Dit is de data verantwoording voor het artikel: “Het blootleggen van dark patterns legt de pijnlijke waarheid achter de nieuwe gokcijfers bloot”
In dit artikel laten wij onze werkwijzen en methode zien. Onder aan de pagina kunt u ook onze eigen kritiek punten vinden.
Methode hoofd onderzoek:
Onderzoek gedaan door Sven Pastoor, Floris Rexwinkel
Voor dit onderzoek hebben we naar 14 van de 29 legale Nederlandse goksites gekeken en ge-analyseert om een duidelijk beeld te krijgen van de verschillende dark patterns, die zijn vastgesteld door de KOA (Kansspellen autoriteit) in een onderzoek van Behavioural Insights Nederland en gepubliceerd is op 26 augustus 2025. De verschillende categorieën waarnaar gekeken is zijn als volgt:
| Categorie | Beschrijving | Voorbeeld |
| Onevenwichtige informatie | Bepaalde relevante informatie niet, of minder prominent weergeven dan andere informatie. | De kans op positieve uitkomsten benadrukken. |
| Valse hiërarchie | Bepaalde keuze-opties nadruk geven door visuele kenmerken. | Een groene ‘accepteer alle cookies’-knop, andere opties verstoppen in lange teksten. |
| Pre-selectie | Bepaalde keuzeopties alvast selecteren, of bepaalde velden alvast invullen. | Een vooraf ingevulde inzet. |
| Frictie | Bepaald gedrag moeilijk, of juist heel makkelijk maken. | Drempels bij het opnemen van je saldo. |
| Urgentie | Een gevoel van urgentie creëren, waardoor je snelle, minder weloverwogen beslissingen stimuleert. | Toernooien met een beperkte looptijd. |
| Social proof | Informatie laten zien over het gedrag van anderen, in de hoop dat spelers dit gedrag gaan imiteren. | Winsten van andere spelers laten zien. |
| Gewoontegedrag | Sturen op verslaving/gewoontegedrag: het aanmoedigen van verslaving en/of gewoontegedrag. | Door beloningen te koppelen aan grote aantallen spins. |
Vervolgens lopen we het proces van een account maken af, en letten op of we de verschillende categorieën die in de tabel hierboven worden genoemd. (Het is aangeraden dat als je dit onderzoek zelf wilt uitvoeren je er rekening mee houdt dat je afbeeldingen van je ID of Paspoort moet uploaden. Deze documenten worden 5 jaar lang verplicht bewaard door de gok instellingen.)
Ook tijdens het aanmaak proces let je op de verschillende dark patterns die toegepast worden. Vooral bij het invullen van je limieten.
Nadat je een account hebt aangemaakt analyseer je de inkomst pagina, in meeste gevallen is dit het navigatie scherm waar je naar het casino of de sportboek pagina’s kan gaan.
Omdat dit onderzoek draait om sport weddenschappen navigeren we door naar de sportboek pagina. Deze staat vaak aangegeven als “Sport”
Ook wordt deze pagina weer geanalyseerd, neem ook de verschillende reclames en advertenties mee die worden getoond.
Vanuit deze pagina gaan we naar de voetbal pagina, aangezien voetbal de meest populaire sport is kan het zijn dat je al op deze pagina bent beland toen je naar de sportpagina navigeerde, in dat geval sla deze stap over en ga door naar de volgende.
Als volgende navigeer je naar eerste voetbalwedstrijd die gepland staat, ook hier analyseer je de pagina op verschillende dark patterns.
Probeer nu mee te doen aan een van de mogelijke weddenschapen. Analyseer hier ook de pagina, bij deze kan je letten op pre-selectie.
Volg nu hetzelfde proces bij een andere sport, voor ons onderzoek hebben wij basketbal gekozen. Dit hebben we gedaan omdat het een sport is die vooral in het buitenland wordt gespeeld en daarom mogelijk minder aantrekkelijk is voor Nederlandse gokkers en voor deze reden dan ook minder aandacht krijgt van de goksite.
Voor een simpele visualisatie kunt u de flowchart hier onder raadplegen.
