De Nieuwe Generatie Method Actors

De Nieuwe Generatie Method Actors

Met zijn rol in de film Joker won Joaquin Phoenix eerder dit jaar de Oscar-prijs voor beste acteur. Zijn vertolking van Arthur Fleck was een beeld van een gekweld persoon in een verziekte stad die tot waanzin gedreven wordt. Het overtuigende acteerwerk bracht Phoenix door middel van de acteertechniek method acting, een veelgebruikte techniek onder andere in Hollywood. Een techniek die verkeerd geïnterpreteerd wordt door de huidige acteurs op het witte doek.

Van origine komt method acting uit het Russisch theater begin vorige eeuw van de pionier Konstantin Stanislavski. Zijn methode luidde: Een acteur moet voelen wat zijn personage voelt om een realistische acteerprestatie neer te zetten. Om dat te verwezenlijken moet een acteur een herinnering met dezelfde emotie mentaal oproepen voorafgaand aan een scène om die emotie te herleven. Daarnaast had Stanislavski het ‘Wat Als’ concept, dat je als acteur je personage zo goed moest kunnen zijn dat je in iedere situatie, ongeacht het script, wist hoe je karakter zou reageren.

Van het theater naar het witte doek zijn er twee vormen van method acting te herkennen. De theorie van Stella Adler, en de theorie van Lee Strasberg. Adler en Strasberg komen uit het Amerikaanse theater en werkten voormalig samen tot er onenigheid kwam over hoe method acting gebruikt moest worden in hun theatergroep. Strasbergs theorie borduurt verder op het idee van Stanislavski. Volgens Strasberg kan je namelijk nooit exact voelen wat je karakter voelt als je het niet hebt meegemaakt. In plaats van een vergelijkbare situatie oproepen, wil je de situatie echt mee hebben gemaakt, of zo echt mogelijk beleven op het moment van spelen.

Adler was van mening dat daadwerkelijke herinnering oproepen te heftig was. Zo vertelde ze: ‘’Gebruik maken van emoties die ik ervaren heb – bijvoorbeeld het overlijden van mijn moeder – om een rol te spelen is ziek. […] Als dat acteren is, dan wil ik het niet doen.’’ Haar theorie gaat meer om het worden van een personage, en focust zich op Stanislavski’s ‘Wat Als’ concept. Het idee is dat je voor je personage ervaringen zou bedenken die hij/zij zou hebben meegemaakt en trekjes en handelingen die diegene heeft bedenkt.

Filmrecensent Floortje Smit heeft gemixte gevoelens over de acteertechniek, ‘’In Hollywood heeft de techniek een mythische status. Als je het mij vraagt voegt het soms echt wat toe, de overtuiging, de handelingen, het maakt een film nog beter. Maar wanneer het dat niet doet valt een acteur, en soms de hele film, hierdoor funest door de mand.’’

Volgens Smit is Daniel Day Lewis een perfect voorbeeld van method Acting dat goed werkt ‘’Zijn manier van spelen heeft iets oprechts. Alles wat hij op scherm doet is zijn tweede natuur, je gelooft echt dat hij het personage is.’’ Als voorbeeld wanneer method acting niet werkt noemt Smit acteur Jared Leto: ‘’Dit zag je met zijn vertolking van de Joker in 2015’s Suicide Squad. Zijn prestatie was niet sterk en het maakte al de method er omheen juist ridicuul.’’

Ook Jelmer de Groot, derdejaars student aan de toneelacademie in Maastricht vindt de acteertechniek dubbel, al is dat om een andere reden. ‘’Het is met name het verschil tussen acteren in theater of voor een film. In het theater groei je als groep naar een voorstelling toe, en is het erg onhandig om jezelf volledig aan method toe te wijden. Voor film is dit anders, dat is veel meer een solo prestatie, waar method zijn vruchten kan afwerpen zonder dat het veel andere mensen belast.’’

Toegegeven vindt De Groot de acteertechniek wel zwaar ‘’Het in en uit je personage stappen is heel vermoeiend.’’ Volgens de acteur ben je aan de binnenkant daadwerkelijk iemand ander ‘’Je projecteert je gehele innerlijk op dat moment op je tegenspeler, dat is zwaar, maar als het goed werkt, dan vliegen de vonken ervan af en heb je echt een topprestatie,’’ geniet De Groot.

Snelste weg naar een Oscar

‘’Je hebt simpelweg meer kans op een Oscar als je method acting gebruikt’ merkt Smit op. In de cijfers is dit ook terug te zien, van alle 132 Oscarprijzen voor beste acteur en actrice zijn er 59 naar method actors gegaan. ‘Het acteren op die manier is heel erg zichtbaar. Neem bijvoorbeeld Tom Hanks, die afgelopen jaar in A Beautiful Day in the Neighborhood acteerde. Voor zijn rol speelt hij een daadwerkelijk bestaand iemand en heeft hij al diens kleine trekjes, gezichtsbewegingen en houdingen overgenomen. Dit is ook enorm knap, echter is dit wel veel kleiner acteren.’’ Hanks is bij de Oscars ook niet genomineerd voor deze rol.

Professor Pamela Robertson Wojcik schreef in haar boek Movie Acting, the Film Reader (2004) kritisch over de methode in film. ”De socialistische, egalitaire theorie van acteren [van Stanislavski] is veranderd in een Celebrity-Making-Machine.” Hiermee doelt de professor op het feit dat het zulk zichtbaar acteren is geworden, wat alleen werkt voor bepaalde personages die met name in de Rebel of Hero categorie in te delen zijn. Wat verklaart waarom Joker wel opvalt en A Beautiful Day in the Neighborhood niet.

Schrijver van het boek The Complete Actor, Stanley L. Glenn, opperde in 1963 al dat er iets niet meer klopte aan method acting in zijn essay Style and Stanislavski. In tegenstelling tot het leren van de theorieën en die te werk te laten gaan zag hij dat acteurs zich juist begonnen te spiegelen aan rolmodellen als Marlon Brando. Zij lieten zich niet meer inspireren door de techniek maar wilde zo veel mogelijk kunnen acteren zoals bijvoorbeeld Brando.

Ditzelfde merkte de Vlaamse journalist Geert Zagers nog steeds tegenwoordig, toen hij op onderzoek uitging na het horen van de verhalen in de carrière van Daniel Day Lewis. Hij stelt dat Brando het voorbeeld is geweest voor acteurs als Robert de Niro en Al Pacino, en dat de stap die Lewis daar bovenop deed het voorbeeld is geworden voor de huidige grote Hollywood acteurs zoals Leonardo Di Caprio, Christian Bale en Andrew Garfield.

‘’Of het echt iets toevoegt? Als het werkt dan wel. Maar of iemand nou kilo’s afvalt, zichzelf de gehele tijd in een rolstoel laat zitten, of rauw vlees eet. Aan het eind van de rit is het twee uur aan film waar ze het voor doen, misschien is het inderdaad tegenwoordig wel wat overdreven,’’ Aldus Floortje Smit

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *