Een kijkje in het BIJ-zondere leven van de honingbij

Nieuwegein – Op woensdag 22 mei is het Internationale Bijendag. In de volkstuin in Nieuwegein staat een bijenstal die zorgt voor biodiversiteit in de tuinen. Volgens de imkers zijn de insecten van groot belang voor de natuur.

Tussen het Lekkanaal en het industrieterrein De Wiers ligt de volkstuin van vereniging Ons Belang. Waar de schapen tegen de dijk staan te mekkeren, schenkt Hans de Vos, één van de twee imkers op de volkstuin, de koffie in. De bijenstal staat een stukje verderop, tussen al de verschillende volkstuintjes. Het ruikt naar verse bloemen; ze staan volledig in bloei.

Regenbuien

Tussen de regenbuien door, veilig onder het afdak, vertellen Hans de Vos en Anja Peters, de imkers van het bijenhuis, over het belang van de honingbijen in de volkstuinen van Nieuwegein. ‘Het is goed voor het bestuiven van alle planten en daardoor voor de biodiversiteit in de volkstuinen, maar ook omdat wij het leuk vinden,’ zegt Peters. De Vos knikt instemmend en voegt toe dat een goede biodiversiteit erg belangrijk is.

Terwijl de eerste druppels vallen, merkt De Vos op dat bijen niet blij worden van regen. ‘Als we bijvoorbeeld een hele natte meimaand hebben, kunnen de bijen af en toe even vliegen. Dan kunnen ze maar net genoeg voedsel verzamelen om het volk in leven te houden.’

Dit jaar was er in mei een overvloedige bloei, dus zitten de honingkamers vol met honing die geoogst kan worden. Peters laat het zien en haalt één van de ramen uit het bijenhuis. De bijen krioelen over de raten waar de honing in zit en ondertussen bijna vanaf druipt. Voor Peters en De Vos gaat het niet om die honing; voor hen is het een bijproduct.

Wonderlijk gemaakt

‘Het mooiste is dat het allemaal zo wonderlijk in elkaar zit,’ zegt Peters. Het leukste aan bijen houden is volgens haar dan ook dat de bijen allemaal weten wat ze moeten doen. In het bijenvolk hebben ze allemaal een eigen taak. Bovenaan staat de koningin. Dan zijn er darren (mannelijke bijen), werksters, bewakers en bijen die andere bijen voeren. Met een ondeugende glimlach zegt De Vos: ‘Het lijkt wel een beetje op een mensenmaatschappij.’

Hoe bijen met elkaar communiceren kan op veel verschillende manieren. Peters en De Vos vullen elkaar aan met de uitleg dat bijen bepaalde dansjes hebben waarmee ze aangeven waar planten zijn om stuifmeel te halen. Door stuifmeel van bloem naar bloem te brengen zorgen de bijen ervoor dat veel verschillende planten zich kunnen voortplanten. Ook communiceren ze met hun geur (feromonen). De koningin heeft een specifieke geur, wat de verschillende volken onderscheidt. Als bezoeker moet je ook geen heftige parfum dragen, waarschuwt De Vos; daar kunnen de bijen agressief van worden.

Bijen zijn niet eng

Terwijl Peters een raam vol met bijen in haar handen heeft, vertelt De Vos, veilig achter het glas, dat bijen niet zomaar steken. Volgens hem is dat een verkeerde gedachte die men heeft: dat bijen vaak steken. Maar dat is niet zo. Je moet weten hoe je met bijen moet omgaan, daarom is het ook belangrijk voor toekomstige imkers om een diploma te halen, anders gebeuren er grote ongelukken, waarschuwt De Vos.

Wel kunnen bijen steken als ze onrustig zijn. Dat kan doordat ze in het nauw zitten of door overheersende geuren. Peters vertelt ook dat bijen geen fan zijn van onweer. ‘Of als wij te lang bezig zijn met de bijen en ze ons irritant beginnen te vinden, kunnen ze ook steken,’ zegt Peters. Wel kunnen bijen maar één keer steken, want door de weerhaakjes aan hun angel raken ze die kwijt en gaan ze dood.

De ramen gaan terug in de bijenkasten en de bijen gaan weer aan het werk. Er wordt af en aan gevlogen met stuifmeel aan de poten. De Vos wijst naar een bij met fel oranje aan zijn poten. ‘Kijk, dat is van een paardenbloem.’ Het imkerpak gaat uit en Peters kijkt trots naar de vier kasten waar hard gewerkt wordt. Dankzij dat harde werk worden niet alleen de bijenvolken in stand gehouden, maar profiteren ook de bloemen, planten en andere insecten in de volkstuin van de biodiversiteit.