Verantwoording hoofd onderzoek:
Ons onderzoek kijkt naar het toepassen van dark patterns op onlinegoksites met een focus op gok sites die spelers de mogelijkheid geven om geld in te zetten op sportwedstrijden. Het onderzoek is licht gebaseerd op het onderzoek van Behavioural Insights Nederland. Het enige dat wij hiervan hebben gekopieerd is de categorie lijst voor dark patterns. De lijst is het zelfde als hier boven wordt getoond.
Ons onderzoek heeft gekeken naar 14 van de 29 online goksites. De manier waarop wij bij dit aantal zijn gekomen is als volgt
Met advies van datajournalist Joris Verbeek van de Groene Amsterdammer hebben wij ervoor gekozen om een binair onderzoek uit te voeren op de verschillende gok sites. Dit betekent dat we kijken of de sites voldoen aan de dark patterns die in de categorieën lijst vermeld worden en dit aanvinken.
Sites worden vervolgens beoordeeld op de hoeveelheid van categorieën ze aanvinken. Op deze manier kunnen wij een duidelijk beeld krijgen op welke schaal gok sites deze dark patterns toepassen.
Kritiek hoofd onderzoek:
Een belangrijk deel om dit onderzoek beter te kunnen maken is door de sites die in dit onderzoek niet meegenomen zijn door technische problemen of andere omstandigheden wel mee te pakken. Zo krijgen we een beter en completer beeld van de verschillende manieren waarop goksites deze dark patterns toepassen.
In tegenstelling zou het onderzoek in plaats van binair, tertiair uitgevoerd kunnen worden uitgevoerd, zo kunnen we sites beter categoriseren en ordenen. Zoals het onderzoek nu staat is het duidelijk dat veel sites inderdaad gebruik maken van de verschillende dark patterns, echter is het niet duidelijk tot welke niveau.
Omdat dit onderzoek uitgevoerd is door studenten met een gelimiteerd budget is ervoor gekozen niet deel te nemen aan het gokken op deze sites. Als dit echter geen limiterend aspect zou zijn, had het onderzoek wat dieper in kunnen gaan op hoe de verschillende sites spelers belonen, of aansporen na een winst of verlies op de site.
Verantwoording Verslaving:
Onderzoek gedaan door Amy Hermsen
De data over gokverslaving is afkomstig van Connection SGGZ Verslavingszorg. Dit is een specialist in het behandelen van verslaving bij psychische problematiek. De informatie over hulp bij gokverslaving is gebaseerd op betrouwbare en onafhankelijke Nederlandse bronnen, waaronder verslavingszorginstellingen en de Kansspelautoriteit. Deze bronnen bieden inzicht in beschikbare vormen van professionele hulp, preventie en beschermende maatregelen zoals CRUKS. Bronnen: Rijksoverheid, de Kansspelautoriteit en verschillende verslavingszorginstellingen.
Verantwoording Regelgeving:
Onderzoek gedaan door Ellis Buth
De data is afkomstig uit twee rapporten die inzicht geven in deelname aan kansspelen in Nederland. Het eerst rapport, Deelname aan kansspelen in Nederland – meting 2024, is uitgevoerd door Ipsos en beschrijft de omvang, kenmerken en ontwikkelingen van kansspelgedrag onder de Nederlandse bevolking. Het tweede rapport, Drie jaar legaal online gokken, is een publicatie van het WODC en analyseert de effecten van de legalisering van online kansspelen, waaronder deelname, spelersgedrag en mogelijke risico’s. Deze rapporten dienen als primaire en secundaire bronnen voor informatie over kansspelgedrag en -beleid in Nederland. Bronnen: (Blom et al., 2024) en (Van Miltenburg et al., 2024).
