In het centrum van Hilversum ervaart 16,2 procent van de inwoners ernstige hinder van wegverkeer, tegenover 9,1 procent gemeentebreed en 7,3 procent landelijk. Opvallend is dat 14,4 procent van deze overlast wordt veroorzaakt door verkeer dat langzamer dan 50 km/u rijdt. De gemeente heeft een geluidsplan 2024-2029 opgezet om door de hele gemeente geluidsoverlast te verminderen. 

Opvallend aan de cijfers is dat de overlast in het centrum vooral wordt veroorzaakt door verkeer dat langzamer dan 50 kilometer per uur rijdt, terwijl in andere Hilversumse wijken en in het gemiddelde van Nederland juist hard rijdend verkeer de belangrijkste bron van klachten is, daarnaast is dit al langer een probleem. Frances van Kooten, coördinator team Leefmilieu en beleidsadviseur Milieu, wijt dit aan de drukte in het centrum, niet aan de snelheid. ‘Op de centrumring wordt 50 gereden, binnen de ring 30; je kan daar ook niet hard, maar het is wel druk, en ik denk met name dat die drukte ervoor zorgt dat men daar veel overlast ervaart,’ aldus Frances. Cijfers uit 2016 en 2020 laten zien dat de hinder toen zelfs nog hoger lag dan nu, maar nog steeds is er een opvallend verschil ten opzichte van Nederland. Zo zijn er korte-termijnoplossingen en langetermijnoplossingen die staan opgeschreven in het geluidsplan 2024-2029 van de gemeente Hilversum.

Om mensen meer bewust te laten worden van het geluid, is er bij de Beatrix-tunnel een permanente geluidsmeter met display geïnstalleerd, en op de Diependaalselaan is net een mobiele installatie geplaatst. Normaal gesproken signaleren dit soort displays te hard rijden; in Hilversum registreren ze voortaan het geluidsniveau. Frances hoopt op een gedragsverandering en vooral bewustwording. ‘Of dat nou echt gaat lukken, dat gaan we nog zien. Ik hoop alleen dat mensen inzien hoeveel geluid een auto of motor nou eigenlijk echt maakt’, zegt hij.  

Dat drukte zwaarder weegt dan snelheid, betekent ook dat een simpele snelheidsverlaging in het centrum niet dezelfde uitkomst geeft als elders in de stad. Waar de gemeente in andere wijken de maximumsnelheid verlaagt om geluid te beperken, ligt dat in het centrum minder voor de hand. Straten in het centrum liggen al jaren vol klinkers in plaats van asfalt, wat het geluidsniveau juist verhoogt. Frances sluit uit dat dit de kern van het probleem is, omdat de bestrating al langer ongewijzigd is. ‘Als je de centrumring 30 kilometer zou maken, wat nu 50 is, moet het afdwingbaar zijn. Het handhaven daar en de inrichting daarvan, die centrumring die echt een ontsluitingsfunctie heeft, zou best wel lastig zijn. Hoe ga je daar nou 30 afdwingen? We kijken ook naar Amsterdam, hoe die dat doen, want die hebben hetzelfde probleem,’ zegt Van Kooten. 

Terwijl een structurele snelheidsaanpak dus op zich laat wachten, zoekt de gemeente ondertussen naar manieren om automobilisten direct aan te spreken op hun gedrag. De gemeente investeert in fietsverbindingen door het centrum, onder meer op de route tussen de Groest en de Kerkbrink, die in de toekomst wordt omgevormd tot fietsstraat waar auto’s te gast zijn. Een lagere effectieve snelheid van het autoverkeer is daarbij een neveneffect. ‘Dat is gewoon een hele drukke fietsroute, dus dan wil je vooral zorgen dat de fiets veilig is, en dat je daarmee ook de geluidsbelasting naar beneden brengt. Dat is alleen maar mooi meegenomen’, zegt Frances. 

Dit soort ingrepen kost echter tijd, want straten worden niet zomaar omgebouwd om geluid beter te dempen. ‘We wachten met het uitvoeren van dat soort stappen uit het geluidsplan totdat we toch al aan de slag moeten met die straat, dus de agenda’s moeten samenvallen. En er blijven sommige geluidsproblemen die gewoon niet aan te pakken zijn,’ zegt Frances. 

Voorlopig moet de geluidsdisplay dus het meeste werk verzetten in het centrum van Hilversum. Structurele aanpassingen aan straten volgen pas wanneer onderhoud daar toch al voor gepland staat, en dat kan nog jaren duren.