De afgelopen jaren lijkt vrouwelijke woede zich een weg te hebben gebaand naar het grote scherm. Niet als bijzaak, niet als hysterische uitbarsting die snel weer wordt weggewuifd, maar als middelpunt van het verhaal. Films als Gone Girl, Promising Young Woman en zelfs Barbie zetten vrouwen centraal die boos zijn, wraak nemen en de controle terugpakken. Critici spreken inmiddels openlijk van een trend: female rage.
Feministische woede
Female rage is meer dan alleen een boze vrouw op het scherm. In de wetenschappelijke literatuur wordt het vaak omschreven als feministische woede. Dit is een vorm van boosheid die niet alleen persoonlijk is, maar is ontstaan uit ongelijkheid, onderdrukking en machteloosheid. Onderzoeker Sophie Wallaert beschrijft voor Digest Journal of Diversity and Gender Studies deze woede als een collectieve emotie die vrouwen verbindt, juist omdat ze zo vaak wordt ontkend.
Van vrouwen wordt traditioneel verwacht dat ze zorgzaam, begripvol en beheerst zijn. Boosheid past niet in dat plaatje. En als vrouwen hun woede wel tonen, wordt dat vaak afgeschilderd als overdreven, irrationeel of hysterisch. Dit is dus geen nieuw fenomeen, maar wat wel nieuw is, is dat deze woede de afgelopen jaren steeds meer mainstream is geworden. Niet alleen in boeken en films, maar ook op sociale media.
Voor en na #MeToo
De timing van de female rage-trend is veelzeggend. Sinds de #MeToo-beweging is er wereldwijd meer aandacht voor seksueel geweld, machtsmisbruik en femicide. Expert op het gebied van diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid Nadine Ridder vertelt hoe de media is veranderd post #MeToo: ‘#MeToo heeft voor veel gesprekken gezorgd. Ik denk dat de media hier zowel een positieve als een negatieve invloed op heeft gehad. Als je bijvoorbeeld de berichtgeving rondom een rechtszaak leest, zie je dat beeldvorming daarin een grote rol speelt. Vrouwen worden daarbij vaak in een negatief daglicht neergezet, bijvoorbeeld door victimblaming. Tegelijkertijd heeft de media ervoor gezorgd dat het onderwerp meer mainstream is geworden en dat er meer aandacht voor is. Termen als consent worden nu vaker gebruikt; vóór #MeToo was die taal nog niet echt gangbaar’, vertelt Nadine.
Nadine merkt wel dat er na #MeToo feminisme en machtsmisbruik een groter thema is in de kunst- en cultuursector, maar makers niet altijd de spijker op de kop tikken. ‘Er wordt zeker meer bewustwording gecreëerd, en dat zie je terug in films en musea. Maar wat ik in films vaak lastig vind, is dat wanneer de gevoelswereld van een vrouw centraal wordt gesteld, dat alsnog gebeurt door hetzelfde dominante en onderdrukkende gedrag te kopiëren dat we van mannelijke personages kennen. Vrouwen mogen dan ook woede tonen, anderen kwetsen of machtsmisbruik plegen, maar eigenlijk verandert er niets: het is dezelfde film, alleen is het gender omgewisseld. Dat schuurt voor mij, omdat het patriarchale beeld daarmee in stand blijft. Volgens mij moeten we toe naar iets nieuws, iets dat niet draait om dominantie maar om gelijkwaardigheid en respect, ongeacht gender’, zegt Nadine.
Die maatschappelijke verschuiving en de discussies rondom #MeToo en machtsverhoudingen sijpelen ook door naar film en media. Op sociale platforms als TikTok en YouTube wordt de term female rage inmiddels volop gebruikt. Video-essays, playlists en memes maken het concept toegankelijk voor een jong publiek. Wat ooit een academische term was, is nu onderdeel van de popcultuur. En dat is terug te zien op het witte doek.
