CULEMBORG – De acceptatie van homoseksualiteit onder jongeren is de afgelopen jaren gedaald in Culemborg. Uit de meest recente Gezondheidsmonitor Jeugd blijkt dat het aantal jongeren in de gemeente dat het normaal vindt als twee vrouwen of mannen op elkaar verliefd zijn, is afgenomen van 75 procent in 2019 naar 49 procent in 2023. Terwijl juni als Pride-maand in het teken staat van aandacht voor gelijkheid en acceptatie van de LHBTIQA+-gemeenschap, lijkt deze acceptatie voor queer personen in Culemborg nog niet vanzelfsprekend.
Als onderdeel van de Gezondheidsmonitor Jeugd van de GGD Gelderland-Zuid, die elke vier jaar plaatsvindt, worden leerlingen uit de tweede en vierde klas vragen gesteld over seksuele diversiteit en gender. Sinds het begin van de metingen in 2007 is het percentage jongeren dat het normaal vindt als twee vrouwen of mannen op elkaar verliefd zijn alleen maar gestegen, tot de meest recente meting in 2023. In dit jaar is een aanzienlijke daling te zien in het percentage leerlingen dat homoseksualiteit als normaal beschouwt. Bovendien is het percentage dat dit verkeerd vindt, in hetzelfde jaar gestegen.
In de onderstaande grafiek wordt door de jaren heen het percentage jongeren uit Culemborg weergegeven dat homoseksualiteit als normaal en verkeerd beschouwt:
Veiligheid
De afnemende acceptatie onder jongeren heeft invloed op het gevoel van veiligheid onder queer personen in Culemborg. Tom van Doesburg is oprichter van QueerVolt Nederland en Europa en nauw betrokken bij de Culemborgse gemeenschap voor LHBTIQ+-personen ‘Queeremborg’. Hij ziet dit als inwoner van de gemeente zelf ook terug: ‘Een groep jongeren heeft mij regelmatig met een Progress Pride-vlag zien lopen. Zij hebben mij op straat en bij mijn voordeur uit lopen schelden en hebben uiteindelijk ook de tuindeur meerdere keren ingetrapt.’
Dat leden van de LHBTIQA+-gemeenschap zich niet altijd veilig voelen, blijkt ook uit de Welzijnsmonitor 2025 van Vizier Oost. In de regio Rivierenland voelt 53% zich soms tot vaak onveilig, het hoogste percentage uit de onderzochte gebieden in Gelderland en Overijssel. Opvallend is echter dat Culemborg op basis van ervaringen van van cisgender personen die homoseksueel, lesbisch, bi+ seksueel of aseksueel zijn in dit onderzoek juist wel relatief goed scoort op het gebied van acceptatie, veiligheid en beleid. Van Doesburg denkt zelf dan ook niet dat de totale acceptatie in Culemborg afneemt, maar dat er sprake is van een verschuiving: ‘Waar vroeger met name de oudere generatie problemen had en homofoob was, en jongeren juist meer open minded en betrokken waren bij dit soort zaken, zie je dat dat nu aan het draaien is. Juist een jongere generatie denkt steeds negatiever over queer personen.’
Paarse Vrijdag
Deze verminderde acceptatie van homoseksualiteit onder jongeren heeft, volgens Van Doesburg, ook invloed op scholen in Culemborg: ‘We zijn bezig geweest met Paarse Vrijdag afgelopen jaar, en daar merkte je aan alle kanten, zeker bij scholen, toch een terughoudendheid als het gaat om het organiseren van zaken. Niet omdat ze zelf niet zouden willen, maar omdat ze gewoon bang zijn voor de reactie van bepaalde groepen op school.’
Uit onderzoek van NOS Stories blijkt dat de onrust rond Paarse Vrijdag in Nederland in het algemeen toeneemt. De dag zou voor weerstand en problemen zorgen op middelbare scholen. Kinderombudsman Margrite Kalverboer geeft bovendien aan zich zorgen te maken om Paarse Vrijdag wegens de grotere beladenheid die de dag met zich mee brengt. Dit beeld is herkenbaar voor Wilko van Greuningen, docent geschiedenis op Lek en Linge in Culemborg. ‘Ik merk dat organisaties in het algemeen hiermee worstelen, omdat ze niet heel erg een kant willen kiezen.’ Desondanks werd er bij hem op school wel stilgestaan bij Paarse Vrijdag: ‘Er was wel een Paarse Vrijdag viering en in de mentorlessen werd het ook echt wel besproken, doe iets paars aan en spreek je steun uit. Maar in plaats van dat het echt een groot feest was, was het wat minder groot.’
Zorgen
De huidige ontwikkelingen onder jongeren leiden tot zorgen bij van Doesburg: ‘ De jongeren zijn de toekomst, en als die jongeren alsmaar negatiever gaan denken en publiekelijk homofoob durven te zijn, en mensen in elkaar slaan, mensen treiteren, mensen lastigvallen, dan houd ik mijn hart vast voor de toekomst’.
