Door toenemende klimaatverandering nemen de veiligheidsrisico’s voor wijken die niet beschermd zijn door een dijk alsmaar toe. Toch worden er nog steeds woningen buitendijks gebouwd. De situatie in de buitendijkse wijk, Parkhaven in Lelystad, roept de vraag op of nieuwe buitendijkse woonwijken in de toekomst nog wel verantwoord zijn.
Wonen aan het water is populair. Cees Oerlemans is onderzoeker bij het kennisbureau HKV, gespecialiseerd in waterbeheer en veiligheid. Volgens hem hebben buitendijkse woningen zelfs een hoge marktwaarde. De risico’s zijn niet zo groot als men denkt. Oerlemans benadrukt dat buitendijkse wijken vaak een hogere ligging hebben, waardoor de gevolgen van een overstroming beperkt zijn. ‘Wat je wel vaak ziet is dat ze een hoge overstromingskans hebben’, vervolgt hij.
Door klimaatverandering veranderen die omstandigheden alsmaar. In Parkhaven is de verwachte overstromingskans volgens Omroep Flevoland van eens per 250 jaar naar eens per vijftien jaar. Bewoners ervaren regelmatig wateroverlast. Daarom willen zij betere bescherming van hun wijk.
Bestaande bouw
Parkhaven werd, net zoals vele andere buitendijkse wijken, in de jaren negentig gebouwd. Toen waren de verwachtingen over overstromingsrisico’s anders dan nu. Daardoor valt de wijk onder andere regels dan nieuwbouwwijken, waarbij tegenwoordig meer rekening wordt gehouden met de gevolgen van klimaatverandering. ‘Dan is het makkelijker om daar financiële middelen voor te vinden, dan voor bestaande bouw’, zegt Oerlemans.
Ook voor toekomstig waterbeheer heeft buitendijks bouwen gevolgen. Gebieden kunnen minder worden ingezet voor bijvoorbeeld zoetwaterberging. Daarnaast is vaak onduidelijk welke overheid verantwoordelijk is voor de bescherming van bewoners.
Oplossing
Een volledig bouwverbod vindt Oerlemans voorbarig. Hij pleit eerder voor duidelijke veiligheidsnormen voor buitendijkse gebieden, zodat de veiligheid ook in de toekomst gecontroleerd kan blijven worden. ‘Eén op de tien jaar kans op overstroming, kan dan bijvoorbeeld naar één op de honderd jaar worden veranderd. Daar hoort een bepaald waterstandsniveau bij met een andere adaptatie’, vertelt hij. Volgens hem kan de veiligheid van de gebieden zo telkens opnieuw getoetst worden.
De situatie in Parkhaven laat zien wat er kan gebeuren wanneer verantwoordelijkheden onduidelijk blijven. De provincie Flevoland en het Waterschap Zuiderzeeland geven beiden de verantwoordelijkheid voor bescherming van het water aan de bewoners van de wijk.
Verslaggever Sacha de Vos is naar Parkhaven gegaan om te kijken hoe de situatie leeft onder een van de bewoners. Ze spreekt met bewoner en ex-hoofddirecteur van het KNMI, Joost de Jong over toenemende klimaatgevolgen en wat dat betekent voor de veiligheid van de wijk.