Maarssen – Kunst van gevluchte professionele kunstenaars krijgt in Nederlandse musea en tentoonstellingen een podium. Stichting Galatea begeleidt deze kunstenaars. Met exposities op verschillende locaties en een tweejaarlijkse kunstprijs helpt de stichting hen zichtbaar te worden in de maatschappij. Maar wat is het belang hiervan voor Nederland? En wat maakt deze kunstenaars succesvol: kwaliteit of verhaal?
Voor Jaap Versteegh en Joke van Veen, oprichters van de Galatea Foundation, zijn twee dingen belangrijk: ‘Hoogwaardige kunst en het vluchtelingenprobleem’, vertelt Versteegh. In 2018 richtten het echtpaar de stichting op met het idee hun kennis, contacten en ervaring in te zetten om gevluchte professionele kunstenaars te helpen. De ondersteuning die zij bieden, is vooral gericht op het creëren van kansen om hun werk te exposeren.
Afhankelijk van de expositieruimte wordt bepaald hoeveel kunstenaars hun werk kunnen tentoonstellen. In het eerste jaar organiseerde Versteegh een tentoonstelling in zijn eigen kunsthandel, waar plek was voor drie kunstenaars. In het volgende jaar konden in het Landhuis Oud-Amelisweerd twintig kunstenaars exposeren. In het derde jaar waren dat er in Slot Zeist ongeveer vijftien. In de afgelopen jaren kregen telkens zo’n vijf kunstenaars een plek in het Dordrechts Museum. En afgelopen jaar kon ook een aantal kunstenaars bij expositieruimte KUUB in Utrecht hun werk tentoonstellen. Ook partner Joke van Veen helpt gevluchte kunstenaars binnen Galatea Foundation. Zij begeleidt mucisi en helpt hen een carrière in Nederland op te bouwen.
Volgens Versteegh ligt het succes van de kunstenaars in de eerste plaats bij de kwaliteit van de kunst. ‘Het kan dat daar een persoonlijk verhaal bij hoort, maar dat hoeft niet.’ Tegelijkertijd benadrukt hij het belang voor de samenleving: ‘We willen goede kunstenaars met hoogwaardige kunst.’ Om te bepalen wat goede kunst is, zijn volgens hem beoordelingscriteria nodig. Kunst ontstaat in relatie tot een bepaalde context en moet daarin geplaatst kunnen worden, in relatie tot deze context bekeken kunnen worden, vernieuwend zijn en bijdragen aan de ontwikkeling van de mens, bijvoorbeeld door zingeving te bieden.
In 2023 kwam kunstenaar Natalia Grezina in aanraking met de stichting via een open call op een Rotterdamse kunstwebsite. Grezina, afkomstig uit Oekraïne, wist al in 2014 dat ze naar een ander land wilde vertrekken. Door beperkte vrijheid kon zij haar werk daar niet goed ontwikkelen en tonen. Ongeveer zeven jaar geleden verliet zij Oekraïne onder relatief gunstige omstandigheden.
Grezina benadrukt dat het als kunstenaar al moeilijk is om door te breken, en als migrant nog moeilijker. ‘Een netwerk is essentieel in de kunstwereld. Om je werk te tonen en je als kunstenaar te ontwikkelen, moet je zichtbaar zijn. Galatea heeft mij geholpen om verbindingen te leggen binnen de professionele kunstwereld.’
Volgens Grezina staat de kunst centraal, maar gaat het niet alleen om kwaliteit. Ook het verhaal speelt een rol. ‘De persoonlijke ervaringen, uitdagingen en trauma’s zijn vaak verweven in het werk.’ In 2023 won zij de Galatea Kunstprijs. Onderdeel van haar expositie was onder andere een jurk die haar moeder vroeger droeg. In haar werk gaan kwaliteit en verhaal hand in hand. Ze vertelt: ‘Door Galatea voelde ik me gezien, gesteund en geaccepteerd. Ik bevond mij lange tijd tussen twee werelden, en de ondersteuning hielp mij om materialen aan te schaffen, mijn kunst te exposeren en me volledig op mijn artistieke praktijk te richten.’
