STICHTSE VECHT – In Stichtse Vecht lijkt het percentage overmatige drinkers onder de volwassenen tussen 2022 en 2024 flink gedaald te zijn. Namelijk 2,6%.
Toch waarschuwt het CBS dat deze cijfers niet automatisch betekenen dat er daadwerkelijk sprake is van een aanzienlijke afname. Tanja Traag, hoofdsocioloog van het CBS, benadrukt dat wij voorzichtig moeten zijn met de conclusies op basis van cijfers uit steekproefonderzoek.
Stichtse Vecht lijkt beter te scoren dan Nederland
Uit cijfers van het CBS – Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 blijkt dat het aandeel overmatige drinkers in Stichtse Vecht uitkomt op 5,2 procent. In 2022 was dat nog 7,8 procent. Het landelijk gemiddelde daalde in dezelfde periode van
7,1 procent naar 5,7 procent.
Op basis van deze cijfers lijkt Stichtse Vecht een sterkere verbetering te laten zien dan het gemiddelde van Nederland. Waar het aandeel overmatige drinkers in Stichtse Vecht in 2022 nog boven het landelijke gemiddelde lag, lijkt het in 2024 juist lager te zijn.
Toch is het goed om voorzichtig te blijven met deze vergelijking benadrukt Tanja Traag.
‘Je kunt niet zomaar spreken van een daling’
De cijfers zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor van het CBS, het RIVM en de GGD. Het onderzoek wordt uitgevoerd als een grote steekproef van Nederlanders en is bedoeld om inzicht te geven in gezondheid, leefstijl en welzijn.
Volgens hoofdsocioloog Tanja Traag betekent een verschil tussen twee meetmomenten niet automatisch dat er sprake is van een daadwerkelijke verandering. ‘Alleen op basis van twee metingen kan je niet direct constateren dat iets hoger of lager is geworden. Ook niet als de cijfers verschillen.’ De resultaten zijn gebaseerd op een steekproef, de cijfers bevatten altijd een mate van onzekerheid. Het CBS geeft daarom bij iedere schatting een betrouwbaarheidsinterval.
‘In Stichtse Vecht ligt het percentage overmatige drinkers in 2024 op 5,2 procent, met een betrouwbaarheidsinterval van 4,0 tot 6,8 procent. Voor Nederland ligt dit percentage in 2024 op 5,7 procent, met een interval van 5,6 tot 5,8 procent.
Volgens Traag bevestigen deze cijfers wel het verschil.
‘Dat betekent dat Stichtse Vecht met 95 procent waarschijnlijkheid positief verschilt van het Nederlands gemiddelde.’
Beter uitgelegd. De cijfers wijzen inderdaad op een positieve verbetering, maar het CBS kan niet met 100 procent zekerheid vaststellen dat Stichtse Vecht daadwerkelijk beter scoort dan Nederland.
Wat is een overmatige drinker?
In de dataset wordt een overmatige drinker gedefinieerd als iemand die meer dan
21 glazen alcohol per week drinkt (mannen) of meer dan 14 glazen per week (vrouwen).
De cijfers in de dataset zijn gebaseerd op zelfrapportage. Mensen kunnen zelf aangeven hoeveel alcohol zij gemiddeld per week drinken.
Volgens het Traag brengt dit enkele beperkingen met zich mee. ‘Mensen kunnen hun eigen alcoholgebruik onderschatten of sociaal wenselijke antwoorden geven.’
Het sociaal wenselijk gedrag speelt volgens Traag een belangrijke rol in de zelfrapportage. ‘Om dat risico te beperken worden de vragen anoniem afgenomen via internet- of schriftelijke vragenlijsten.’
Landelijke trend is positief
Hoewel Tanja Traag voorzichtig is over conclusies op het gemeentelijke niveau, past de ontwikkeling in Stichtse Vecht wel binnen de positieve landelijke trend. Uit eerdere CBS-publicaties blijkt namelijk dat het aandeel overmatige drinkers in Nederland al langere tijd aan het afnemen is. Sinds 2014 is er sprake van een dalende lijn in het alcoholgebruik onder volwassenen.
Dit is volgens Traag een belangrijke ontwikkeling. ‘Het beleidsdoel is om ervoor te zorgen dat voor 2040, nog maar maximaal 5 procent van de volwassenen overmatig drinkt. Dit is op deze manier goed haalbaar.’ Zij benadrukt wel dat de cijfers geen verklaringen geven voor de oorzaken achter de vermindering in alcoholgebruik.
Waarom is er minder alcoholgebruik?
De dataset laat zien hoeveel mensen er overmatig drinken, maar niet waarom dat percentage stijgt of daalt. Volgens Traag zijn daarvoor aanvullende gegevens nodig.
‘De constatering dat iets er is, zegt niet meteen iets over het waarom.’
Verschillen in gezondheid en leefstijl hangen volgens haar vaak samen met factoren zoals leeftijd, opleidingsniveau, inkomen en de samenstelling van de bevolking. ‘Wanneer bijvoorbeeld een gemeente verandert door nieuwbouw of door de komst van nieuwe bewoners, kan dat invloed hebben op de gezondheidscijfers.’
Voorzichtige optimisme
De cijfers uit de Gezondheidsmonitor laten in Stichtse Vecht wel zien dat het aandeel overmatige drinkers in 2024 lager is dan in 2022. Landelijk is er ook sprake van een dalende trend.
Desondanks is het volgens Traag te vroeg om te spreken van een 100 procent bewezen daling in Stichtse Vecht. De cijfers laten zien dat de gemeente daadwerkelijk beter presteert dan het landelijk gemiddelde, maar het kan niet met zekerheid worden vastgesteld. Het geeft aanleiding voor voorzichtig optimisme, maar niet voor harde conclusies.
Dataverantwoording
Voor dit artikel zijn cijfers gebruikt uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022-2024 van het CBS, het RIVM en de GGD. De monitor is in 2022 gebaseerd op een steekproef onder ongeveer 365.000 volwassenen in Nederland. In 2024 is de steekproef gebaseerd onder ongeveer 454.000 volwassen in Nederland. Overmatig drinken is gedefinieerd als het drinken van meer dan 21 glazen alcohol per week voor mannen en meer dan 14 glazen per week voor vrouwen. Daarnaast is gebruikgemaakt van een toelichting van CBS-hoofdsocioloog Tanja Traag en aanvullende publicaties over trends in alcoholgebruik en gezondheid.
