Botox is in Nederland en de rest van de Europese Unie geen vrij product, maar een gereguleerd geneesmiddel. De werkzame stof, botulinetoxine, verlamt tijdelijk spieren en wordt zowel medisch als cosmetisch toegepast. Volgens College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) zijn er meerdere middelen met deze stof op de markt, die vooraf uitgebreid worden getoetst.

“Botulinetoxine (botox) is een geneesmiddel dat een spier tijdelijk verlamt,” zegt Dieuwke Baas, woordvoerder van het CBG. “Het CBG heeft deze producten beoordeeld op werkzaamheid, veiligheid en kwaliteit.” Dat betekent dat fabrikanten alleen toegang krijgen tot de Europese markt als ze voldoen aan strenge eisen.

Gebruik van botox is strikt gereguleerd en alleen toegestaan voor bevoegde artsen. “Botox mag alleen worden voorgeschreven door een bevoegde voorschrijver, omdat het een receptgeneesmiddel is,” zegt Baas. Toezicht hierop houdt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), die controleert of behandelaars zich aan de regels houden.

Ook na toelating blijft de veiligheid van botox onder de loep. In de EU gebeurt dat via het systeem van farmacovigilantie, gecoördineerd door de European Medicines Agency (EMA). Fabrikanten moeten periodiek rapporteren over bijwerkingen en risico’s. Als daar aanleiding toe is, worden productinformatie en richtlijnen aangepast of worden zorgverleners actief geïnformeerd.

Voor de praktische uitvoering van behandelingen bestaan daarnaast medische richtlijnen. Die worden opgesteld door beroepsverenigingen, zoals de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV), en bepalen hoe artsen botox veilig en verantwoord moeten gebruiken. Van toelating tot gebruik en nazorg: op elk niveau gelden regels, met als doel risico’s voor patiënten zo klein mogelijk te houden.

Hoewel de regels rond toelating en veiligheid in de Europese Unie grotendeels gelijk zijn, verschillen landen in hoe zij omgaan met reclame voor cosmetische behandelingen. In Nederland gelden strenge regels: aanbieders mogen geen misleidende reclame maken en patiënten niet onder druk zetten met bijvoorbeeld kortingsacties. In Duitsland ligt dat bijvoorbeeld ander daar in Duisburg bood een kliniek bij opening juist gratis botoxbehandelingen aan, wat leidde tot honderden mensen die uren in de rij stonden.

Die regels zijn bedoeld om te voorkomen dat mensen impulsief kiezen voor een medische behandeling. In andere Europese landen wordt anders omgegaan met marketing rond cosmetische ingrepen, waardoor de manier waarop botox wordt aangeboden kan verschillen.