Female rage maakt een comeback
Peter Verstraten is universitair docent aan het Leiden University Centre for the Arts in Society, en is gespecialiseerd in film. Hij vertelt dat female rage in films nu meer aandacht krijgt, maar het geen nieuw fenomeen is. ‘Toevallig ben ik gisteravond naar Possession geweest, van Zulawski. Dat is een film uit 1981, en volgens mij is er geen grotere female rage denkbaar dan die film. Het gaat over een koppel dat een echtscheiding moet verwerken. Ze gaan allebei door het lint, en er zitten hele heftige scènes in. Of de film Carrie, uit 1976. In deze film gaat een meisje voor het eerst menstrueren en wordt ze ontzettend gepest. Ze blijkt een kinetische gave te hebben en dat laat ze op iedereen los’, vertelt Peter.
Maar het allerbeste voorbeeld van een wat oudere female rage film is Jeanne Dielman, 23, quai du Commerce, 1080 Bruxelles. Dit is een film uit 1975, geregisseerd door Chantal Akerman die bijna 3,5 uur duurt. ‘We zitten meer dan drie uur naar een vrouw te kijken, ze is een jonge weduwe. Soms ontvangt ze cliënten waar ze voor prostitueert en geld mee verdient. Er gebeurt werkelijk niks’, vertelt Peter. Soms verlaat de vrouw het beeld en zit je tientallen minuten naar een lege kamer te staren. Maar dan gebeurt er iets opmerkelijks: ‘Op de derde dag dat we haar volgen ontvangt ze een cliënt die haar een orgasme bezorgt. De vrouw realiseert zich dat haar leven ondraaglijk is geworden, en ze besluit deze cliënt dood te steken met een schaar. Hierna gaat ze zeven minuten aan een tafel voor zich uit kijken en is de film klaar,’ vertelt Peter. In 2022 verkoos de British Film Institute (BFI) Jeanne Dielman tot beste film aller tijden. Volgens Peter is het opvallend, maar niet verrassend dat deze film na zoveel jaren opeens op nummer 1 staat. ‘De film is gekoppeld aan structuur, het is een reactie op de maatschappij van de jaren 70 waar vrouwen minder rechten hadden en niet serieus genomen werden. Het was een experimentele film, en werd toentertijd niet door iedereen omarmd. Maar eigenlijk sluit de film goed aan op wat er nu leeft. Het is nu nog steeds relevant, en dat is waarschijnlijk de reden waarom hij nu weer zo populair is,’ zegt Peter.
Achter de schermen blijft ongelijkheid bestaan
Ironisch genoeg staat de toename van female rage-films in schril contrast met de positie van vrouwen in de filmindustrie zelf. Hoewel het aantal vrouwelijke makers langzaam stijgt, blijft genderongelijkheid hardnekkig bestaan. Uit een rapport van de European Audiovisual Observatory wat behoort bij de Council of Europe uit september 2025 blijkt dat slechts iets meer dan een kwart van de professionals in de Europese filmindustrie vrouw is. Vrouwen krijgen minder opdrachten en werken vaker in gedeelde functies.
Tussen 2015 en 2024 steeg het aandeel vrouwen in filmberoepen, filmopdrachten en vrouwengeleide teams, maar gemiddeld met minder dan één procent per jaar. De mate van ongelijkheid verschilt per functie: van 2020 tot 2024 waren vrouwen het best vertegenwoordigd als producent (34%), schrijver (31%) en editor (30%)
Geen toeval
De opkomst van female rage-films laat zien hoe maatschappelijke spanningen worden weerspiegeld op het filmdoek. Vrouwelijke woede wordt niet meer onderdrukt of gecorrigeerd, maar het wordt onderzocht en verbeeld. Het is voor veel makers maar ook kijkers een manier om ruimte te geven aan complexe gevoelens.
Het is geen hype die uit het niets is ontstaan. Het is een reactie op jarenlange ongelijkheid en nieuwe feministische golven, in een wereld waarin vrouwen steeds vaker weigeren om stil te blijven. En zolang die spanningen blijven bestaan, zal ook die woede haar plek in film blijven opeisen.
