Een volle zaal, een applaus dat door de ruimte klinkt en muziek maken van je beroep. Voor veel jonge muzikanten begint die droom op een hogeschool. Elk jaar kiezen duizenden studenten voor een opleiding waarin ze leren spelen, zingen, componeren of lesgeven. De interesse in een toekomst in de muziek blijft groeien: het aantal studenten bij hbo-opleidingen gericht op muziek kreeg een kleine stijging van 868 in 2022 naar 915 in 2025. Deze opleidingen worden aangeboden door 10 hogescholen en trekken veel studenten.
Achter deze groeiende groep studenten zit een grote groep jonge mensen met dezelfde droom: leven van hun muziek. Maar wanneer de opleiding voorbij is en het echte muzikantenbestaan begint, is de werkelijkheid vaak minder rooskleurig. Tobias van der Pijl studeert binnenkort af aan het conservatorium in Utrecht als jazzgitarist. Die periode voelt heel raar voor hem maar toch op een positieve manier sentimenteel: ”Het gaat toch altijd sneller dan dat je denkt.”
Een muzikale opleiding geeft studenten de kennis en vaardigheden om hun talent verder te ontwikkelen. Ze leren optreden, samenwerken met andere muzikanten en hun eigen stijl vinden. Toch is een goed muzikaal niveau niet altijd genoeg om een stabiele carrière op te bouwen.
Tobias leerde zichzelf om te netwerken en dat deed hij door veel en vaak bij jazz-sessies en concerten aanwezig te zijn. ”De studie zegt wel dat het slim is om te netwerken, maar ze verplichten het je niet. Het is ook voor elke persoon ook anders, de een vindt het moeilijk om te praten met anderen mensen en iemand anders vindt het weer moeilijk om te spelen met andere muzikanten. Zo zijn er veel factoren die invloed hebben op hoe je je gezicht laat zien en daardoor werkt krijgt.” Juist die tips en trics missen in de opleiding.
Onderzoek van Coppes (2024) laat zien dat studenten in het hoger muziekonderwijs vooral veel leren over muziek zelf. Ze worden beter in spelen, maken en uitvoeren. Maar na hun opleiding missen sommige afgestudeerden vaardigheden die nodig zijn om zichzelf staande te houden in de muziekindustrie. Denk bijvoorbeeld aan dat netwerken, jezelf presenteren, en omgaan met de zakelijke kant van muziek. Dat zijn de vaardigheden die het verschil kunnen maken tussen alleen muziek maken en daadwerkelijk een carrière opbouwen.
De droom vs. de harde cijfers
Dat een muzikale carrière niet altijd financieel makkelijk is, blijkt uit de BAM! Artiestenmonitor 2025. Uit dit onderzoek naar Nederlandse popmuzikanten blijkt dat bijna de helft van de muzikanten (49 procent) minder dan €5.000 netto per jaar verdient met muziek.
Voor veel artiesten betekent dit dat ze meerdere banen combineren. Overdag geven ze bijvoorbeeld muziekles of werken ze ergens anders, terwijl ze ’s avonds repeteren, optreden of nieuwe nummers schrijven. De passie voor muziek is groot, maar een vast inkomen is vaak ver weg.
Arriën Molema, voorzitter van BAM! Popauteurs, vertelt in een interview met Noord-Hollands Dagblad: ”De financiële onzekerheid zorgt er ook voor dat artiesten minder snel ’grote levensbeslissingen’ durven te nemen, zoals het kopen van een huis, of het aangaan van gezinsuitbreiding” Hij benadrukt dat verandering hierin begint bij de erkenning dat het voor beginnende en midcareer-artiesten vrij zwaar is om rond te komen van muziek.
Leven tussen vrijheid en onzekerheid
Muzikant zijn betekent vrijheid: zelf muziek maken, optreden en een eigen verhaal vertellen. Tegelijkertijd brengt het beroep veel onzekerheid met zich mee. Uit de Artiestenmonitor 2025 blijkt dat 79 procent van de muzikanten mentale klachten ervaart, zoals stress, angst of sombere gevoelens. De voortdurende zoektocht naar inkomen, optredens en aandacht zorgt bij veel artiesten voor druk.
Ook nieuwe technologie verandert de wereld van muzikanten. Kunstmatige intelligentie biedt kansen, bijvoorbeeld bij het schrijven van muziek of het maken van producties. Maar veel artiesten kijken ook met zorgen naar deze ontwikkeling. 62 procent is bang dat AI delen van hun werk kan overnemen.
Ondanks alle uitdagingen blijven jongeren kiezen voor een opleiding in de muziek. De groei van het aantal studenten laat zien dat de aantrekkingskracht van het vak sterk blijft. Muziek maken gaat voor veel mensen niet alleen om geld verdienen, maar ook om verhalen vertellen, mensen raken en iets achterlaten.
De toekomst van het muziekonderwijs ligt daarom niet alleen in het opleiden van goede muzikanten, maar ook in het voorbereiden van studenten op de wereld buiten het klaslokaal. Want een muzikant heeft vandaag de dag niet alleen een instrument nodig, maar ook de vaardigheden om zijn eigen plek te vinden in een veranderende muziekindustrie. ”Voor mijn gevoel heeft mijn studie mij niet persoonlijk veel geholpen in het voorbereiden op het werkveld,” vertelt Tobias ”Ik ben vooral zelf heel veel eruit gegaan en ik daar heb ik van geleerd.”
In de maanden naar zijn eindexamen optreden komt Tobias achter een documentaire over drie jonge kunstenaars. Ze vertellen in ‘Hoe zwart is jouw gat?’ over het belanden in een donker gat na hun creatieve opleiding. Deze documentaire raakt Tobias, want muzikanten ervaren ook deze overgang: na jaren van studeren en oefenen volgt een onzekere periode waarin ze hun plek moeten vinden in de sector.
Achter de droom van een muzikale carrière schuilen vaak die financiële zorgen, twijfels en de zoektocht naar succes. De cijfers laten de uitdagingen zien, maar de verhalen erachter maken duidelijk wat het betekent om te leven van muziek. Tobias is in ieder geval goed op weg.
