat specialistische hulp wordt ingezet. Het doel is om eerst te kijken welke ondersteuning binnen het gezin of de directe omgeving mogelijk is voordat wordt doorverwezen naar zwaardere vormen van jeugdhulp.
Jeugdzorg Nederland vindt dat lokale teams meer regie moeten krijgen op de toegang tot jeugdhulp. Volgens Kooreman sluit de werkwijze van Culemborg daarbij aan. De gemeente probeert hulpvragen eerst via het sociaal team te beoordelen voordat specialistische jeugdhulp wordt ingezet.
Samenwerking blijft aandachtspunt
De gemeente blijft de samenwerking met huisartsen verder ontwikkelen. Volgens Kooreman overlegt de gemeente twee keer per jaar met het bestuur van de huisartsen over de samenwerking. Daarnaast heeft een jeugdondersteuner van het sociaal team regelmatig contact met huisartsen over individuele situaties.
Hoewel het aandeel huisartsverwijzingen in Culemborg nog steeds boven het landelijke gemiddelde ligt, laat de daling van de afgelopen jaren volgens de gemeente zien dat de nieuwe werkwijze effect heeft. De komende jaren moet blijken of die ontwikkeling zich verder doorzet.