Bronnen:
. (2021, 21 september). The Traps of Online Gambling | Gambling Help. Jeu : Aide et référence. https://aidejeu.ca/en/articles/traps-of-online-gambling/
Blom, T., Boiten, M., Hanswijk, M., Stone, S., Crielaard, J., & Bongers, F. (2024). Drie jaar legaal online gokken: Evaluatie van de Wet Kansspelen op afstand. In Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum, Rapport. https://repository.wodc.nl/bitstream/handle/20.500.12832/3407/3495-drie-jaar-legaal-online-gokken-volledige-tekst.pdf?sequence=4&isAllowed=y
Broek, E., & Jonge, P. (2025). Gedragsbeïnvloeding op online kansspelplatformen. In Kansspelautoriteit & Behavioural Insights Nederland, Kansspelautoriteit. https://kansspelautoriteit.nl/publish/library/17/behavioural_insights_gedragsbe_nvloeding_op_online_kansspelplatformen_20250826.pdf
Connection SGGZ. (z.d.-a). Gokverslaving. https://connection-sggz.nl/verslaving/gokverslaving?qooqie_creative_id=347836440840&keywords=gokverslaving%20hulp&gad_source=1&gad_campaignid=1671440379&gbraid=0AAAAAC5cM9LSfZPiVJZdUcoqnRdEJQ0AB&gclid=Cj0KCQiAyP3KBhD9ARIsAAJLnnZWguzDFzQ2j0WlTJtp5Hmvq8X5IgfATzu1SaSWSDDQQxAfm7YRfT0aAmeTEALw_wcB
Connection SGGZ. (z.d.-b). Kenmerkend gedrag van een gokker. https://connection-sggz.nl/verslaving/gokverslaving/kenmerkend-gedrag-van-een-gokker?qooqie_creative_id=394717022575&keywords=gokproblemen&gad_source=1&gad_campaignid=1671440379&gbraid=0AAAAAC5cM9LSfZPiVJZdUcoqnRdEJQ0AB&gclid=Cj0KCQiAyP3KBhD9ARIsAAJLnnafyEBVQ2DxcW3k8vsx2N6c1EvmLxr4BQesA0lB-kCb-ozxkAzcZ2kaAtQ0EALw_wcB
Klimkowski, J., & Klimkowski, J. (2025, 3 november). How the Psychological Impact of Gambling Ads Can Sabotage Healing. East Point Behavioral Health. https://eastpointbehavioralhealth.com/blog/how-the-psychological-impact-of-gambling-ads-can-sabotage-healing/
Meer, J. (z.d.). Wat zijn de populairste sporten om op te wedden in Nederland? https://www.online-casinos.com/nederland/blog/populaire-sporten-om-op-te-wedden/#:~:text=Tijdens%20het%20wedden%20op%20sport%20kun%20je,meer.%20Voetballer%20heeft%20voet%20op%20oranje%20bal.
Parshall, A. (2025, 28 januari). How Sports Betting Apps Use Psychology to Keep Users Gambling. Scientific American. https://www.scientificamerican.com/article/how-sports-betting-apps-use-psychology-to-keep-users-gambling/#:~:text=Wardle%20recently%20co%2Dled%20a,can%20never%20be%20fully%20closed)
Van Miltenburg, C., Hollander, D., & Ipsos I&O. (2025). Deelname aan kansspelen in Nederland: meting 2025. In Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum, Universiteit Utrecht, Universiteit Tilburg, Kansspelautoriteit, Trimbos-instituut, & Ministerie van Justitie en Veiligheid, Ipsos I&O [Report]. https://repository.wodc.nl/bitstream/handle/20.500.12832/3466/rapport-deelname-kansspelen-nederland-2025.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Van Miltenburg, C., Klein Kranenburg, L., Hollander, D., Bouwmeester, J., Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum, I&O Research, Ministerie van Justitie en Veiligheid, Kansspelautoriteit, Trimbos-instituut, & Universiteit Utrecht. (2024). Deelname aan kansspelen in Nederland: meting 2024. In Ipsos I&O & Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum, Rapport Ipsos I&O (pp. 2–112) [Report]. Ipsos I&O. https://206.wpcdnnode.com/ipsos-publiek.nl/wp-content/uploads/2024/06/rapport_deelname-aan-kansspelen-in-nederland_meting-2024.pdf
Van Steenbergen, E., & De Voogt, S. (2021, 29 september). Legaal online gokken op sportwedstrijden: verdwijnen daarmee alle gevaren? NRC. https://www.nrc.nl/nieuws/2021/09/29/legaal-online-gokken-op-sportwedstrijden-verdwijnen-daarmee-alle-gevaren-a4060144
