Het kabinetsplan om opnieuw een eigen bijdrage voor wijkverpleging in te voeren, zorgt voor onrust in Hilversum. Zowel ouderen als wijkverpleegkundigen verwachten dat kwetsbare inwoners zorg zullen mijden als ze er extra voor moeten betalen. Dat kan volgens hen leiden tot verwaarlozing en late signalering van problemen.
De 76-jarige Hilversumse Ria Kok heeft ook hoogte gekregen van de nieuwe plannen. Kok en haar 85‑jarige man hebben zelf nog geen wijkverpleging nodig, maar zien in hun omgeving hoe belangrijk die zorg is. Toch vreest Kok dat een eigen bijdrage voor veel Hilversummers een te grote drempel wordt. ‘Voor mensen met alleen AOW lijkt het mij onmogelijk om zo’n eigen bijdrage te betalen’, vertelt Kok. Zelf zouden zij de kosten nog kunnen dragen, maar ze ziet dat dat lang niet voor iedereen geldt. ‘Wij verkeren in omstandigheden dat we dit kunnen verdragen. Mensen die nooit veel zorg nodig hebben gehad en het nu wel nodig hebben, moeten niet ineens met hoge kosten worden geconfronteerd’, vindt Kok.
Kok merkt dat ze nu al terughoudend is om hulp in te schakelen. ‘Als ik iets heb, wacht ik eerst eens tot het overgaat’, vertelt ze. ‘Dat doe ik nu al, laat staan als ik moet betalen.’ Volgens haar is het juist de laagdrempeligheid van de wijkverpleging die zo belangrijk is. ‘Ze komen gewoon even langs en houden een oogje in het zeil. Dat neemt angst weg en daar hebben mensen behoefte aan.’
Voor Ria Kok speelt nog iets anders mee, namelijk de druk op de mantelzorg. ‘Mijn man is 85 en ik spring nu in, want de kinderen wonen verder weg’, zegt Kok. ‘Maar ik denk er soms weleens aan wie het voor mij gaat doen als ik 85 ben. Je kan er niet vanuit gaan dat familie altijd maar inspringt.’
Ook bij Buurtzorg Hilversum maken ze zich zorgen. Wijkverpleegkundige Sharon Spakman ziet dagelijks hoe belangrijk het is dat mensen op tijd hulp krijgen. Ze merkt nu al dat ouderen zorg mijden wanneer er kosten aan verbonden zijn. ‘Bij huishoudelijke hulp, die niet vergoed wordt, zeggen mensen vaak al dat ze het niet nodig hebben’, zegt Spakman. ‘Als er straks ook voor wijkverpleging betaald moet worden, denk ik dat ouderen sneller zullen zeggen dat ze geen hulp nodig hebben.’
Volgens Spakman werkt wijkverpleging juist preventief. Ze geeft een voorbeeld van diabetespatiënten. ‘Mensen met diabetes kun je soms zelfs diabetesvrij krijgen door preventie en verandering in levensstijl, maar dan moet je er wel op tijd bij zijn.’ Spakman ziet dat mensen die laat aankloppen vaak zieker zijn dan andere. ‘We hebben dan nog niet eens samen kunnen anticiperen op wat er nodig is, dan moeten we meteen gaan focussen op het herstel.’
Daarnaast vreest Spakman dat een eigen bijdrage invloed heeft op de controles die wijkverpleegkundigen regelmatig doen. ‘Als mensen moeten betalen, zullen ze sneller zeggen dat het goed gaat. Dan gaan ze dus zorg mijden.’ Volgens haar kan dat in Hilversum juist leiden tot zwaardere zorg, die eigenlijk voorkomen had kunnen worden.
Spakman ziet ook dat wijkverpleging soms wordt ingezet voor sociale redenen. ‘Sommige mensen willen graag dat we langskomen, omdat ze het gezellig vinden. Daar zijn wij helaas niet voor.’ Er zijn bijvoorbeeld vrijwilligers en andere organisaties die ouderen daarbij kunnen helpen. ‘Als de wijkverpleging wordt gebruikt voor eenzaamheid, stijgen de kosten sowieso.’
Ook Kok ziet dat wijkverpleging soms onnodig wordt ingezet. ‘Wijkverpleging wordt misbruikt en dan wordt het echt te duur. Dan gaan de goeden onder het slechte lijden.’ Toch vindt Kok het ook oneerlijk dat sommige mensen het wel kunnen betalen. ‘Voor bepaalde klassen kan er best een eigen bijdrage gevraagd worden, maar mensen die het echt niet kunnen betalen, mogen niet buiten de boot vallen.’
Het kabinet wil met de maatregel 225 miljoen euro besparen. Hoe hoog de eigen bijdrage wordt, is nog niet bekend. De coalitiepartijen benadrukken dat zorg toegankelijk moet blijven, maar vinden niet dat preventieve zorg altijd gratis hoeft te zijn. In Hilversum leeft vooral de vrees dat de drempel om hulp te vragen hoger wordt. Spakman ziet dat dagelijks gebeuren. ‘Als mensen moeten betalen, gaan ze wachten tot het niet meer anders kan. Dan zijn we te laat.’
