Artiesten en tijdelijke werkers van buiten de Europese Unie die in Europa willen optreden of werken, krijgen niet alleen te maken met administratieve procedures. Hun aanvraag voor een werkvisum wordt ook beoordeeld op mogelijke risico’s voor de openbare orde en veiligheid. Juist bij publieke figuren met een controversieel verleden kan dat doorslaggevend zijn.

Volgens Laura Cleton, Universitair docent Europees deportatiebeleid aan Erasmus University Rotterdam, begint het proces bij de basisregels van het Schengengebied. ‘Bij een aanvraag moet je natuurlijk eerst gaan kijken naar welke regels er voor Amerikaanse onderdanen gelden om het Schengengebied in te komen,’ legt zij uit. Voor artiesten uit landen zoals de Verenigde Staten betekent dit vaak dat zij een werkvisum moeten aanvragen in het land waar zij optreden. Dit gaat bijvoorbeeld via de Immigratie- en Naturalisatiedienst.

Tijdelijke werkvisa voor artiesten

Voor tournees, concerten of andere optredens vallen artiesten meestal onder tijdelijke werkvisa. Deze worden afgegeven op basis van de nationale regelgeving, zoals de Vreemdelingenwet 2000 en aanvullende beleidsregels. Hoewel het doel van het verblijf tijdelijk is, gelden dezelfde strenge voorwaarden als bij andere vormen van migratie.

Bij iedere aanvraag wordt standaard gekeken naar risico’s voor de samenleving. ‘Bij welk visum dan ook zit er altijd een check op of het verlenen van een visum een bedreiging voor de openbare orde met zich meebrengt,’ zegt Cleton.

Een recent voorbeeld is Kanye West, die meerdere keren onder vuur lag vanwege antisemitische uitspraken. Landen kunnen op basis daarvan besluiten iemand geen toegang te geven, zelfs als er nog geen concreet incident heeft plaatsgevonden.

Waar ligt de grens?

Wat precies een bedreiging vormt, is lastig vast te stellen. Overheden baseren hun beslissingen daarom vaak op eerdere rechtszaken en vergelijkbare gevallen, volgens Cleton. Bij artiesten speelt mee dat zij een podium krijgen en daarmee invloed uitoefenen op publiek gedrag. De vraag is dan niet alleen wat iemand heeft gedaan, maar ook wat er kán gebeuren.

Balans tussen risico en rechtvaardigheid

Cleton wijst erop dat dit geen eenvoudige afweging is: ‘Dat is altijd bij zulke criteria een beetje de afweging van verschillende factoren en ook van verschillende belangen.’

Hoewel Europese afspraken het kader vormen, nemen lidstaten uiteindelijk zelf de beslissing over toelating. Zeker bij tijdelijke werkvisa voor artiesten en andere kortdurende werkers blijft die beoordelingsruimte groot.

Dat betekent dat een artiest in het ene land welkom kan zijn, maar in het andere land wordt geweigerd.

In deze reportage zoekt verslaggever Noa Menheere uit wat het effect van de ontzegging van Kanye West tot het Verenigd Koninkrijk betekent voor de rest van zijn tour: