LEIDSCHE RIJN – Op 10 juli voert de gemeente Utrecht 30 km/u in op meerdere straten in Leidsche Rijn. Het is onderdeel van de grootste verkeerswijziging in Utrecht in jaren, maar waagt daarmee ook een gok. Of alleen bebording genoeg is om het rijgedrag te veranderen, is vooralsnog niet zeker.
In de nacht van 9 op 10 juli worden de stickers verwijderd van de borden die sinds 1 juni geplaatst zijn, waarop vanaf dat moment in de straten een 30 km/u limiet geldt. Straten zoals de Reactorweg, Krommewetering en Woudwetering vallen onder het nieuwe beleid van 30 km/u, in plaats van de voorheen geldende 50 km/u. Stadsbreed gaat het om 270 straten waar fietsers en auto’s de weg delen. Op deze straten wordt gebruikgemaakt van nieuwe bebording, wegmarkeringen en poortconstructies. Op een later tijdstip volgen nog 80 andere straten waarbij groter onderhoud noodzakelijk is; deze straten moeten bijvoorbeeld versmald worden en drempels krijgen. De Vleutensebaan blijft vooralsnog 50 km/u, terwijl de bekende Rijksstraatweg richting De Meern wel 30 km/u wordt.
De gemeente geeft aan vooraf te hebben overlegd met hulpdiensten, om ervoor te zorgen dat de aanpassingen geen gevolgen hebben voor noodzakelijke hulp. Juul van der Wielen, communicatieadviseur bij RAVU, legt het volgende uit: ‘Wat onze doorstroming wel negatief kan beïnvloeden zijn fysieke aanpassingen in het wegontwerp zoals drempels, versmallingen en eenrichtingsverkeer.’ In veel gevallen kunnen deze aanpassingen stilstand veroorzaken waardoor hulpdiensten vastlopen. Over het algemeen geldt voor hulpdiensten dat ze verantwoord harder mogen rijden dan aangegeven.
Volgens Leonie Smeets, projectmanager bij de gemeente Utrecht, worden de maatregelen ingevoerd om de veiligheid te waarborgen. ‘Snel (auto) en langzaam (fiets) verkeer horen volgens onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) alleen samen te mogen bij een maximumsnelheid van 30 km per uur’, aldus Smeets. Omdat deze straten geen apart fietspad hebben en auto’s en fietsers dus al de rijbaan delen, brengt de gemeente de snelheid daar nu op het maximum van 30 km/u. Het plan staat beschreven in het Uitvoeringsprogramma 30 km Impuls, dat het college op 6 januari vaststelde. Oorspronkelijk wilde wethouder Senna Maatoug de maatregel al in februari invoeren, maar dat stuitte op bezwaar van TransDev. Volgens de vervoerder zou de maatregel ervoor zorgen dat het OV enigszins vertraging zou oplopen bij invoering, waardoor de invoering werd uitgesteld naar de zomerdienstregeling.
Uit het factsheet ‘30km/uur-wegen’ van SWOV komt naar voren dat bij 30 km/u vooral fietsers en voetgangers worden beschermd. Bij 30 km/u overleeft maar liefst 95 procent van de voetgangers een aanrijding met een auto, terwijl dat bij 50 km/u maar 85 procent is. Zelfs met 30 km/u vallen er jaarlijks nog altijd 77 verkeersdoden en 460 ernstig gewonden op 30 km/u wegen, waarvan 62 procent van de slachtoffers 60 jaar of ouder is. Toch is het zo dat bijna de helft van de verkeersdoden een fietser betreft en maar 17% voetgangers.
Kritiek op het beleid
Toch stelt SWOV dat alleen aanpassingen zoals bebording en wegmarkeringen niet voldoende zijn. Een snelheidsverlaging van 50 naar 30 km/u kan het risico op ernstige ongevallen met ongeveer 30 procent verminderen, maar alleen als de inrichting van de weg daarop is afgestemd. Ook vanuit de Algemene Nederlandse Wielrijdersbond (ANWB) klinkt een soortgelijk geluid: op wegen waar het verschil met 50 km/u voor weggebruikers minder duidelijk is, zal het effect op het verkeersgedrag volgens de organisatie slechts gering zijn, zo stelt ze in haar standpunt van mei 2026.
In november 2025 kwam er vanuit UtrechtNu! al kritisch geluid. Fractievoorzitter David Bosch vond destijds dat alleen bebording zonder enigszins wegaanpassingen zoals geen drempels, wegversmallingen niet voldoende zou zijn, hij noemde het daarom ook ‘verkeerskundige cosplay’. Ook de VVD en het CDA stemden tegen de versnelde invoering. Hoewel geen enkele partij tegen het principe van 30 km/u is, ging de discussie vooral over de uitvoering ervan, waarbij de aanpassingen volgens critici niet voldoende zijn.
Handhaving
Volgens Smeets is eerst een gewenningsperiode belangrijk, ‘waarbij de straten eerst een jaar worden gemonitord’. Het is dus de bedoeling dat er nog geen harde maatregelen worden getroffen bij handhaving van deze 30km/u zones, de gemeente was eerder begonnen met een pilot waarbij gebruik wordt gemaakt van flexflitspalen, waarbij er bij de Proostwetering maar liefst 2.700 boets zijn uitgedeeld. Toch kiest de gemeente ervoor om dit op de nieuwe 30km/u zones voorlopig niet toe te passen.
Vooralsnog zijn de helft van de ongevallen fietsers, Peter Van Bekkum, namens de Fietsersbond afdeling Utrecht, laat in ieder geval weten dat ze de maatregelen toejuichen. Toch blijft de vraag, vanuit zowel onderzoek en de politiek of deze versnelde maatregelen zonder wegaanpassingen opleveren waar ze voor bedoelt zijn.
