Het aantal geregistreerde huisvredebreuken is in de afgelopen twee jaar verdubbeld in zowel de gemeente Stichtse Vecht als in heel Nederland. Data van het Centraal Bureau voor Statistiek laat zien dat de aantallen, gemeten vanaf 2016, nog niet zo hoog zijn geweest als in 2025. Dat er ook daadwerkelijk in meer huizen wordt ingebroken, is daarmee niet gezegd.

Waarom stijgt het aantal huisvredebreuken?

Huisvredebreuk is het zonder toestemming binnendringen of verblijven in een woning, erf, of besloten lokaal van een ander. De kans dat er ook daadwerkelijk meer woninginbraken zijn geregistreerd verwacht Joost Verbaan, Criminal Law professor aan the University of Curaçao en voormalig officier van justitie. ‘Als er zo’n grote stijging is van gedrag, dan is het aantal mensen dat huisvredebreuk pleegt niet veranderd, dan is er iets anders aan de hand.’

Ander beleid winkeldieven

‘De reden dat het aantal geregistreerde huisvredebreuken stijgt hangt waarschijnlijk sterk samen met het feit dat supermarkten een ander beleid zijn gaan voeren ten aanzien van winkeldieven’, vertelt Verbaan. ‘Als het beleid verandert, hoeven er niet meer huisvredebreuken plaats te vinden, maar worden ze wel meer geregistreerd.’ Sinds 2015 zijn er in verschillende supermarkten zelfscankassa’s aanwezig. De cijfers die gebruikt worden, zijn dus allemaal van toepassing binnen systeem waar zelfscankassa’s gebruikt worden.

Winkelverbod

Volgens Verbaan werkt het als volgt. Je krijgt als je diefstal pleegt in een supermarkt een waarschuwing. Als je daarna nog eens diefstal pleegt komt er nog een waarschuwing, waarna een berisping volgt. Deze berisping wordt vaak gecombineerd met een winkelverbod. Als men een winkelverbod overtreedt, is er sprake van huisvredebreuk. De stijging in het aantal geregistreerde huisvredebreuken is dus te verklaren aan de hand van het aantal winkelverboden wat toch wordt overtreden. Binnen gemeenten is het aantal daklozen wat rond winkels aanwezig is hoger, zegt Verbaan. Dit komt omdat mensen minder ruimte hebben om naar andere plekken te gaan zoals in grotere steden. De stijging is in zowel Stichtse Vecht als in heel Nederland op deze manier te verklaren.

Remediation plan

In het jaarverslag 2025 van Jumbo wordt winkeldiefstal niet apart genoemd, maar valt het onder ‘derving’. Dit betekent verlies van producten, bijvoorbeeld door diefstal of bederf. Deze kosten zitten verwerkt in de kostprijs van de omzet. Jumbo heeft hiervoor een ‘remediation plan’, wat een plan is om deze problemen te verminderen. In dit plan staan maatregelen zoals extra controle in de winkels, beter toezicht bij zelfscankassa’s en het verbeteren van interne processen. Uit het jaarverslag blijkt ook dat Jumbo voedselverspilling heeft teruggebracht tot 0,97% van het inkoopvolume. Dit laat zien dat het bedrijf actief bezig is met het verminderen van verlies. Het ‘remediation plan’ helpt daarbij om risico’s beter te beheersen en kosten te verlagen.

Toch een stijging in aantallen?

Ook uit cijfers van WNL komt naar boven dat er voor meer dan 100 miljoen euro wordt gestolen uit de supermarkten van Jumbo. ‘’In veel winkels bedraagt het verlies door gestolen producten inmiddels zo’n 1 procent van de omzet en worden winkelmedewerkers geconfronteerd met onprettige situaties en toegenomen spanningen.’’

De stijging in het aantal geregistreerde huisvredebreuken is dus te verklaren aan de hand van het ‘remediation plan’. Of dit voor alle supermarkten geldt, is niet duidelijk; buiten de Jumbo (die het antwoord tevens ook niet hapklaar hebben liggen), geven weinig ketens iets vrij over winkeldiefstallen of winkelverboden. Het aantal geregistreerde huisvredebreuken is dus in zowel Nederland als in Stichtse Vecht op deze manier te verklaren.

Vervolging

Volgens Verbaan kunnen winkeldieven nu buiten dat ze vervolgd kunnen worden voor winkeldiefstal, ook vervolgd worden voor huisvredebreuk, waardoor ze bij de rechter terecht komen. ‘Vaak schuilt erbij herhaaldelijk terugkeren van winkeldieven een andere problematiek achter. Als iemand meerdere delicten op zijn naam heeft staan, zoals winkeldiefstal én huisvredebreuk, zijn er meer redenen om hulpverlening te generaliseren dan wanneer iemand alleen een winkeldiefstal heeft gepleegd.’